Có một người thơ "ngược đường, ngược nắng..."

Thơ Bùi Sim Sim giản dị, chân thật, nhưng đầy sức cảm, sức mở, sức gợi... Với cấu tứ hàm súc, ý tưởng sâu xa...

  • Thơ phổ nhạc có lợi ích gì cho nhà thơ?
  • Nhà thơ Thu Bồn: Tráng sĩ buồn gửi hồn vào cỏ cây, hoa lá

Em ngược đường, ngược nắng để yêu anh
Ngược phố tan tầm, ngược chiều gió thổi
Ngược lòng mình tìm về nông nổi
Lãng du đi vô định cánh chim trời...

(Một chiều ngược gió)

351941561_6399870736759546_9122474937405410424_n.jpg -0
Nhà thơ Bùi Sim Sim.

Tôi đã thuộc lòng bài thơ này của nhà thơ Bùi Sim Sim và dự định sẽ trích bốn câu trên để đưa vào cuốn "Những câu thơ hay Đông-Tây-Kim-Cổ" (NXB Ok986 tải ứng dụng, 2013) khi tái bản.

Tôi biết, nhiều người yêu thơ cũng thích bài thơ này, và có rất nhiều người đã đưa lên Facebook. Thiển nghĩ, với người làm thơ, đấy cũng là một niềm vui!

Những năm gần đây tôi mới quen biết Bùi Sim Sim, mới biết Bùi Sim Sim là nhà báo và cũng là con gái nhà thơ Bùi Ngọc Trình mà sinh thời ông cũng từng là cán bộ công tác ở Trung ương Đoàn cùng tôi. Tuy không biết nhiều về cô, nhưng thơ của Bùi Sim Sim thì tôi đã đọc khá nhiều đây đó trên các báo và trong hai tập thơ "Thì thầm lá non" (NXB Hội Nhà văn, 1990) và "Giữa hai chiều quên nhớ" (NXB Hội Nhà văn, 2003) mà cô mới gửi tặng tôi gần đây.

Bùi Sim Sim

MỘT CHIỀU NGƯỢC GIÓ

Em ngược đường, ngược nắng để yêu anh
Ngược phố tan tầm, ngược chiều gió thổi
Ngược lòng mình tìm về nông nổi
Lãng du đi vô định cánh chim trời

Em ngược thời gian, em ngược không gian
Ngược đời thường bon chen tìm về mê đắm
Ngược trái tim tự bao giờ chai lặng
Em đánh thức nỗi buồn, em gợi khát khao xanh

Mang bao điều em muốn nói cùng anh
Chợt sững lại trước cây mùa trút lá
Trái Đất sẽ thế nào khi mầu xanh không còn nữa
Và sẽ thế nào khi trong anh không em?

Em trở về im lặng của đêm
Chẳng còn nữa người đông và bụi đỏ
Phố bỗng buồn tênh, bờ vai hút gió
Riêng chiều này - em biết, một mình em...

Thơ Bùi Sim Sim giản dị, chân thật, nhưng đầy sức cảm, sức mở, sức gợi... Với cấu tứ hàm súc, ý tưởng sâu xa...

...Em ngược thời gian, em ngược không gian
Ngược đời thường bon chen tìm về mê đắm
Ngược trái tim tự bao giờ chai lặng...
Anh đánh thức nỗi buồn, anh gợi khát khao xanh...

(Một chiều ngược gió).

Một bài thơ tình mà không có một chữ TÌNH nào cả. Sau cái tình "ngược" này là cái tình đời, tình người, là thế thái nhân tình, là tất cả sự khao khát tình yêu... Đọc bài thơ này ai mà không yêu người con gái "ngược đường, ngược nắng...", sẵn sàng đi ngược với tất cả chỉ vì hai tiếng: tình yêu!

Hôm vừa rồi, tình cờ tôi đọc chùm thơ của Bùi Sim Sim đăng trên Báo Văn nghệ. Trong chùm có bài "Chợ cóc", chỉ có bốn câu ngắn gọn, giản dị mà ý tưởng thật sâu xa, có sức gợi, sức mở, sức cảm, cuốn hút người đọc đến với những vấn đề tưởng như rất nhỏ nhặt trong cuộc sống hàng ngày mà vô tình hay hữu ý ta thường bỏ qua. Nhưng với Bùi Sim Sim thì:

Ta mặc cả từng đồng cho kỳ thích
Chợt ngước sang nhìn người bán... Giật mình!
Tay bà cụ run nhận từng bạc lẻ
Suýt nữa ta mua cả sự ...vô tình!

Nữ nhà văn nổi tiếng nước Pháp George Sand đã từng viết: Giản dị là cái khó nhất trên đời này. Đó là giới hạn tột cùng của sự từng trải và là nỗ lực tột cùng của thiên tài... Thơ Bùi Sim Sim giản dị, không uốn éo, không làm duyên làm dáng, không quay ngược quay xuôi để cho có vẻ "hiện đại" như không ít người làm thơ hiện nay. Tôi thích sự ít chữ, kiệm lời nhưng lại giầu sức cảm, sức nghĩ trong thơ Bùi Sim Sim. Ông cha xưa đã từng nói thơ hay phải là thơ "Ý tại ngôn ngoại". Chân lý này không hề cũ với thời gian. Chẳng phải giải Nobel văn chương năm 2020 được trao cho nữ nhà văn Mỹ Luise Gluck là do thơ bà "ít chữ, kiệm lời" nhưng ý tưởng lại sâu xa độc đáo như công bố của của Viện Hàn lâm Thụy Điển đó sao.

Tôi xin trích nguyên văn bài thơ "Phép nghĩ" in trong tập thơ "Giữa hai chiều quên nhớ" của Bùi Sim Sim. 

Thiên niên kỷ qua đi
vắt ngang trời
dải ngân hà
còn xanh ngắt!?
Bốn mùa qua đi
in dấu cuộc đời
những buồn vui
còn, mất
Kiếp người qua đi
những giật mình ngủ yên
chợt nhói thức ...
Và anh bỏ đi
em không biết phải làm gì
nếu không có những câu thơ
vẩn vơ, góp nhặt
Nhưng khi thơ bỏ đi!?
Nhưng khi thơ bỏ đi!?
Âm vọng tiếng mình hiu hắt!

Chẳng phải là khá hiện đại đó sao! Từ hình thức thơ bậc thang, đến cấu tứ, ý tưởng... Chẳng cần làm rối rắm, đánh đố người đọc, mà giản dị, ai cũng có thể hiểu, vấn đề là mỗi người hiểu và cảm nhận theo cách riêng của mình, ở mức độ của mình...

 Và còn nhiều câu thơ trong nhiều bài thơ của Bùi Sim Sim có ý tưởng mới, hiện đại nhưng lại rất giản dị như thế:

... "Lại soi gương chải tóc
Rẽ ngôi gặp chân trời"...

(Em giờ chải tóc, soi gương)

... "Có những lúc lạc một nước tin thôi
    Đời trở về tay trắng"...

(Có những lúc)

... "Chưa đủ nhớ để gọi là yêu
Chưa đủ quên mà thành xa lạ
Anh ám ảnh em hai chiều nghiệt ngã
Nghiêng bên này lại chống chếnh bên kia"...

(Giữa hai chiều quên nhớ)

... "Người yên bề chốn êm trôi
Ta với chiều này ở lại
Đâu trách thế nhân bạc tình
Chỉ tiếc cúc vàng đắm đuối"!

(Quán vắng)

..."Ta lại lớn, sau mỗi lần đổ vỡ"...

(Những mảnh vỡ)

Bùi Sim Sim cũng có quan điểm rất rõ về thơ, về đổi mới thơ, về cái gọi là "Hiện đại" hay "hậu hiện đại" gì đó. Chị tự luận:

"... Những câu thơ gồng mình, phá cách
Ảo thuật lệch xô rỗng ý, rậm lời
 Ai đó gọi - ấy mới là hiện đại..."

(Miền hiện đại)

Nhớ lần nói chuyện với một người bạn thơ, tôi khen thơ Bùi Sim Sim, bạn tôi bảo: "Hơi khô!". Tôi đọc cho bạn nghe câu thơ của tôi viết về những người làm thơ thời @ "Những câu thơ ướt át một thời/ Giờ ngủ vùi trong đôi mắt em tôi...". Thời thơ "ướt át" có lẽ qua rồi! Bây giờ ít người làm thơ còn làm thơ "ướt át" nữa!

Đọc qua thơ Bùi Sim Sim đúng là có vẻ "hơi khô"! Nhưng, đọc kỹ thấy thơ Bùi Sim Sim là thơ TÌNH, cái tình sâu lắng, cái tình hiện đại... Từ tình yêu lứa đôi đến tình làng, nghĩa xóm, tình bạn, tình thân... đều thấm đẫm tính nhân văn, minh triết. Tôi thiển nghĩ Bùi Sim Sim có cái nhìn tinh tế, thông minh, biết cảm nhận những điều rất bình thường quanh ta mà gợi mở nhiều ý tưởng hay, chứ không gặm nhấm những tình cảm nhạt nhẽo, nhỏ mọn của mình, những triết lý vụn vặt, rối rắm như không ít người làm thơ hiện nay!

 Nói như cố thi sĩ Bùi Giáng: Hãy để tự thân câu thơ, bài thơ nói những điều cần nói... Tôi xin trích nguyên văn bài "Em biết" in trang đầu của tập thơ "Giữa hai chiều quên nhớ" để thay lời kết cho bài viết của mình:

Chừng nào
còn nhiều người yêu em
em biết
mình là người sung mãn!

Chừng nào
còn mình anh yêu em
em biết
mình là người hạnh phúc

Chừng nào
còn mình em yêu em
em biết
mình là người bất lực!

                                      Nhà vườn Sóc Sơn 6/2023

Dương Kỳ Anh

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.