Đạo diễn, NSƯT Văn Lượng: Không đam mê, không có tôi của ngày hôm nay

Làm phim với tôi luôn là một cuộc chơi đầy đam mê, hứng khởi bởi tôi có một nguyên tắc "bất di bất dịch" không ai bắt tôi làm bộ phim tôi không thích. Càng khó tôi càng ham, chỉ sợ không đủ điều kiện vật chất để mình tung phá cho giấc mơ sáng tạo của mình. Thực ra tôi thấy mình là người hạnh phúc vì được nghề "chiều" cho làm những việc khó...

Với gần 30 năm lăn lộn với nghề, gia tài của đạo diễn, NSƯT Văn Lượng (Giám đốc Xưởng phim truyền hình Hải Phòng) đã lên đến con số kỷ lục với hơn 600 bộ phim lớn nhỏ. Trong đó, đặc biệt có tới 220 bộ phim về đề tài biển, đảo. Tài năng, tâm huyết của ông không chỉ được khẳng định bằng hơn 50 giải thưởng trong và ngoài nước, trở thành một trong những đạo diễn đạt nhiều giải thưởng nghề nghiệp nhất ngành truyền hình Việt Nam mà gần đây nhất ông còn vinh dự được trao kỷ lục "Đạo diễn có số phim về đề tài OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, con người miền biển đảo nhiều nhất châu Á". Yêu nghề không biết mệt mỏi, "Gã ngư dân mê biển" Văn Lượng vẫn tiếp tục miệt mài ra khơi với khát vọng mang về những sản vật độc đáo. Chuyên đề Văn nghệ OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á đã có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Văn Lượng.

- Thưa đạo diễn, NSƯT Văn Lượng, là người đã từng nhận được khá nhiều giải thưởng Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP, truyền hình trong nước cũng như khu vực, vậy kỷ lục "Đạo diễn có số phim về đề tài OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, con người miền biển đảo nhiều nhất châu Á" có ý nghĩa như thế nào với ông?

+ Tháng 5/2013, tôi được Trung tâm Kỷ lục châu Á (trụ sở tại Ấn Độ) trao danh hiệu Kỷ lục gia châu Á thì tháng 9/2013, tôi được Trường Đại học Kỷ lục thế giới (World Records University) có trụ sở tại Anh quốc trao bằng Tiến sĩ danh dự. Cùng với gần 50 Huy chương vàng, bạc trước đây, tôi nghĩ mình là người được cuộc đời "cho" nhiều hơn là "mất". Khác với những lần nhận giải cho từng phim, niềm vui lần này lớn lao và có ý nghĩa hơn vì nó giống như một sự tổng kết quá trình dài mình theo đuổi nghề phim ảnh. Thật sự, tôi cũng cảm thấy "thuyết nhân quả", có gieo có gặt ở đời hay nói chính xác hơn là sự đền bù xứng đáng đối với một người lao động Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

- Đạo diễn chưa bao giờ là một Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP nhàn hạ, làm phim về đề tài biển đảo lại càng vất vả. Ông có thể chia sẻ một chút những kỷ niệm gian khổ khi làm phim?

+ Kỷ niệm khó khăn của dân làm phim trên biển thì vô vàn, bạn biết chỉ những phim kiểu "trong nhà ngoài phố" đã toát mồ hôi chứ chưa nói những cảnh trên biển. Nói không ngoa, chỉ sơ ý một chút làm rơi cái máy xuống nước đã mất 500 đến 700 triệu đồng; hụt một bước chân trên vực của đảo đá Cát Bà là có thể mất toi mạng người… Chưa kể tôi luôn bắt mình phải làm kỹ, phải khai thác sâu để bật lên tính cách người miền biển. Vừa làm đạo diễn vừa làm giám đốc phải lo toan, bảo vệ mọi thứ lại càng "cực" hơn.

Kể cho bạn nghe một chuyện, khi xem bộ phim các bạn đồng nghiệp làm về tôi có tên "Văn Lượng với cuộc chơi cả đời" có cảnh chúng tôi vừa ngồi trên thuyền trôi từ đảo xa vào đất liền vừa ăn cơm. Có anh bạn đồng nghiệp bảo: "Muốn nói đùa là các bạn "diễn sâu" như vẫn thường tếu táo ở phim trường nhưng nhìn những gương mặt hốc hác và đen nhẻm, vội vàng xì xụp bát cơm sáng lúc cuối ngày thì không nỡ cất lời đó nữa"…Những ngày làm phim ở đảo Cát Bà nhiều hôm chúng tôi ăn cơm sáng lúc 3 giờ... chiều, sau đó xuống thuyền di chuyển địa điểm quay. Sángå chạy cảnh bình minh ở biển, chiều chạy cảnh hoàng hôn ở đảo khác. Thường là quay một mạch từ 5 giờ sáng tới 3 giờ chiều bởi chỉ cần chậm nửa tiếng ăn cơm rồi mới thu đồ thì mất "toi" cả buổi chiều. Khí hậu nắng mưa của biển cũng thất thường nên không tranh thủ thì nhỡ hết việc.

NSƯT Văn Lượng (người cầm nón) chuẩn bị đạo cụ cho phim mới.

NSƯT Văn Lượng (người cầm nón) chuẩn bị đạo cụ cho phim mới.

- Vấn đề biển, đảo hiện đang được dư luận rất quan tâm, tuy nhiên chúng ta mới tổ chức được những cuộc thi sáng tác về đề tài này ở một số lĩnh vực như văn học, âm nhạc… Còn ở lĩnh vực Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP, truyền hình, dường như vẫn chưa có liên hoan phim nào dành riêng cho đề tài này, thưa ông?

+ Theo tôi, phim phóng sự, tài liệu là một loại hình rất hữu hiệu trong công tác tuyên truyền của chúng ta vì sản xuất nhanh, Ok9 cool link đăng nhập ít tốn kém, đặc biệt trong việc phản ánh, giải quyết những vấn đề nóng hổi của cuộc sống vì nó dễ đi vào OK9giaitri đăng nhập thường ngày của nhân dân. Cho đến nay, vẫn chưa có nhiều tác phẩm phóng sự, tài liệu hay, thiết thực về đề tài biển đảo có lẽ do mọi người chưa hiểu rõ sức công phá của loại "vũ khí" này… Thực tế, anh em chúng tôi mang phim đi tham dự các Liên hoan phim, Liên hoan Truyền hình đều là những phim đã phát sóng rồi củng cố lại chứ không có mấy điều kiện làm để chuyên đi thi. Mà giải thưởng so về vật chất thì cực kỳ thấp. Nhưng đã mang lấy nghiệp vào thân nên cũng vui khi được Ok9 cab trò chơi casino phổ biến thừa nhận sự đóng góp ít nhiều của mình.

- Gần 30 năm gắn bó với đề tài biển, đảo với hơn 220 tác phẩm, trong đó nhiều tác phẩm được khán giả đánh giá cao như "Huyền thoại mùa thu", “Thép chảy”, “Lời khẩn cầu từ hai lòng hồ”, "Nước mắt của biển", "Chuyện tình đảo Cát”,"Con mắt bão"… vậy đâu là bí quyết để ông luôn có những góc nhìn, cách làm mới với một đề tài quen thuộc?

+ Với biển đảo, có lẽ tôi may mắn hơn người khác bởi được sinh ra và lớn lên ở biển, sau lại nhiều năm làm nghề ở các vùng biển nên "bộ đội địa phương" cũng có cái hơn "bộ đội chủ lực" là vậy! Hơn 220 tác phẩm không nhiều so với người làm nghề nhưng đúng là nếu xét riêng tác phẩm ở chủ đề biển đảo thì tôi nhiều hơn đồng nghiệp thật. Có người giờ mới quan tâm đến đề tài này, còn tôi đã trải qua quá nửa đời làm nghề. Những phim bạn kể trên được khán giả yêu quý đều là những câu chuyện liên quan đến thân phận người dân miền biển, đặc biệt là người phụ nữ với những đa đoan, chập chờn khổ đau không giống ai. Có thể tôi sinh ra ở miền biển nên cảm nhận điều đó sâu hơn so với mọi người. Với tôi, không còn yêu biển mới cạn vốn. Chỉ đơn giản như biết đặt một góc máy đẹp thì hôm nào biển cũng có "chuyện", hôm nào cũng có cái mới. Quan trọng nhất với người làm phim là anh phải có góc nhìn mang dấu ấn của chính mình. Người làm phim phải mang cái tôi của mình dấn thân vào những đề tài cũ để tìm cách lý giải riêng, độc đáo!

Góc nhìn lạ và thực hiện sự kết nối tạo ra cái tứ mới cho tác phẩm, đó là chuyện làm mới cho các đề tài cũ. Thực ra, phải yêu thích mới làm hay được. Một khi đã làm là tự phải gây "men yêu" cho đề tài của mình.

- Gắn bó nhiều năm với biển nhưng gần đây lại thấy ông "lên núi" với dự án phim khá dài hơi "Phật Hoàng Trần Nhân Tông". Phải chăng sau một thời gian dài dốc sức đi về phía biển, ông cần thay đổi không khí để tìm cảm hứng mới?

+ Làm phim với tôi luôn là một cuộc chơi đầy đam mê, hứng khởi bởi tôi có một nguyên tắc "bất di bất dịch" không ai bắt tôi làm bộ phim tôi không thích. Càng khó tôi càng ham, chỉ sợ không đủ điều kiện vật chất để mình tung phá cho giấc mơ sáng tạo của mình. Thực ra tôi thấy mình là người hạnh phúc vì được nghề "chiều" cho làm những việc khó.

Phim "Phật hoàng Trần Nhân Tông" là một đề tài cực kỳ khó khăn với bất kỳ ai chứ không hẳn với tôi. Nhưng vì khó nên khi nhận lời làm phim này thì tôi tự cho mình là người sướng nhất. Mơ ước được làm bộ phim về vị vua đặc biệt của Việt Nam. Một vị vua sau khi lãnh đạo Đại Việt hai lần đánh thắng quân Mông - Nguyên, ở đỉnh cao quyền lực đã quyết định đi tu và sáng lập ra một trường phái tu hành hoàn toàn phù hợp với đạo lý cũng như nếp nghĩ của người Việt trở thành hiện thực. Tôi tin với đam mê của mình, sự cẩn trọng của cả ê kíp, phim cổ trang này sẽ hấp dẫn và có chuyện để mọi người nhớ sử Việt

- Ông được biết đến là đạo diễn đạt được nhiều thành tựu ở cả lĩnh vực Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP, truyền hình, cả phim tài liệu lẫn phim truyện, nhưng có thể nói quá trình làm nghề của ông là quá trình tự học, tự hoàn thiện bản thân mình…

+ Tôi không may mắn vì là người có xuất phát thấp cả về trình độ học vấn lẫn điều kiện OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao gia đình. Dạng như tôi ngày xưa là "cùng đinh" của làng nên được như bây giờ tôi cũng tự coi là người may mắn.

Từ trình độ anh giáo "làng" 10 + 3, yêu nghề viết văn tôi lần lượt tự thu xếp thời gian học các lớp Đại học từ luật, OK9 thể thao xanh chín, ngữ văn, đạo diễn… Quá trình vừa đi học vừa đi làm khi “con còn nhỏ, nhà còn túng” của tôi thời đó là một sự nhọc công, cố gắng đáng kể. Tôi luôn xác định còn yếu kém cái gì là tự tìm học cho bằng được. Có lẽ vì được đọc nhiều sách, học nhiều thầy nên tôi cũng chủ động, tự tin khi nhận làm. Tôi từng làm đủ mọi nghề để kiếm sống như chụp ảnh dạo, mướn xích lô để chở hàng thuê... Rồi khi làm nghề thì bán cả xe máy để mua máy quay, gán nợ cả nhà của mình để lấy tiền làm cho xong bộ phim… Chung quy lại là không đam mê thì không có tôi của ngày hôm nay.

Tôi làm tất cả những thể loại phim, phóng sự ngắn dài, phim tài liệu từ một đến nhiều tập, phim truyện cũng thế. Đề tài cận - hiện đại, cổ trang tôi làm tất, như một anh ngư dân tùy sức, tùy lưới và tùy chợ… tôi ra khơi (không biết thế có tham không!). Và giờ đây tôi vui, hạnh phúc vì vẫn đang được làm nghề đầy sung sướng của mình cùng các con và đồng nghiệp, những người cũng say nghề như tôi.

- Xin chân thành cảm ơn ông!

Thảo Duyên (thực hiện)

Các tin khác

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Có thể nói, sân khấu kịch thiếu nhi 2026 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để bắt nhịp với xu hướng nghe nhìn của thời đại. Bên cạnh những kịch mục đa dạng như nhạc kịch, tạp kỹ, năm nay, sân khấu hè còn có sự tham gia của các loại hình Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 truyền thống như múa rối, tuồng, chèo, với sự kết hợp giữa công nghệ và di sản.

Yêu miền quê sinh thành

Yêu miền quê sinh thành

“Hãy xem rất nhiều phim tài liệu, ký sự và hãy đọc các truyện ngắn, hoặc hãy nhìn vào những tác phẩm ảnh Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 với phong cách “đời thường” của nhà báo, đạo diễn Phùng Tùng Thiện, ta có thể thấu cảm được sự tài hoa của tác giả, và niềm xúc cảm về tình đất, tình người”. Đó là lời giới thiệu của ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Ok986.vip được xếp hạng cao nhất, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp trên Tạp chí Văn nghệ Đồng Tháp tháng 11/2025 về nhà báo, đạo diễn đa tài Phùng Thùng Thiện.

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Mặc dù đã sắp khởi quay nhưng ê kíp sản xuất phim “Đất đỏ” vẫn chưa tìm được diễn viên ưng ý để đảm nhiệm vai nhân vật nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Với những bộ phim tái hiện những câu chuyện có thật, việc lựa chọn diễn viên cho các vai diễn có nguyên mẫu ngoài đời luôn là một thử thách không nhỏ với nhà sản xuất. Phía sau thành công của một bộ phim là bài toán khó mang tên “chọn đúng diễn viên”.

Khi âm nhạc là nguồn sống vô tận

Khi âm nhạc là nguồn sống vô tận

Mỗi năm, nghệ sĩ piano Lưu Hồng Quang đều dành thời gian trở về Việt Nam biểu diễn. Đêm độc tấu “Thanh âm vượt tầng” (Transcendental) với bộ 12 tuyệt phẩm Transcendental Etudes của nhà soạn nhạc Franz Liszt đã khiến khán phòng Học viện Âm nhạc Quốc gia lặng người xúc động. Anh từng biểu diễn trọn bộ lần đầu tiên tác phẩm này tại Việt Nam vào năm 2022, nhưng lần trở lại này của Quang lại mang đến cho người nghe những xúc cảm mới.

Bức huyết họa chứa chan niềm kính yêu

Bức huyết họa chứa chan niềm kính yêu

Không chỉ là một tác phẩm hội họa đặc biệt của mỹ thuật kháng chiến Việt Nam, bức huyết họa “Bác Hồ và ba thiếu nhi Trung - Nam - Bắc” còn là biểu tượng đẹp của lòng yêu nước, niềm tin cách mạng và tình cảm thiêng liêng mà văn nghệ sĩ Nam Bộ dành cho Bác Hồ trong những năm tháng kháng chiến gian lao.

Đến thời của phim lịch sử?

Đến thời của phim lịch sử?

Sau dòng phim kinh dị lấy cảm hứng từ chất liệu văn hóa dân gian, giới làm phim dự đoán thể loại tiếp theo “làm mưa làm gió” phòng vé Việt chính là phim lịch sử. Nhìn hàng loạt dự án chuẩn bị nối nhau ra rạp hoặc đang lên kế hoạch bấm máy, dự đoán này hoàn toàn có cơ sở.

Liên hoan Thơ Quốc tế lần thứ 2 tại Hà Nội: Thơ cất lên tiếng nói hòa bình

Liên hoan Thơ Quốc tế lần thứ 2 tại Hà Nội: Thơ cất lên tiếng nói hòa bình

Liên hoan thơ quốc tế lần thứ hai (từ ngày 20 đến 25/3/2026) với chủ đề "Giao hòa" là một cuộc đoàn tụ của những tâm hồn say đắm với cuộc đời, lặn lội từ 8 quốc gia và vùng lãnh thổ xa xôi: Ý, Hungary, Úc, Nga, Uzbekistan, Thái Lan, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc). Họ cùng có mặt tại đồi Nghệ Sĩ (Yên Bài, Hà Nội), mượn mảnh đất hình chữ S để tìm kiếm một phương thuốc chữa lành mang tên: Thi ca và Hòa bình.

Khi Hollywood không còn là nước Mỹ

Khi Hollywood không còn là nước Mỹ

Hollywood cũng là một biểu tượng của nước Mỹ như lá cờ hoa hay loài đại bàng đầu trắng. Các bộ phim Hollywood không chỉ đem lại phồn thịnh cho Hoa Kỳ mà còn tuyên truyền cho sự giàu có và tráng lệ của nước Mỹ ra khắp thế giới. Vậy nhưng ngành Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Mỹ lại đang phải đối diện với câu hỏi: "Hollywood chỉ là thương hiệu hay còn gắn chặt với một mảnh đất?".

"Thời tiết của ký ức..."

"Thời tiết của ký ức..."

"Bởi vì là một nỗi đau nên quá khứ vẫn còn sống mãi, và bởi nỗi đau quá khứ còn sống mãi về sau ta mới có được một quãng đời êm lặng, một nếp sống bình yên, một tư duy thư thả, một tấm lòng khoan thứ và một cảm giác có hậu với cuộc đời cùng số phận".

Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ

Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ

Ngày 7/5/2026 vừa qua, NXB Kim Đồng phối hợp với Khoa Văn học, Trường Đại học Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Ok9 cab trò chơi casino phổ biến và Nhân văn tổ chức tọa đàm: "Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ" và giới thiệu về "Giải thưởng Văn học Kim Đồng".

Âm nhạc không đơn thuần chỉ là giải trí

Âm nhạc không đơn thuần chỉ là giải trí

Trong bối cảnh OK9giaitri đăng nhập âm nhạc đang bị chi phối bởi nhiều chương trình giải trí, nhạc sĩ Dương Cầm lại chọn một con đường khó, ra mắt chuỗi chương trình mang tên “Phòng khách 3 thế hệ”, với mong muốn kết nối các thế hệ trong một gia đình bằng âm nhạc. Theo anh, “Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nói chung hay âm nhạc nói riêng không đơn thuần chỉ là giải trí, mà nó còn có sứ mệnh mang đến cho con người khát khao được yêu thương, gắn kết. Đó là bản chất của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026”.

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP OK9 Cab sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo OK9 Cab, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 và Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, OK9 thể thao xanh chín nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.