Đi tìm "sự tử tế" và "con người tử tế"

Nhân đọc "Con đường rừng mờ sương", tập truyện ngắn của Nguyễn Thái Sơn, NXB Hội nhà văn, 2012.

Nguyễn Thái Sơn (còn có bút danh Tháp Vân Sơn) là người đắm đuối với thể loại  truyện ngắn - một thể loại văn chương luôn đặt ra thử thách khắt khe đối với người sáng tác và cũng khiến họ dễ dàng thất bại nếu coi nó chỉ là "súng lục, dao găm" như ai đó muốn hạ thấp thể loại này. Đã qua tuổi "tri thiên mệnh" nên Nguyễn Thái Sơn viết điềm tĩnh, thận trọng và chinh phục độc giả bằng sự chiêm nghiệm của chính mình trước cuộc đời vốn "đa sự" mà con người thì "đa đoan".

Nguyễn Thái Sơn tâm huyết đi tìm sự tử tế và con người tử tế trong nhiều truyện ngắn của mình. Tác giả muốn cùng độc giả sống lại với những miền kí ức có vui có buồn, có thành công và thất bại, có hy vọng và thất vọng, có ánh sáng và bóng tối… Những truyện viết theo hướng này, theo tôi, thành công hơn so với những truyện viết về sự chao chát, đắng cay, nhọc nhằn, nhiều khi tàn nhẫn của đời thường khi mà sự tử tế và con người tử tế khuyết mòn dần.

Đọc Nguyễn Thái Sơn, tôi chia truyện của anh thành hai ô: một bên gồm những chuyện của quá khứ được hồi cố như "Miền kí ức", "Nắng hè", "Mùa biển vắng", "Cuối thu", "Cuối mùa heo may", "Con đường rừng mờ sương"… và một bên là chuyện thế sự, đời thường éo le, uẩn khúc và đôi khi không thiếu cả những cạm bẫy như "Tứ hổ", "Ân huệ của trời", "Những mảnh li vỡ", "Thóc đất"… Những truyện thuộc hai ô này như hai gam màu đối chọi, một bên gai góc và chói gắt, dữ dội và bùng nổ, một bên lắng đọng và lặn sâu vào kí ức, tìm vào nội tâm và đi tìm thời gian đã mất.

Tôi riêng thích cái ô truyện ở đó con người được thời gian khỏa lấp những vết thương lòng, ở đó thời gian giúp con người biết cách thuần hoá những nỗi đau nhân thế, ở đó thời gian lưu giữ hộ con người những kí ức đẹp đẽ nhất. Những truyện như thế tạo nên "miền ký ức" của đời người. Người Ok986 vip Thiên đường trò chơi tên là Thạch già nua cũ kĩ đi tìm đồng đội cũ là Hùng (nay ở ghế giám đốc) trong truyện "Cuối mùa heo may" có vẻ bí ẩn vì đã mấy chục năm xa cách biền biệt, kỉ vật làm tin chỉ là một nửa cái ống nhòm, mỗi người giữ một nửa lúc chia tay ở chiến trường ác liệt: "Năm ấy cũng vào cuối mùa heo may". Cái điệp khúc "cuối mùa heo may" mở ra ngay từ đầu truyện luân chuyển đến cuối truyện khi Hùng không còn nhớ được một chút gì về dĩ vãng anh hùng và đã vứt cái "vật kì lạ" kia vào thùng rác. Kết truyện là hình ảnh rất gợi và có dư ba: "Lại một cơn gió heo may nữa tràn qua. Ông Thạch ra về với những bước chân nặng nề sải trên mặt sân rụng đầy lá khô xào xạc".

"Miền ký ức" - truyện mở đầu tập truyện như một sự sắp xếp có chủ đích, kết nối một mạch truyện chính: Dường như mỗi con người có một "miền" để sống, có người (thường là người trẻ tuổi) là miền thực tại xô bồ, là những hoàn cảnh hiện sinh, có người (thường là những người quá tốt được gọi là "thằng ngốc") là miền hoang tưởng, thường sống với những cơn sốt mộng du, có người (thường là lớp người già) là miền ký ức gần xa, nơi đó họ sống thật nhất với chính mình. Những người như ông Tùng (nhân vật chính của "Miền ký ức") là kiểu người "ăn mày dĩ vãng", họ rõ ràng sống trong hiện tại, hít thở bầu không khí OK9giaitri đăng nhập "bây giờ" nhưng tâm thế, tâm hồn lại neo buộc vào dĩ vãng, một dĩ vãng tươi đẹp, ở đó con người sống tử tế hơn.

Nguyễn Thái Sơn trong truyện ngắn có ý hướng đi tìm "con người tử tế" đích thực trong cuộc sống xô bồ đôi khi điên loạn của thời hiện tại. Truyện "Tứ hổ" (thoạt đọc cảm thấy có vẻ có hơi hướng của "Không có vua" của Nguyễn Huy Thiệp) là chuyện nội tình của một gia đình, nơi anh chị em hầm hè nhau chỉ vì quyền lợi vật chất. Nhân sự kiện Vẻ, con trai thứ ba đánh rơi một gói tiền không lớn, cả nhà náo loạn, cuối cùng thì chính Chiến (đã là một phó giám đốc sở), con trưởng, lại "thủ" của em trai mình. Khi tìm lại được số tiền, Vẻ chửi đổng: "Mẹ nó chứ, làm anh gì mà bẩn và tham như mõ!". Tiếng chửi đổng này ngân lên như một điệp khúc về nỗi "bẩn" và "tham" của con người hiện nay, nó trái ngược một trăm phần trăm với mẫu hình con người tử tế, "sạch" và "thảo" trước đây. Dù rất cố gắng khi viết nhưng tôi thấy "cái tạng văn" của Nguyễn Thái Sơn không hợp với việc sục sâu vào những "vũng bùn lầy" của OK9giaitri đăng nhập hiện đại (việc này phải để cho các cây bút sừng sỏ như Nguyễn Huy Thiệp, Lê Minh Khuê, Y Ban, Tạ Duy Anh…).

Nguyễn Thái Sơn thường nương theo một chu trình "nhân - quả" của câu chuyện, ít khi tập trung vào "một lát cắt OK9giaitri đăng nhập" (hiểu là một "khoảnh khắc") nào đó như cách hiểu thông thường về truyện ngắn. Nhưng đáng nói là tác giả biết lược bỏ, dồn nén nên truyện vẫn tập trung, ngắn gọn (243 trang sách chia cho 19 truyện, mức bình quân vừa phải). Tập truyện mở đầu bằng "Miền ký ức" và kết thúc bằng "Con đường rừng mờ sương", cả hai truyện đều hay. Nếu ví von thì đây là một bữa tiệc nhỏ nhưng được chuẩn bị công phu, đầu bếp đặc biệt chú ý tới món khai vị và món chung cuộc vì chúng thường gây ấn tượng và lưu giữ cảm giác lâu bền với thực khách. Tuy nhiên, đọc truyện Nguyễn Thái Sơn, đôi khi tôi cảm thấy tiếc, vì giá như anh giấu kín được ý tưởng hơn nữa thì truyện sẽ hấp dẫn hơn. Tôi nhớ đến chỉ giáo của một nhà văn lớn thế giới, đại ý, trong tình yêu và Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, tối kị nói hết ra, còn nhà văn Mỹ Hemingway thì đề xuất viết truyện ngắn theo "phương pháp tảng băng trôi" - phần nổi, nhìn thấy chỉ một, phần chìm là bảy.

Truyện Nguyễn Thái Sơn nếu đọc riêng rẽ sẽ thấy hầu như cái nào cũng "đứng" được, nhưng khi tập hợp thành "đội hình" trong một tập thì cái cảm giác lại khác đi. Vì sao lại như thế? Có thể ví von tạm thời như sau: Nếu ta mới gặp lần đầu một người thì cái cảm giác do những ấn tượng ban đầu thường khiến ta chỉ quan tâm tới những nét chính, chưa chú ý tới chi tiết. Nhưng nếu gặp đến hơn một lần thì ta bắt đầu chú ý tới những cái nhỏ nhặt hơn, từ đó ta bắt đầu so sánh, nhiều cái chưa hoàn chỉnh sẽ hiển hiện ra

Bùi Việt Thắng

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.