Đời cát - phận người!

Nhiều nghiên cứu đã nói về màu sắc Phật giáo trong ca từ “Cát bụi” của Trịnh Công Sơn: “Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi/ để một mai vươn hình hài lớn dậy/ Ôi, cát bụi tuyệt vời/ mặt trời soi một kiếp rong chơi/ Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi/ để một mai tôi về làm cát bụi/ Ôi, cát bụi mệt nhoài/ tiếng động nào gõ nhịp không nguôi…”.

  • Cô Tấm không “dã man”?

Phật giáo dùng khái niệm “vi trần kiếp” để nói về thời gian vô tận, kéo dài từ quá khứ đến vị lai được tính bằng số lượng hạt bụi. Con người cũng chỉ là những hạt bụi trong kiếp nhân sinh. Thân cát bụi lại trở về nơi cát bụi. Điều này tương đồng với quan niệm của đạo Công giáo. Kinh “Sáng thế” viết: “Đức Chúa là Thiên Chúa lấy bụi từ đất nặn ra con người”.

Như vậy “Cát bụi” của nhạc sĩ họ Trịnh hội tụ cả hai quan niệm, hai luồng ánh sáng triết lý về con người, phận người của cả Phật giáo và Công giáo. Như chính ông từng tâm sự: “Sống giữa đời này chỉ có thân phận và tình yêu. Thân phận thì hữu hạn. Tình yêu thì vô cùng. Chúng ta làm cách nào nuôi dưỡng tình yêu để tình yêu có thể cứu chuộc thân phận trên cây thập giá đời”.

image001.jpg -0
Một họa phẩm tranh cát Việt.

Không chỉ chinh phục bằng cái vỏ hình thức lời hát nhẹ nhàng, tha thiết, thêm một chút băn khoăn, được đẩy lên tới sự day dứt, nôn nao, khắc khoải; nhạc phẩm còn thuyết phục bằng cái lõi bên trong là quan niệm mang tính phổ quát về kiếp phận nhân sinh.

Ảnh hưởng từ cả Phật giáo và Công giáo, nhưng có lẽ chủ yếu từ những hình ảnh OK9giaitri đăng nhập thực của vùng bờ biển miền Trung đầy nắng, gió và cát, trong bài thơ “Mẹ Tơm” Tố Hữu đã kiến tạo những đối lập giữa cái sống và cái chết, hôm qua và hôm nay, cái hiện hữu và cái vô hình, giữa cái phàm trần, vô thường (cát) và cái quý giá, cao cả (ngọc).

Với giọng điệu da diết, sâu lắng, nhà thơ nâng hình tượng người mẹ lên một tầm cao sử thi kỳ vĩ, tỏa sáng, bất tử, thiêng liêng vô cùng: “Ôi bóng người xưa, đã khuất rồi/ Tròn đôi nấm đất trắng chân đôi/ Sống trong cát, chết vùi trong cát/ Những trái tim như ngọc sáng ngời”. Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 là vậy, phải có tư tưởng để chuyển hóa thành máu thịt tác phẩm. Mà tư tưởng luôn là quá trình lâu dài, từ thấu hiểu (nhận thức) sâu sắc văn hóa và OK9giaitri đăng nhập đến trao gửi niềm thấu cảm (tình cảm) vào hình tượng rồi truyền cảm (tác động Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026) để cùng đồng cảm (tri âm, lan tỏa) tới đối tượng tiếp nhận. Ngoài hai nhạc sĩ, thi sĩ lớn ấy, mấy ai được vậy?

Vì mang cảm hứng lớn lao nên những “hạt bụi người” ấy còn bay vào, đọng lại ở nhiều kiệt tác. “Cát bụi chân ai” (1992) của Tô Hoài là những câu chuyện của văn nghệ sĩ trước thời kháng chiến. Cũng là một sự kiến tạo đối lập giữa thời kháng chiến gian khổ (chiến tranh có bao giờ sung sướng vui vẻ đâu) mà vẫn rờ rỡ vẻ hào hoa các văn nhân, thi sĩ. Nhất là vẻ đẹp về tình bạn bằng hữu, lối ứng xử, những tính cách riêng khác lạ trong sinh hoạt, cả trong tình cảm… Thì ra, là cát bụi, nhưng là “cát bụi tuyệt vời”.

Nhà thơ lớn Xuân Diệu từng hãnh diện “Biển” (1962) là một trong những bài thơ hay nhất của mình: “Anh không xứng là biển xanh/ Nhưng anh muốn em là bờ cát trắng/ Bờ cát dài phẳng lặng/ Soi ánh nắng pha lê.../ Bờ đẹp đẽ cát vàng/ Thoai thoải hàng thông đứng/ Như lặng lẽ mơ màng/ Suốt ngàn năm bên sóng...”. Mượn cặp phạm trù không tách rời biển xanh/bờ cát để nói về thuộc tính của tình yêu, nhà thơ ca ngợi bờ cát/em với những đặc tính: trắng/trong trắng, sáng ngời; phẳng lặng/bình yên, êm đềm; suốt ngàn năm bên sóng/chung thủy…

“Trường ca Biển” của Hữu Thỉnh được viết từ 1981, in lần đầu 1994, chương 2 nói về “Cát”: “Cát và cát/ Ngày ngày lại mới/ Cát và cát/ Ngày ngày lại trắng/ Trắng như bàn tay trắng chúng tôi…/ Chúng tôi nghe cát nói…/ Cát ở đây là lối đi/ Cát là chỗ ăn cơm chiêu ngụm nước/ Cát là giường nằm gối đầu lên cát/ Cát theo lá thư đồng đội gửi về”.

Ngoài đảo xa, với người lính, cát là bạn, là quê hương, là nhà, là giường nằm, là tiếng lòng đồng đội. Ai từng là lính đảo Trường Sa càng thấy những câu ấy rất thật, như là viết về mình, cho mình. Trong hoàn cảnh ấy, bối cảnh ấy, chỉ nói thật mới có thể chạm đến Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cao nhất của thơ: Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 của trái tim. Mà trái tim luôn muốn nói điều chân thật!

Trong tập “Người đàn bà ngồi đan” (1985), nhà thơ Ý Nhi có “Cát” với những câu thật ấn tượng: “Những người còn sống khi đặt chân lên cát/ Tưởng như mình chạm tới thịt xương/ Cát ròng ròng tuôn chảy dưới lòng chân/ Cát như máu hai mươi năm đã đổ/ Trong cát ấy có mẹ cha của bao nhiêu trẻ nhỏ/ Có chồng con của bao người góa bụa/ Những bạn bè, đồng chí đã hy sinh/ Người ta đứng trang nghiêm trước cát bạt ngàn”. Cát ở đây gần như được đồng nhất với con người. Cát cũng là thịt xương, là máu, là mẹ cha, chồng con, bạn bè, đồng chí. Cát thiêng liêng, bất tử. Cát vĩ đại, lớn lao: “Người ta đứng trang nghiêm trước cát bạt ngàn”.

Phim “Đời cát” (2000) của đạo diễn Nguyễn Thanh Vân thành công, nhờ bởi tính luận đề nhân văn muôn thuở: bất luận trong hoàn cảnh nào con người vẫn không nguôi khát vọng vươn tới hạnh phúc. Lấy bối cảnh một làng chài (miền Trung) gắn liền với cát bỏng. Các tình huống oái oăm, trớ trêu; những thân phận thiệt thòi, thiếu khuyết do chiến tranh, không làm giảm đi, trái lại càng thôi thúc những con người (là các nhân vật Cảnh, Thoa, Tâm, Huy, Hoa...) đi tìm ý nghĩa cuộc đời. Họ không chịu sống phận cát. Như những cây mọc trên cát cỗi cằn nhưng nở hoa tình yêu cuộc sống, ngát thơm hy vọng. Mạnh mẽ, mãnh liệt, đầy lạc quan.

Là vật liệu dạng hạt, hạt đá và khoáng vật nhỏ, mịn; có nguồn gốc tự nhiên, hạt cát là một thuật ngữ trong địa chất học, không thể thiếu trong OK9 đã banh (nhà cửa, OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á, đường sá, cầu cống…). Do sự thay đổi nhiệt độ đột ngột ngày và đêm gây áp lực lên các kiến trúc đá làm chúng vỡ ra, nhỏ lại, kết hợp với sự phong hóa của gió mà hình thành các sa mạc (“sa” = cát; “mạc” = vùng hoang vắng) nổi tiếng thế giới. Cũng vì thế cát sa mạc mịn, nhẵn, bề mặt không đủ độ liên kết nên khó đáp ứng yêu cầu làm vật liệu OK9 đã banh.

image003.jpg -1
Sa mạc Gobi (Trung Á).

Tưởng chỉ là những thứ vật liệu khô khan, ít giá trị, nhưng ngày nay cát đi vào Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 với tên gọi Tranh cát gây chú ý. Xuất hiện ở Việt Nam mới hơn 20 năm, nhưng với thế giới thì đã thành một lịch sử lâu dài. Có tên gọi Drypaiting, ban đầu tranh cát được thổ dân Úc, Nam Mỹ dùng vào việc phục vụ các nghi thức tôn giáo, tế lễ, thậm chí chữa bệnh.

Theo nhiều ghi chép, thổ dân bộ tộc Navajo (Nam Mỹ) cho người bệnh ngồi vào các tấm da, tấm vải, hoặc chỉ là mảnh đất trống có rắc cát thành các hình mang tính ma thuật. Các pháp sư/thầy lang sẽ niệm chú, tụng kinh xin các đấng thần linh ban phép thuật để bức tranh hút ra mọi bệnh tật. Sau đó bức tranh được tiêu hủy, vì đã chứa độc. Như một vài Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 có nguồn gốc tôn giáo, dần dần, tranh cát trở thành một bộ môn Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 lan ra cả thế giới. Ở đâu có cát, ở đó có tranh cát, tượng cát…

Tranh cát Tây Tạng được gọi là Mạn đà la thường sáng tạo theo chủ đề Phật giáo nhằm xiển dương những triết lý thiêng hoặc tuyên truyền Phật pháp. Người Nhật sớm kết hợp cát với các nguyên liệu phụ khác để vẽ nhiều bức tranh thiên nhiên đẹp, tinh tế, kỳ công rất được ưa chuộng. Nhiều ý kiến thống nhất cho rằng, cách nay chỉ khoảng mươi năm, từ khi trong chương trình Ukraine Gots Talent được đưa lên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến video Youtube, nghệ nhân Kseniya Simonova trình diễn những bức tranh cát đẹp mê hồn, chinh phục hàng triệu người xem.

Tranh cát Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (động) vẽ trên mặt kính được chiếu ánh sáng ngược từ dưới lên. Dựa vào cốt truyện nào đó (cổ tích, truyền thuyết hoặc từ OK9giaitri đăng nhập) nghệ sĩ điều chuyển nhanh nhạy, biến ảo, liên tục để những hạt cát tạo thành chuỗi hình ảnh thuyết minh cho câu chuyện. Được trợ giúp bởi âm thanh, ánh sáng…, những câu chuyện được kể có hồn hơn, sinh động hơn…

Tranh cát Việt Nam có từ năm 1997 với 4 thể loại: phong cảnh, người lao động, chân dung, thư pháp. Theo họa sĩ Ý Lan - nghệ nhân nổi tiếng trong làng tranh cát Việt, có 4 loại cát để “vẽ” là cát biển, cát sông, cát suối, cát núi. Họa sĩ đã tìm ra hơn 80 màu cát tự nhiên để làm tranh. Vẫn theo họa sĩ, tranh cát sẽ còn phát triển bởi ngày càng được yêu thích, có nhiều bạn trẻ đam mê theo đuổi bộ môn Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 mới mẻ này.

Xin mượn hai câu thơ hay của nhà thơ Nguyễn Hữu Quý khép lại bài viết nhỏ: “Cát đi mãi chẳng thành đường/ Con đi theo lối mẹ thường hát ru”. Bãi cát đời người mênh mông, muốn đi được xa, phải có hành trang quý giá nhất là tấm lòng mẹ!

Nguyễn Thanh Tú

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.