Cổ mẫu “lá” trôi trên dòng thời gian...

Dấu vết ngôn ngữ cho thấy từ thời xa xưa, chiếc lá đã được coi là biểu tượng cho con người. Các thành ngữ: “Lá rụng về cội” vừa chỉ quy luật tự nhiên vừa là bài học phải nhớ về nguồn cội; “Lá lành đùm lá rách” ý nói phải đùm bọc, cưu mang nhau trong lúc khó khăn; “Lá ngọc cành vàng” chỉ người con gái may mắn sinh ra trong gia đình giàu có…

  • Hoa sim - tím cả tình yêu...

Lại có cả người xấu “Lá mặt lá trái”… Ca dao có những câu xót lòng khi diễn tả một bi kịch, một nghịch lý đau đớn: “Lá vàng còn ở trên cây/ Lá xanh rụng xuống trời hay chăng trời”. Để chỉ hoàn cảnh người tài hiếm hoi, thì “Nhân tài như lá mùa thu”…

image003 copy.jpg -1
Tranh minh họa Adam và Eva kết lá che cơ thể.

Sách “Sáng thế” trong “Kinh Thánh” kể, Đức Chúa Trời tạo ra Adam từ cát bụi rồi đặt vào vườn Eden (địa đàng) để có thể ăn thỏa thích trái cây các loại, trừ cây tri thức về thiện ác. Đức Chúa lại tạo ra Eva từ một trong những chiếc xương sườn của Adam. Đấy là những vị tổ tiên hồn nhiên thánh thiện của loài người. Nhưng con rắn đã dụ dỗ Eva ăn trái cấm. Nàng lại đưa cho Adam… Được “ăn” tri thức nên họ bừng tỉnh tri giác. Mà tri giác đầu tiên là về sự xấu hổ. Thế là họ lấy lá cây kết lại thành khố để che…

Chung quanh huyền tích này, ít nhất có mấy ý nghĩa: Một là, con người ta chỉ khôn lên khi được tiếp thu tri thức. Hai là, phẩm hạnh đầu tiên cũng là nhận thức đầu tiên của con người là biết xấu hổ. Điều này gần gũi đạo Nho với khái niệm “vô liêm sỉ” tức không biết xấu hổ thì không phải là người. Ba là, khởi thủy “lá”, tức thiên nhiên cây cối che chở con người, nên nếu có “liêm sỉ” thì con người phải biết ơn tự nhiên, cây cối…

Sau này Đức Giêsu dạy các môn đệ: “Thầy là cây nho, các con là cành lá” tức tất cả đều thống nhất trong “cây vũ trụ”, cũng thống nhất như trong một cơ thể vậy. Lá cành tươi tốt nhờ thân cây cường tráng, khỏe mạnh và ngược lại. Cây nho phải nhờ cành lá mới có thể kết quả. Dễ hiểu sau này trong văn học, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 phương Tây rất giàu có hình tượng cây nho, cành nho, lá nho, quả nho. Ngoài biểu hiện quy luật tự nhiên, còn là quy luật OK9giaitri đăng nhập, Ok9 cab trò chơi casino phổ biến, đạo đức, đạo lý…

Qua các dụ ngôn, “Kinh Thánh” còn răn dạy những bài học làm người thấm thía. Muốn cây nho nhiều quả cần phải cắt tỉa những cành lá gầy guộc, non bấy. Nhất là trong ba năm đầu chưa có trái, nho phải được tỉa thật sạch để phát triển tươi tốt. Con người cũng vậy, phải biết cắt bỏ những tính hư nết xấu để trong sáng, khỏe mạnh… “Dạy con từ thuở còn thơ”, trong mấy năm đầu đời, trẻ con như tờ giấy trắng, dạy cái gì dễ ăn sâu vào ký ức để trở thành ấn tượng đi suốt đời.

Cách nay gần 2.500 năm, tại Ấn Độ, Phật tổ ngồi dưới gốc bồ đề và ngộ ra giáo lý giải thoát đầy nhân bản. Bồ đề (Bodhi), trong các từ điển Phật học có nghĩa là giác ngộ, là trí tuệ, trí huệ để con người buông bỏ cái “tham, sân, si” thấp hèn mà vươn tới bầu trời Niết-bàn minh triết sáng láng. Từ đó về sau, vị trí cây bồ đề là một trong bốn nơi đầu tiên được ví như một trong bốn cây cột tâm linh nâng đỡ tòa tháp bảo vật tưởng nhớ Phật tổ. Cây bồ đề đi vào tâm thức chúng sinh Phật tử như là cây của học vấn, của sự “thức tỉnh”. Có hình dáng giống trái tim nên lá đề trở thành biểu tượng, một mã văn hóa kiến tạo nên những mô hình mang tính thiêng của đạo Phật, có nhiều nhất trong các di sản kiến trúc.

image001.jpg -0
Đức Phật tu tập dưới gốc cây bồ đề có lá hình trái tim.

Trong lịch sử văn hóa Việt Nam, hình tượng lá bồ đề rất phổ biến trong các chùa tháp thời Lý, Trần - thời kỳ Phật giáo được coi là quốc giáo. Đối sánh với các quốc gia khác, biểu tượng lá đề của ta có phần tinh tế, mềm mại hơn. Ở nhiều chùa, hình lá đề xuất hiện trong vòng hào quang tượng Phật, trong hình vòm cửa, trong hình dáng một số đồ nghi lễ...

Theo nhiều nghiên cứu kiến trúc, biểu tượng lá đề mang tính mô phỏng hình ảnh thực với mũi lá nhọn, phình to phần giữa, thu vào rồi hơi thót phần giáp cuống.Thời Lý, lá đề có mô hình nhỏ nhưng đến thời Trần mô hình lớn hơn nhiều, được trang trí thêm hình ngọn lửa ở vị trí các đường diềm của lá. Ngọn lửa luôn tỏa sáng hay Phật pháp tỏa sáng soi đường cho chúng sinh đi trên con đường Giác ngộ, thật ý nghĩa.

Cổ mẫu “lá” trôi vào dòng văn học viết (Trung Hoa) được mở rộng về nghĩa. Trong “Tây du ký” có hình tượng cây quạt ba tiêu thần thánh có công năng kỳ diệu biến to thu nhỏ, quạt một cái thì lửa tắt, quạt hai cái thì gió nổi, quạt ba cái thì mưa xuống. Gọi là “ba tiêu”, vì “ba tiêu” có nghĩa là cây chuối, quạt giống với tàu lá chuối nên gọi ba tiêu. Theo ngũ hành, cây chuối thuộc âm, kỵ dương nên quạt này dùng dập lửa Hỏa Diệm Sơn. Thì ra, cây lá không chỉ gần gũi, nuôi sống con người, còn giúp con người thoát nạn thiên tai. Từ đó, đến nay không ít người dân Trung Hoa dù dùng quạt nhỏ làm bằng lá cọ, cũng gọi là “quạt ba tiêu”.

Lá còn để chỉ sự trôi chảy của thời gian: “Ngô đồng nhất diệp lạc/ Thiên hạ cộng tri thu” (Một lá ngô đồng rụng/ Thế là thu đã sang). Chảy vào văn học Việt Nam, hình tượng lá dừng lại, nghiêng ngửa, đa diện, biến ảo nhiều nhất trong “Truyện Kiều” (16 lần – theo “Từ điển Truyện Kiều” của Đào Duy Anh). Ấn tượng hơn cả là “lá thắm” (“Cạn dòng lá thắm, dứt đường chim xanh”, “Dầu khi lá thắm chỉ hồng”), lấy tích từ chuyện Vu Hựu đời Đường nhặt được trên dòng sông chiếc lá thắm có đề bài thơ hay. Chàng đem về cất đi. Về sau chàng nên duyên với Hàn Thị, vốn là một cung nữ - tác giả bài thơ. Thì ra “lá thắm” như là định mệnh gắn kết đời nàng và đời chàng. Đi vào OK9giaitri đăng nhập, “lá thắm” chỉ người mai mối lương duyên.

Đến thời hiện đại, hình ảnh “lá rụng” trong thơ Bích Khê làm nới rộng thêm về không gian: “Ô hay! buồn vương cây ngô đồng/ Vàng rơi! Vàng rơi! Thu mênh mông”. Một chút ngạc nhiên, sững sờ khi thấy “vàng rơi” tức những lá ngô đồng màu vàng cuối thu làm xao xuyến không gian, xao xuyến cả lòng người. Một âm thanh của lá rơi, của bước chân con nai vàng trong thơ Lưu Trọng Lư làm ngỡ ngàng cả một thế hệ: “Em không nghe mùa thu/ Lá khô rơi xào xạc/ Con nai vàng ngơ ngác/ Đạp lên lá vàng khô”. “Lá vàng” trong thơ Chế Lan Viên gợi nên những tiếc nuối hoài niệm buồn thánh thiện: “Ai đâu trở lại mùa thu trước/ Nhặt lấy cho tôi những lá vàng”…

Hình ảnh “Những luồng run rẩy rung rinh lá…” trong thơ Xuân Diệu chắc còn làm “rung rinh” nhiều trái tim nghệ sĩ. “Lá rụng” nhiều nhất trong mảnh vườn Thơ mới góp phần tạo nên một nét cảm quan mỹ học về cái đẹp chia ly. Đến thời hiện đại thì ít hơn nhưng cũng không kém phần tinh tế. Hình tượng chiếc lá rụng trong thơ thi sĩ Trần Hòa Bình như một lực hút thẩm mỹ chuyển đổi cảm giác không gian: “Thêm một chiếc lá rụng/ Thế là thành mùa thu” (“Thêm một”). Ấn tượng hơn cả là “chiếc lá” của nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại: “Người vá trời lấp bể/ Kẻ đắp lũy xây thành/ Ta chỉ là chiếc lá/ Việc của mình là xanh” (“Lá xanh”). Cái thế đối lập làm bật ra triết lý: hãy vui vẻ với chức phận mình, tri túc. Có thể là vô danh, nhỏ nhoi nhưng bất tử!

Một nhà văn người Mỹ - ông O. Henry, để lại dấu ấn sâu sắc cho văn chương nhân loại một truyện ngắn “Chiếc lá cuối cùng” viết về lòng nhân ái cao cả, cảm động giữa những số phận nghèo khổ. Cô Giôn-xi mắc căn bệnh sưng phổi. Nàng bi quan đến mức ngày ngày đếm lá thường xuân ngoài cửa sổ và tin rằng chiếc lá cuối cùng rơi cũng là lúc mình sẽ chết. Biết điều ấy, cụ Bơ-men – một họa sĩ già, trong đêm tuyết dữ dội đã tạo nên một kiệt tác: vẽ lên một chiếc lá xanh trên tường. Cứu sống Giôn -xi, chiếc lá thường xuân ấy trở thành biểu tượng vĩnh cửu về sức mạnh của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, về tình yêu thương, niềm lạc quan sẽ cứu giúp con người, đưa họ từ nơi vực thẳm tối tăm trở về nơi rực rỡ ánh sáng của tình người.

Cho đến hôm nay vẫn có nhiều nước tôn vinh hình ảnh chiếc lá bằng cách in trên quốc huy, quốc kỳ, đồng tiền… Tiêu biểu là lá cờ của Canada được thiết kế lá phong ở chính giữa hai phông màu trắng đỏ.Vì hình ảnh cây phong với sắc đỏ vàng nổi bật là một trong những hình ảnh xinh đẹp và ấn tượng nhất của quốc gia này. Không chỉ làm đẹp cảnh quan OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, thu hút khách Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá, cây phong còn mang những giá trị văn hóa, lịch sử, OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao lớn. Trở thành hình tượng trung tâm của văn học, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, của tôn giáo, của các lễ hội…, cây phong còn cho nhựa để làm siro và đường có giá trị cao, được thế giới ưa chuộng.

Nguyễn Thanh Tú

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.