Nhạc sĩ Xuân Hồng sinh năm 1928 tại Châu Thành, Tây Ninh. Vốn tên khai sinh của ông là Nguyễn Hồng Xuân, nhưng theo như ông thổ lộ, khi lớn lên tham gia cách mạng, trong giao dịch công tác, thỉnh thoảng ông lại nhận được thư, ngoài phong bì đề: "Mến gởi chị Hồng Xuân". Qua nhiều lần như vậy, ông không khỏi tự ái vì "đường đường là con trai" mà có ai đó cố ý hay vô tình định lẳng mất đi cái "thiên chức mày râu của mình". Tức thì, ông đảo ngược cái tên Hồng Xuân ra thành... Xuân Hồng để "nghe cho có vẻ khỏe khoắn hơn".
Bởi sinh trưởng trong một gia đình mà cụ thân sinh tuy là nông dân nhưng có chút chữ nghĩa, lại đặc biệt yêu thích đờn ca tài tử nên Xuân Hồng được tiếp xúc với âm nhạc từ rất sớm. Lên năm tuổi, ông đã được ba dạy đàn theo kiểu truyền ngôn và ông tiếp thu rất nhanh. Chưa đi học chữ, song ông đã thuộc lòng và có thể đàn được hàng chục bài nhạc cổ loại ngắn. Sau này, khi đã biết đọc, biết viết, ba ông lại bắt ông phải học cách đọc thuộc lòng theo bản đàn nhạc cổ hò xự xang xê cống... tập đàn và hòa tấu với cụ.
Như nhiều nhạc sĩ thành danh thời kháng chiến, mặc dù không được đào tạo qua một trường lớp âm nhạc chính quy nào, nhưng bù lại, thực tiễn cuộc sống đấu tranh đã nuôi dưỡng, bồi đắp cho tài năng của Xuân Hồng phát triển, khiến ông trở thành một tác giả luôn có những tác phẩm "thuộc về số đông".
Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 mà Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức ta truy tặng nhạc sĩ Xuân Hồng năm 2000 được ghi rõ là dành cho các ca khúc: "Xuân chiến khu", "Bài ca may áo", "Tiếng chày trên sóc Bom Bo", "Mùa xuân trên Thành phố Hồ Chí Minh", "Người mẹ của tôi". Đây đều là những ca khúc được đông đảo bạn yêu âm nhạc biết đến, song với Xuân Hồng, ta cần phải kể thêm một số ca khúc nữa, như "Cây đàn ghi ta của đại đội 3", "Mùa xuân bên cửa sổ", bởi đây là hai tác phẩm được nhiều thí sinh lựa chọn để tham gia các cuộc thi tuyển giọng hát trẻ tài năng trong những năm gần đây.
Ra đời năm 1966, ngay lập tức, "Tiếng chày trên sóc Bom Bo" đã loang khắp chiến trường, trở thành bài hát có sức tập hợp, quy tụ rất lớn. Quân và dân, nam và nữ... khắp nơi hồ hởi nắm tay nhau, hát bốc lửa, hát say mê, nhất là trong những dịp liên hoan, những đêm lửa trại. Cứ thế, những ca từ được tác giả sử dụng rất nhiều vần giữa câu và cuối câu, kiểu như: "Có ai đi về phía những hàng cây/ Mời vô đây cùng nghe khúc nhạc hay/ Khúc nhạc đêm nay dùng nhịp đệm bằng chày" và "Nay dẫu còn gian khổ/ Mồ hôi ta đã đổ/ Làm nương phá rẫy giữ lấy quê hương/ Người hậu phương tiếp lương gùi đạn/ Ta bên bạn là bạn bên mình/ Cùng đồng tình là giặc thua..." đã làm náo nức thêm OK9giaitri đăng nhập tinh thần của không chỉ đồng bào các Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 ở Tây Nguyên.
Sóc Bom Bo vốn chỉ là một địa danh nhỏ bé, hầu như không mấy ai biết đến, phút chốc qua bài hát của ông nhạc sĩ bấy giờ đang công tác ở Đoàn Văn công Giải phóng đã trở nên nổi tiếng khắp nước.
Cách đây ít lâu, người viết bài này từng đọc được một thông tin: Người dân sóc Bom Bo mong muốn được dựng tượng nhạc sĩ Xuân Hồng để tưởng nhớ và bày tỏ lòng biết ơn đối với ông, người đã viết nên một kiệt tác khiến quê hương của họ được biết đến ở khắp nơi trên dải đất hình chữ S. Kể, đây cũng là điều ta có thể hình dung tới, bởi sinh thời, nhạc sĩ Xuân Hồng đã rất yêu mến và có nhiều gắn bó với địa danh sóc Bom Bo. Ông từng xem đây như quê hương thứ hai của mình. Năm 1996, ít tháng trước khi mất, ông đã quay trở lại thăm sóc Bom Bo và được dân làng rước bằng voi, một nghi thức có lẽ là rất hiếm khi xảy ra ở đây.
Viết về Xuân Hồng, nhiều bạn yêu âm nhạc thường gọi ông là "nhạc sĩ của mùa xuân". Đây không chỉ là cách chơi chữ xuất phát từ cái bút danh của Xuân Hồng, mà trước nhất là bởi ông đã có những sáng tác rất đặc sắc về mùa xuân, trong đó có những ca khúc mà ngay từ cái tiêu đề đã tràn đầy sức xuân, như "Xuân chiến khu" (1963), "Mùa xuân trên Thành phố Hồ Chí Minh" (1978), "Mùa xuân bên cửa sổ" (1985).
Ca khúc "Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh" thoạt đầu được nhạc sĩ Xuân Hồng tranh thủ viết trên đường hành quân tiến vào Sài Gòn xuân 1975. Nghĩ đến đâu, nhạc sĩ nhẩm hát đến đấy. Cứ thế, bài hát dần hình thành. Để khỏi quên trong các bộn bề sự kiện, Xuân Hồng đã chọn làn điệu dân ca quen thuộc cho sáng tác của mình. Và để ghi lại, có lúc ông phải viết lên những chiếc lá trung quân khô. Đây là một loại lá rừng xuất hiện nhiều ở miền Đông Nam Bộ, có đặc tính là không cháy, giữ được lâu.
Cứ vậy, cho tới năm 1978, sau nhiều lần chỉnh sửa, thêm bớt, cuối cùng ca khúc "Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh" cũng chính thức được "xuất xưởng". Nét nhạc rộn ràng náo nức cứ thế reo vui cùng niềm tự hào, phấn chấn chất chứa trong lòng mỗi người dân: "Mùa xuân này về trên quê ta/ Khắp đất trời biển rộng bao la/ Cây xanh tươi ra lá trổ hoa/ Chào mùa xuân lại đến mọi nhà…/Thành phố Hồ Chí Minh quê ta/ Đã viết nên thiên anh hùng ca/ Thiên anh hùng ca ngàn năm sáng chói/ Lưu danh đến muôn đời"... Có một thời, bài hát này không lúc nào vắng bóng trên các sân khấu ca nhạc toàn quốc...
Khác với cái rộn ràng, náo nức của một "mùa xuân đầu tiên" sau giải phóng, ca khúc "Mùa xuân bên cửa sổ" lại có giai điệu dịu dàng, da diết, vừa "lắng sâu" nhưng vẫn "cháy bỏng" ("Tình yêu của người lính/ Lắng sâu nhưng cháy bỏng" - lời bài hát). Với cách đặt vấn đề rất nghiêm túc, đặc biệt đề cao những khoảnh khắc riêng tư, đề cao tình yêu trên cơm áo đời thường: "Ôi hạnh phúc đâu chỉ có cơm ngon và áo đẹp/ Mùa xuân đâu chỉ có hoa thơm và nắng hồng/ Cuộc đời còn có cả những nụ hôn", tác giả như muốn gửi thông điệp tới tất cả những ai từng một thời vùi mình trong gian khó, rằng hãy biết vượt lên những lam lũ thường ngày để sống sao cho thật ý nghĩa, tận hưởng những gì ngọt ngào nhất mà mình đáng phải được hưởng. Với những ý nghĩa như vậy, ngay từ khi ra đời, ca khúc "Mùa xuân bên cửa sổ" đã chiếm được cảm tình của đông đảo bạn yêu âm nhạc, nhất là giới trẻ. Tác giả đã tỏ ra khá "bạo tay" (nếu ta hiểu những trói buộc tinh thần của giai đoạn trước Đổi mới) khi ngay ở phần mở đầu bài hát đã cho hai nhân vật của mình, một anh lính và một chị công nhân "hôn nhau": "Cao cao bên cửa sổ có hai người hôn nhau/ Đường phố ơi hãy yên lặng để hai người hôn nhau!". Thật đúng như nhận xét của một tác giả: "Trước Xuân Hồng, trong những ca khúc được gọi là "nhạc đỏ" thì dường như chưa ai đề cập đến chuyện tế nhị như vậy trong ca từ".
Cũng có thể đọc đến đây, sẽ có bạn đọc thốt lên: Ca khúc "Mùa xuân bên cửa sổ" được phổ từ thơ Song Hảo, cho nên có khen tác giả "bạo tay" thì lời khen ấy phải dành cho tác giả phần lời chứ. Sự thực là ai đã từng đọc bài thơ nói trên của nữ nhà thơ Song Hảo hẳn sẽ thấy vấn đề đặt ra đâu có mạnh bạo, đậm triết lý sống như của Xuân Hồng?
Tính tình xởi lởi, dân giã mặc dù từng là "quan văn nghệ" (có thời kỳ, nhạc sĩ Xuân Hồng là Phó Tổng thư ký Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Tổng thư ký Hội Âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh) nên ở đâu ông cũng được mọi người yêu mến, quý trọng. Đặc biệt, Xuân Hồng là một điển hình của mẫu nhạc sĩ luôn sống, gắn bó hết mình với OK9giaitri đăng nhập. Nhạc sĩ Vũ Thành, người từng là Trưởng đoàn Văn công Giải phóng, khi được một phóng viên đặt câu hỏi: "Ông có phải là nhạc sĩ đầu tiên từ vùng căn cứ vào Sài Gòn trong chiều 30/4/1975", đã cho biết, nhạc sĩ Xuân Hồng mới là người đầu tiên bởi ông vào trước Vũ Thành mấy tiếng đồng hồ: "Lúc này Xuân Hồng là Trưởng tiểu ban Tuyên huấn của Cục Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Miền đi cùng đoàn tiền phương của Cục Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá".
Nhạc sĩ Xuân Hồng qua đời vào tháng 5 năm 1996. Theo nhạc sĩ Lư Nhất Vũ cho hay thì trước khi mất, trong 4 tháng đầu của năm 1996, ông đã vừa chống chọi với bệnh tật vừa gắng hoàn thành 7 ca khúc cuối cùng (đều là phổ thơ của các nhà thơ hoặc bạn bè đồng đội). Sự nhiệt huyết, hết mình với đời, với nghề của Xuân Hồng khiến tôi lại nhớ tới lời một bài hát Nga (Cuộc đời ơi, ta mến yêu Người), rằng thì "Anh ấy đã yêu Người, ôi cuộc sống/ Thì cuộc sống này hẳn cũng biết yêu anh".
Mọi sự diễn ra với nhạc sĩ Xuân Hồng, dù thời gian trôi qua đã gần 15 năm, thực là như vậy!
