Dư âm thao thức trong một bài thơ...

Nhân đọc bài thơ "Đêm trăng đường Láng" của Xuân Diệu.

Em là một ngôi sao mới băng
Xuống đây, đi với anh đêm trăng  

Đôi con mắt dễ thương, dễ ghét
Đôi mắt, nguồn mặn nồng tha thiết  

Em đưa anh vào trong bóng trăng
Anh đưa em cành liễu thung thăng 

Đường Láng thơm bạc hà, canh giới
Ôi trăng soi trên lá xà cừ...  

Anh với em bên bờ đêm biếc
Những xóm mờ mến thương quen biết  

Trăng như sương trên ruộng lúa xanh
Gió như chim xao động trong cành  

Em là một ngôi sao mới băng
Xuống đây, đi với anh đêm trăng  

Trước Cách mạng Tháng Tám, Xuân Diệu có hai câu thơ tả cảnh từng neo vào trí nhớ nhiều người. Đó là:

Con đường nhỏ nhỏ, gió xiêu xiêu
Lả lả cành hoang nắng trở chiều

Sau này, cụ thể là ở bài "Đêm trăng đường Láng" này, ông cũng có những câu thơ không kém phần khơi gợi:

Trăng như sương trên ruộng lúa xanh
Gió như chim xao động trong cành

Cả hai cặp câu vừa dẫn đều 7 chữ, tương xứng, đều là những phác họa có hồn trên cái nền của sự thanh vắng, êm ả, có khác chăng chỉ ở bối cảnh, một bên là buổi chiều, một đằng vào buổi đêm. Tất nhiên, vào năm 1964, thời điểm ra đời bài thơ, đường Láng chưa nhiều nhà cao tầng, nhiều công sở như bây giờ.

Bài thơ cứ từng cặp hai câu một, tung tăng, quấn quít, ríu rít bay nhảy với nhau, gợi cái thanh thoát của hồn người và cảnh dưới đêm trăng rằm:

Em đưa anh vào trong bóng trăng
Anh đưa em cành liễu thung thăng

Hình ảnh em đưa anh... đã thấy "thung thăng", nhạc thơ "thung thăng", lại âu yếm tặng nhau cành liễu thung thăng, xem ra "người ta" hạnh phúc quá...

Bài thơ có một điểm Xuân Diệu ngắt câu, cắt câu đầy dụng ý Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, có thể nói là một sự sáng tạo:

Em là một ngôi sao mới băng
Xuống đây, đi với anh đêm trăng

Có thể hiểu "Em là một ngôi sao mới băng" với cái ý "mới băng"có nghĩa là quá mới, cũng được. Nhưng thực ra là phải thế này: "Em là một ngôi sao mới băng xuống đây"(đó là một mệnh đề) rồi tiếp sau nữa mới "đi với anh đêm trăng". Cách ngắt của Xuân Diệu có tác dụng tạo đà nhún nhảy cho câu thơ dưới, càng thêm khơi gợi vẻ đẹp quyến rũ như tiên nữ giáng trần của cô gái... bên nhà thơ. Trường hợp này cũng tương tự như trường hợp câu thơ: "Một chiếc xe - đạp băng vào bóng tối". Đó là một sự sáng tạo nhỏ trong cách ngắt nhịp của Xuân Diệu, vậy mà ai chỉ sơ ý đọc thành: "Một chiếc xe đạp - băng vào bóng tối" thì ông lấy làm khổ tâm lắm.

Bài thơ còn có nhiều cặp câu khá đầy đặn, hoàn chỉnh. Chỉ riêng hai câu 7, 8 chưa đạt. Gì chứ "Ôi trăng soi trên lá xà cừ” hơi... xoàng. Tuy nhiên, trong thơ, ta cũng cần chấp nhận có những câu như là miếng đệm, là "khoảng nghỉ". Và hai câu 7, 8 đó là " khoảng nghỉ" của bài thơ này. (sinh thời, Xuân Diệu từng có lần nói rằng: Một bài thơ hay cũng như một bông hoa. Hoa đẹp, lá đẹp thì cũng phải để chừa ra một chỗ để người ta cầm. Cái câu thơ chưa hay chính là chỗ để "người ta cầm" như thế). Mừng rằng, sau giây phút "xả hơi, lấy sức" ấy, tác giả lại tiếp tục cuộc du hành:

Anh với em bên bờ đêm biếc
Những xóm mờ mến thương quen biết...

để mà phát hiện ra những nét hết sức nên thơ:


Trăng như sương trên ruộng lúa xanh
Gió như chim xao động trong cành

khiến cho một góc nhỏ của Hà Nội mến yêu đến kết bài vẫn còn dư âm thao thức...

Trước đây, qua nhà thơ Hoàng Trung Thông, tôi được biết một chi tiết: Thuở còn học sinh, Xuân Diệu đã cho in báo một bài thơ ký bút danh là Chim Sương. Có lẽ với Xuân Diệu, đó là những hình ảnh hết sức khơi gợi, để rồi sau này, nó đã bất thần xuất hiện trở lại trong "Đêm trăng đường Láng" qua hai câu thơ đầy mỹ cảm...

Phạm Nhật Linh

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.