Các nghệ sĩ lạc thời và những kỳ tích từ ảnh đen trắng

Chỉ trong vòng ba năm qua, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 ảnh đen trắng của Việt Nam đã bước lên ngôi vị hàng đầu thế giới. Những thành tựu đạt được đã xóa đi mặc cảm tủi phận của ảnh đen trắng bấy lâu bị lãng quên trước cơn lốc thị trường. Giờ đây, những nghệ sĩ trẻ, đặc biệt ở TP HCM đã tạo nên phong trào khám phá cảm xúc từ ảnh đen trắng.

Trước sự tấn công ồ ạt của kỹ thuật máy ảnh số và công nghệ photoshop, gần chục năm qua, nhiếp ảnh đen - trắng ngỡ không thể "ngóc đầu" lên được. Hàng chục vạn người chơi máy ảnh nghiệp dư coi ảnh đen trắng là câu chuyện cổ. Còn các nhà nhiếp ảnh chuyên nghiệp, không mấy người mặn mà với hai màu bình dân này bởi lẽ họ không muốn... đùa với chuyện cơm áo gạo tiền. Họ đành xếp ảnh đen trắng vào loại tồn kho. Tuy vậy, vẫn có người xếp loại "ảnh nhà nghèo" này vào hàng Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 thứ thiệt. Họ miệt mài sáng tạo, kiên trì khám phá mảnh đất tưởng như đã "cằn cỗi" ấy...

1. Không ai có thể quên cố nhiếp ảnh gia Võ An Ninh, người đã chụp ảnh đen trắng xuyên hai thế kỷ, với hàng trăm ngàn tác phẩm khắc ghi những hình ảnh phản ánh nhiều sự kiện lớn của OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao qua từng thời kỳ lịch sử. Đặc biệt, ông có bộ ảnh đen trắng độc nhất vô nhị, mang tên "Nhân chứng", tố cáo tội ác của phát xít Nhật trong việc gây ra nạn đói năm 1945 trên OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao ta. Với những tác phẩm Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 thì bức ảnh "Sapa bồng bềnh trong mây trắng" của ông đẹp như tranh thủy mặc, là kết quả sau 40 lần ông lên Sapa nằm "mật phục" để chọn khoảnh khắc bấm máy tuyệt vời nhất. Cùng thời với ông còn có nghệ sĩ Phạm Văn Mùi ở Nam Định, một nhiếp ảnh gia nổi tiếng với những bộ ảnh đen trắng về mái tóc như: "Suối tóc", "Duyên dáng", "Theo chiều gió", "Đôi dòng thác", "Tâm tư". Phạm Văn Mùi còn là người Việt Nam đầu tiên được Bảo tàng Mỹ thuật Brazil chọn tác phẩm "Duyên dáng" treo vĩnh viễn từ năm 1963.

Bên cạnh lứa "bách niên" này còn có các nhà nhiếp ảnh nổi tiếng với hàng trăm tác phẩm đen trắng gắn bó với lịch sử cách mạng như: Vũ Năng An, Đinh Đăng Định, Nguyễn Bá Khoản, Lâm Hồng Long, Triệu Đại.

Theo anh vào đời. Ảnh: Thu An (trong bộ ảnh đoạt Huy chương Vàng FIAP 2010).
Theo anh vào đời. Ảnh: Thu An (trong bộ ảnh đoạt Huy chương Vàng FIAP 2010).

Đặc biệt, cố nghệ sĩ Lâm Hồng Long ở TP HCM, nổi tiếng với hai tác phẩm: "Bác bắt nhịp bài ca kết đoàn" và "Ngày hội ngộ". Bức ảnh "Bác bắt nhịp bài ca kết đoàn" được ông chụp vào tháng 9-1960, trong cuộc liên hoan chào mừng thành công Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III. Nửa thế kỷ trôi qua, nhưng hình ảnh vị lãnh tụ đứng chỉ huy dàn nhạc vẫn gây ấn tượng mạnh. Tác phẩm "Ngày hội ngộ" ông chụp khi các tử tù từ Côn Đảo trở về với quê hương ngày 6-5-1975. Ông đã chớp lấy góc độ và thời khắc gây xúc động mạnh mẽ. Hình ảnh người mẹ là bà Trần Thị Bình mừng vui và cảm động ôm người con trai là Lê Văn Thức, quê ở Tam Phước, Châu Thành, Bến Tre. Bức ảnh đã đem lại vinh dự cho tác giả khi ông được FIAP trao bằng danh dự và kết nạp vào hội của Liên đoàn năm 1991. Đồng thời cũng nhờ bức ảnh này mà anh Lê Văn Thức đã được xác nhận những quyền lợi của một chiến sĩ có công trạng với Tổ quốc sau nhiều năm thất lạc giấy tờ.

2. Nếu kể hết những giải thưởng của các nghệ sĩ Việt Nam trong các cuộc thi nhiếp ảnh quốc tế thì nhiều "tuyển thủ" các bộ môn Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 khác sẽ thấy "choáng". Bởi lẽ con số mà các nhà nhiếp ảnh đoạt giải quốc tế dài gấp cỡ trăm lần thành tích của các ngành Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP, hội họa, sân khấu.

Tuy nhiên, những con số giải thưởng này thường tập trung vào một số tay máy chuyên nghiệp và cả đời theo đuổi Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 ảnh đen trắng, như Duy Anh, Hoài Linh, Huỳnh Lâm, Long Thành, Vũ Quang Huy, Lê Hồng Linh… Nếu nghệ sĩ, nhà báo Vũ Quang Huy có tới hàng chục giải thưởng ảnh Ok9cab Link Chính Thức và Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 trong nước và quốc tế, với các tác phẩm như: "Bác Hồ hỏi chuyện mẹ Suốt", "Hoa Xuân Tứ - cháu ngoan Bác Hồ", "Mẹ Kim Đồng"… thì Huỳnh Lâm, phóng viên Báo ảnh Đất Mũi lại có tới gần 200 tác phẩm đoạt giải, trong đó không ít là những bức ảnh đen trắng, sánh ngang với "Vua giải thưởng nhiếp ảnh" Duy Anh.

Gần đây, người đạt kỷ lục tuyệt đối về ảnh đen trắng lại là nghệ sĩ Lê Hồng Linh, hiện là Chủ tịch Hội đồng Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 - Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam khóa 7. Tính đến nay, Lê Hồng Linh đã đoạt khoảng 350 giải thưởng, trong đó có hàng trăm giải quốc tế về ảnh đen trắng. Nếu từ năm 2001, Lê Hồng Linh mới chỉ được FIAP xếp thứ 12 trong thể loại ảnh đen trắng, thì đến năm 2006, với hàng chục tác phẩm được giải và trưng bày trong các triển lãm quốc tế, anh đã đoạt giải Nhất do Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Hoa Kỳ (PSA) trao, và trở thành nghệ sĩ ưu tú của FIAP. Thời gian này, anh nổi tiếng là tay "sát giải" quốc tế, với kỷ lục có 21 tác phẩm được trưng bày vĩnh viễn trong các bảo tàng, thư viện ảnh của nhiều nước.

Với sự phấn đấu không ngừng, năm 2008, Lê Hồng Linh lại được PSA bầu là tay máy số 1 về ảnh đen trắng và thứ 2 về ảnh màu, với 52 lượt tác phẩm ảnh được trao giải và triển lãm trong năm, so với hàng trăm tác giả của 40 nước tham dự. Chưa hết, mới đây, vào giữa tháng 5/2010, anh tiếp tục được PSA xếp thứ nhất thể loại ảnh đen trắng của năm 2009, với 67 lượt tác phẩm được chọn triển lãm và đoạt giải tại các cuộc thi quốc tế. Phải nói sức lao động của Lê Hồng Linh dành cho Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 ảnh đen trắng quả là "phi thường". 

Tuy nhiên, hiện tượng độc tôn này cũng chẳng khó lý giải chút nào, bởi lẽ bảng xếp hạng hằng năm của PSA cũng không hẳn phân biệt nhiếp ảnh gia nào đoạt nhiều giải, mà tùy thuộc vào tác giả đó có bao nhiêu tác phẩm lọt vào triển lãm của các cuộc thi nhiếp ảnh quốc tế trong năm. Nên có người nói, ai chuẩn bị công sức nhiều, bỏ ra phí dự thi nhiều thì càng có cơ hội được xếp hạng. Chính vì lẽ này mà nghệ sĩ Lê Hồng Linh cũng là một hiện tượng "nghịch lý" tại các cuộc thi nhiếp ảnh ở Việt Nam, bởi trong nhiều năm, tác phẩm của anh không được bình chọn vào các giải do Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam tổ chức?

3. Khoảng 5 năm trở lại đây, các hoạt động của nhiều nghệ sĩ trẻ vẫn luôn sôi nổi với loại ảnh đen trắng. Công sức tổ chức của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam đã tạo nên một trào lưu hướng tới tầm quốc tế của các nghệ sĩ trẻ.

Thành tựu bắt đầu từ Huy chương Vàng nhiếp ảnh thế giới lần thứ 28 tổ chức tại Trung Quốc cho bộ ảnh đen trắng của 10 nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam. Và chỉ hai năm sau (2008), các nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam đã lại đoạt giải thưởng lớn: Cúp Vàng ảnh Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 thế giới lần thứ 29 tại Slovakia . Lúc này người ta đã nhớ đến các tay máy đen trắng tài ba như: Bảo Hưng, Trần Phong, Hoàng Quốc Tuấn, Ngô Huy Tịnh, Vương Quốc Kim, Chính Hữu, Nguyễn Long, Tam Thái, Ngọc Thái và Lê Quang Phú. Họ đã làm nên kỳ tích cho nền nhiếp ảnh Việt Nam trong một cuộc thi ảnh Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 có quy mô lớn nhất toàn cầu.

Chính do sự vượt trội đó, Việt Nam đã đứng ra đăng cai cuộc thi nhiếp ảnh Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 quốc tế lần thứ 30 vào tháng 5/2010 và dự kiến, Đại hội Liên đoàn Nhiếp ảnh Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Quốc tế sẽ được tổ chức tại Việt Nam vào đầu tháng 8 tới đây.

Quả nhiên, các nghệ sĩ trẻ đã không phụ lòng mong mỏi của giới nhiếp ảnh  toàn quốc với những những huy chương cao quý trong cuộc thi vừa qua. Bộ ảnh đen trắng với chủ đề "Vượt khó" của Việt Nam đoạt 3 giải lớn: Huy chương Vàng cho tập thể, Huy chương Vàng cho tác giả Phạm Thị Thu (với tác phẩm "Di chứng da cam") và Huy chương Đồng cho bức "Yêu thương" của Nguyễn Đình Quốc.

Như vậy, chỉ ba năm qua, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 ảnh đen trắng của Việt Nam đã bước lên ngôi vị hàng đầu thế giới. Những thành tựu đạt được đã xóa đi mặc cảm tủi phận của ảnh đen trắng bấy lâu bị lãng quên trước cơn lốc thị trường. Giờ đây, những nghệ sĩ trẻ, đặc biệt ở TP HCM đã tạo nên phong trào khám phá cảm xúc từ ảnh đen trắng. Đó là những khoảnh khắc ánh sáng mô tả được chiều sâu của tâm hồn và những ý tưởng sắc sảo thể hiện qua sự tương phản giữa sắc độ đen trắng hết sức giản dị này.

Cùng với cuộc thi "Khoảnh khắc Thăng Long" mới được khởi động nhân dịp kỷ niệm Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, hy vọng thêm một lần nữa các nghệ sĩ trẻ sẽ bứt phá với những hình tượng đặc sắc trong Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 ảnh đen trắng, làm nên những kỳ tích mới cho nền Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nhiếp ảnh Việt Nam

Vương Tâm

Các tin khác

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Có thể nói, sân khấu kịch thiếu nhi 2026 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để bắt nhịp với xu hướng nghe nhìn của thời đại. Bên cạnh những kịch mục đa dạng như nhạc kịch, tạp kỹ, năm nay, sân khấu hè còn có sự tham gia của các loại hình Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 truyền thống như múa rối, tuồng, chèo, với sự kết hợp giữa công nghệ và di sản.

Yêu miền quê sinh thành

Yêu miền quê sinh thành

“Hãy xem rất nhiều phim tài liệu, ký sự và hãy đọc các truyện ngắn, hoặc hãy nhìn vào những tác phẩm ảnh Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 với phong cách “đời thường” của nhà báo, đạo diễn Phùng Tùng Thiện, ta có thể thấu cảm được sự tài hoa của tác giả, và niềm xúc cảm về tình đất, tình người”. Đó là lời giới thiệu của ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Ok986.vip được xếp hạng cao nhất, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp trên Tạp chí Văn nghệ Đồng Tháp tháng 11/2025 về nhà báo, đạo diễn đa tài Phùng Thùng Thiện.

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Mặc dù đã sắp khởi quay nhưng ê kíp sản xuất phim “Đất đỏ” vẫn chưa tìm được diễn viên ưng ý để đảm nhiệm vai nhân vật nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Với những bộ phim tái hiện những câu chuyện có thật, việc lựa chọn diễn viên cho các vai diễn có nguyên mẫu ngoài đời luôn là một thử thách không nhỏ với nhà sản xuất. Phía sau thành công của một bộ phim là bài toán khó mang tên “chọn đúng diễn viên”.

Khi âm nhạc là nguồn sống vô tận

Khi âm nhạc là nguồn sống vô tận

Mỗi năm, nghệ sĩ piano Lưu Hồng Quang đều dành thời gian trở về Việt Nam biểu diễn. Đêm độc tấu “Thanh âm vượt tầng” (Transcendental) với bộ 12 tuyệt phẩm Transcendental Etudes của nhà soạn nhạc Franz Liszt đã khiến khán phòng Học viện Âm nhạc Quốc gia lặng người xúc động. Anh từng biểu diễn trọn bộ lần đầu tiên tác phẩm này tại Việt Nam vào năm 2022, nhưng lần trở lại này của Quang lại mang đến cho người nghe những xúc cảm mới.

Bức huyết họa chứa chan niềm kính yêu

Bức huyết họa chứa chan niềm kính yêu

Không chỉ là một tác phẩm hội họa đặc biệt của mỹ thuật kháng chiến Việt Nam, bức huyết họa “Bác Hồ và ba thiếu nhi Trung - Nam - Bắc” còn là biểu tượng đẹp của lòng yêu nước, niềm tin cách mạng và tình cảm thiêng liêng mà văn nghệ sĩ Nam Bộ dành cho Bác Hồ trong những năm tháng kháng chiến gian lao.

Đến thời của phim lịch sử?

Đến thời của phim lịch sử?

Sau dòng phim kinh dị lấy cảm hứng từ chất liệu văn hóa dân gian, giới làm phim dự đoán thể loại tiếp theo “làm mưa làm gió” phòng vé Việt chính là phim lịch sử. Nhìn hàng loạt dự án chuẩn bị nối nhau ra rạp hoặc đang lên kế hoạch bấm máy, dự đoán này hoàn toàn có cơ sở.

Liên hoan Thơ Quốc tế lần thứ 2 tại Hà Nội: Thơ cất lên tiếng nói hòa bình

Liên hoan Thơ Quốc tế lần thứ 2 tại Hà Nội: Thơ cất lên tiếng nói hòa bình

Liên hoan thơ quốc tế lần thứ hai (từ ngày 20 đến 25/3/2026) với chủ đề "Giao hòa" là một cuộc đoàn tụ của những tâm hồn say đắm với cuộc đời, lặn lội từ 8 quốc gia và vùng lãnh thổ xa xôi: Ý, Hungary, Úc, Nga, Uzbekistan, Thái Lan, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc). Họ cùng có mặt tại đồi Nghệ Sĩ (Yên Bài, Hà Nội), mượn mảnh đất hình chữ S để tìm kiếm một phương thuốc chữa lành mang tên: Thi ca và Hòa bình.

Khi Hollywood không còn là nước Mỹ

Khi Hollywood không còn là nước Mỹ

Hollywood cũng là một biểu tượng của nước Mỹ như lá cờ hoa hay loài đại bàng đầu trắng. Các bộ phim Hollywood không chỉ đem lại phồn thịnh cho Hoa Kỳ mà còn tuyên truyền cho sự giàu có và tráng lệ của nước Mỹ ra khắp thế giới. Vậy nhưng ngành Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Mỹ lại đang phải đối diện với câu hỏi: "Hollywood chỉ là thương hiệu hay còn gắn chặt với một mảnh đất?".

"Thời tiết của ký ức..."

"Thời tiết của ký ức..."

"Bởi vì là một nỗi đau nên quá khứ vẫn còn sống mãi, và bởi nỗi đau quá khứ còn sống mãi về sau ta mới có được một quãng đời êm lặng, một nếp sống bình yên, một tư duy thư thả, một tấm lòng khoan thứ và một cảm giác có hậu với cuộc đời cùng số phận".

Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ

Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ

Ngày 7/5/2026 vừa qua, NXB Kim Đồng phối hợp với Khoa Văn học, Trường Đại học Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Ok9 cab trò chơi casino phổ biến và Nhân văn tổ chức tọa đàm: "Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ" và giới thiệu về "Giải thưởng Văn học Kim Đồng".

Âm nhạc không đơn thuần chỉ là giải trí

Âm nhạc không đơn thuần chỉ là giải trí

Trong bối cảnh OK9giaitri đăng nhập âm nhạc đang bị chi phối bởi nhiều chương trình giải trí, nhạc sĩ Dương Cầm lại chọn một con đường khó, ra mắt chuỗi chương trình mang tên “Phòng khách 3 thế hệ”, với mong muốn kết nối các thế hệ trong một gia đình bằng âm nhạc. Theo anh, “Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nói chung hay âm nhạc nói riêng không đơn thuần chỉ là giải trí, mà nó còn có sứ mệnh mang đến cho con người khát khao được yêu thương, gắn kết. Đó là bản chất của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026”.

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP OK9 Cab sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo OK9 Cab, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 và Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, OK9 thể thao xanh chín nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.