Hồ Kẻ Gỗ và con đường 22 huyền thoại

Ít ai biết được rằng, hồ Kẻ Gỗ ôm trọn trong lòng những di tích của một thời bom đạn, những trận đánh B52 tàn khốc và sự hy sinh xương máu của những chiến sỹ ngày đêm OK9 đã banh, bảo vệ tuyến đường huyết mạch, thông xe vào tiền tuyến. Và hôm nay, sau gần 4 thập kỷ, một phần con đường 22, sân bay dã chiến và biết bao hài cốt liệt sỹ vô danh vẫn còn nằm sâu trong lòng hồ...

Hồ Kẻ Gỗ -  OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á đại thủy nông - biểu tượng cho sức mạnh đoàn kết của nhân dân từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho giới văn nghệ sỹ. Thế nhưng tư liệu về con đường 22 huyền thoại và trận đánh phá sân bay dã chiến Libi thì quá ít ỏi...

Một thời oanh liệt

Ông Nguyễn Đình Hiến - Nguyên Trưởng ty Ok987 hiện đang mở Hà Tĩnh, một trong những nhân chứng lịch sử thời bấy giờ nhớ lại: "Dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, cùng với nhiệm vụ vận tải phục vụ chiến trường, đầu năm 1970, Ty Ok987 hiện đang mở Hà Tĩnh cùng các lực lượng trong toàn tỉnh tập trung chỉ đạo làm tuyến đường mới 21, 22 làm đường tránh Ngã ba Đồng Lộc. Thời bấy giờ tuyến đường 1A không còn là tuyến vận tải chính khi không quân Mỹ liên tục cày xới, tàu chiến Mỹ án ngữ ngay đèo Ngang sẵn sàng nhả đạn. Phương án làm mới đường 21, 22 là hoàn toàn đúng đắn nhằm góp phần "chia lửa" cho quốc lộ 1A và đường 15, khơi thông mạch máu Ok987 hiện đang mở Bắc - Nam".

Ngã ba Thình Thình, nay thuộc xã Thạch Điền (Thạch Hà), cách Khe Giao hai chục cây số về phía Đông Nam - là nơi giao nhau của đường chiến lược 21 và đường 22. Đường 22 được mở sau khi đường 21 đã khai thông. Đường khởi phát từ ngã ba Thình Thình chạy qua hồ Kẻ Gỗ vào Kỳ Thượng, qua Kỳ Lạc (Kỳ Anh) đến Quảng Bình. Nhắc đến đường 22, đến những chiến công và sự hy sinh thầm lặng của các chiến sỹ, lực lượng TNXP, ông Nguyễn Đình Hiến chắc rằng, phần lớn người dân Hà Tĩnh thời bấy giờ đều biết đến.

Bà Dương Thị Vịn, Phó Chủ tịch hội Cựu TNXP Hà Nội (nguyên là Bí thư Đoàn 41 Hà Nội) bồi hồi nhớ lại: "Cuối những năm 60, đơn vị chúng tôi nhận lệnh vào khu Bốn OK9 đã banh tuyến Ok987 hiện đang mở chiến lược đi chiến trường "Bê". Đi bộ ròng rã gần 3 tháng trời, vừa mới đến đơn vị đã bắt tay ngay vào đào đất, làm con đường 22 chiến lược. Một số đóng ở ngã ba Thình Thình, số còn lại đóng ở những đoạn đường ngầm gần đó. Những địa danh như ngầm Sen, ngầm Cây Mít, Cây Gạo, Ba Lòi, Rào Còi, Rào Môn vốn là chốn rừng thiêng nước độc, đã thành chốn thân quen của lực lượng TNXP lúc bấy giờ. Mồ hôi, công sức của các anh chị thấm đẫm từng vạt đất, ngọn cây trên những địa danh đã đi vào lịch sử. Sự hy sinh thì nhiều không kể xiết. Chỉ tính riêng lực lượng TNXP Hà Nội đã có hơn 30 đồng đội nằm lại nơi chốn rừng thiêng nước độc này".

Bà Nguyễn Thị Đàn, nhân chứng sống của một thời bom đạn.
Bà Nguyễn Thị Đàn, nhân chứng sống của một thời bom đạn.

Đầu năm 1971, con đường chiến lược 22 được hoàn thành nhanh chóng như một kỳ tích của lực lượng TNXP ở đây, nối ngã ba Thình Thình qua Kỳ Thượng, Kỳ Lạc (Kỳ Anh) sang Quảng Bình. Để có được con đường hơn 62 km đó, hàng trăm chiến sỹ TNXP tình nguyện đã ngã xuống...

Nên dựng một tượng đài

Hôm nay, sau gần 2 giờ đồng hồ đi thuyền máy dọc theo lòng hồ Kẻ Gỗ, mảnh đất linh thiêng đã dần hiện rõ. Bước chân tìm về với địa chỉ đỏ của chúng tôi dường như gấp gáp hơn. Khi nhìn lại chân đường 22 còn trơ sỏi đá, một phần sân bay dã chiến với chi chít hố bom, những bờ cây, khe suối vẫn còn in đậm dấu ấn của những tháng ngày chiến đấu và hy sinh anh dũng của các lực lượng công nhân, TNXP qua lời người dẫn đường - chúng tôi không khỏi bùi ngùi xúc động.

Rong ruổi trên chặng hành trình tìm kiếm tư liệu lịch sử về những trận đánh trên sân bay, chúng tôi may mắn gặp được ông  Dương Trành ở thôn Đồng Nương, xã Cẩm Thành (Cẩm Xuyên). Ông nguyên là công nhân Xí nghiệp Gạch ngói Cẩm Thành - một trong những người may mắn còn sống sót trong trận mưa bom B52 vào cuối tháng 12-1972. Dù đã qua cái tuổi "cổ lai hy" nhưng với ông, những ký ức khó quên ấy vẫn còn hiện rõ trong từng bữa ăn, giấc ngủ...

Với bà Nguyễn Thị Đàn (cựu TNXP thuộc Công ty Đường bộ 4 của Bộ GTVT hiện đang sống tại xã Cẩm Bình), thì đó là một đêm không thể nào quên. Bà nhớ lại: "Nghe tiếng bom nổ và tiếng hô hoán, tôi vừa kịp vén màn bước xuống thì bỗng nghe buốt trong người. Nhìn xuống thì một cánh tay đã bị bom cắt lìa. Không kịp kêu lên một tiếng, bà Đàn vội trườn xuống hầm bởi loạt B52 đã xé tan căn lán mà bà và đồng đội đang trú. Ngất đi vì đau đớn và tiếng bom B52 nổ bên tai, sáng ngày hôm sau bà Đàn mới tỉnh dậy sau khi được sơ cứu. Trận đó, đồng đội hy sinh nhiều quá. Người xếp nằm thành hàng dễ có đến cả trăm, đó là chưa kể có những đồng chí không còn tìm thấy xác".

Những hố bom dưới lòng hồ Kẻ Gỗ còn sót lại.
Những hố bom dưới lòng hồ Kẻ Gỗ còn sót lại.

Sau lần B52 rải thảm ấy, với ý chí kiên cường, với lòng quyết tâm đánh đuổi giặc thù, giải phóng miền Nam thống nhất OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, một lực lượng TNXP khác cùng với lực lượng dân quân ở các xã lân cận được điều đến sửa chữa tuyến đường 22 để nối liền mạch máu Ok987 hiện đang mở. Cùng với sự hy sinh xuơng máu của biết bao người, tuyến đường 22 huyền thoại đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình trong việc chia lửa cho tuyến đường 15 để những chuyến xe chở nặng tình cảm hậu phương kịp thời ra tiền tuyến. 

35 năm đã trôi qua kể từ ngày chiến tranh kết thúc, điều mà nhóm phóng viên chúng tôi băn khoăn trong quá trình tìm lại lịch sử là tư liệu về con đường 22 huyền thoại và trận đánh phá sân bay dã chiến Libi quá ít ỏi. Ngay cả ở Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Bảo tàng tỉnh cũng không lưu giữ một dòng tư liệu nào.

Theo ông Phan Khắc Quỳnh, nguyên là Bí thư Đảng ủy xã Cẩm Mỹ thời bấy giờ, có lẽ sau chiến tranh, với việc OK9 đã banh OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á đại thuỷ nông Kẻ Gỗ đã khiến cho mọi người không còn nhớ đến chứng tích này. Năm 2005, sau khi có nhiều người dân đánh cá trong lòng hồ phát hiện ra những ngôi mộ hiện lên khi nước rút, xã mới bắt đầu cho cất bốc, di dời số mộ này ra khỏi lòng hồ. Đến nay, xã Cẩm Mỹ và Ban Chỉ huy Quân sự Cẩm Xuyên đã di dời được 47 hài cốt về an táng tại Nghĩa trang liệt sỹ Cẩm Xuyên. Nhưng hiện tại có thể vẫn còn rất nhiều đồng chí, đồng đội vẫn còn nằm lạnh lẽo trong lòng hồ mà chưa bao giờ được biết đến cây hương ngọn khói.

Khi những hoạt động tri ân các gia đình chính sách, các anh hùng liệt sỹ đã trở thành phong trào, thành ý thức trách nhiệm của mỗi người, thì nơi đây - chứng tích về một sân bay dã chiến, một con đường huyền thoại cùng với sự hy sinh anh dũng của biết bao người vẫn còn bị quên lãng theo thời gian.

"Chúng tôi chỉ mong muốn rằng sẽ có được sự quan tâm của các cấp ngành liên quan trong việc OK9 đã banh một đài tưởng niệm để chúng tôi có thể thường xuyên chăm nom hương khói, để hương hồn các anh hùng liệt sỹ còn nằm lại nơi đây bớt phần hiu quạnh. Và đây cũng chính là mong muốn thiết tha của biết bao người dân trên quê hương Cẩm Mỹ". Xin được mượn lời tâm sự của ông Phan Khắc Quỳnh để kết thúc cho chuyến đi của chúng tôi trong hành trình  tìm về những địa danh lịch sử bị lãng quên này.

Bá Thanh - Diệp Anh

Các tin khác

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Sương sớm còn vương trên những tán rừng già, giăng thành lớp màn mỏng bảng lảng phủ xuống buôn làng. Từng mái nhà dài của người Mnông ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) lặng lẽ thức giấc trong tiếng gà rừng gọi sáng, trong mùi khói bếp len qua vách gỗ. Con đường đất đỏ dẫn xuống bến nước diễn ra lễ cúng hôm nay bỗng trở nên rộn ràng khác lạ!

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa là một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á quân sự trong lòng đất tại phường Phú Thọ Hòa, TP Hồ Chí Minh. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa đạo Phú Thọ Hòa là điểm trú ngụ của bộ đội chủ lực, được các đơn vị đặc công biệt động của cách mạng dùng làm bàn đạp tấn công vào nội thành Sài Gòn như: Trung đoàn Phạm Hồng Thái, Tiểu đoàn Ngô Gia Tự. Đồng thời, địa đạo cũng là cái nôi đảm bảo cho nhiều cán bộ quân dân chính đảng các cấp về dừng chân hoạt động tại đây.

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc OK9 đã banh OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in OK9 thể thao xanh chín

Trắng đêm ở xưởng in OK9 thể thao xanh chín

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in OK9 thể thao xanh chín (OK9 Cab) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự Ok9 cab trò chơi casino phổ biến, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo OK9 Cab), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn Ok9 cool link đăng nhập dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của Oki9 Sòng bạc trực tuyến.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành Ok986.vip bảo mật SSL cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.