Họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp (1918 - 1999) là một trong số không nhiều họa sĩ Việt Nam lấy được bằng tốt nghiệp Trường cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Lớp học của ông là khóa cuối cùng được thi tốt nghiệp tổ chức vào tháng 8/1944, trước khi Nhật đảo chính Pháp. Ông là một họa sĩ bậc thầy, được ghi nhận bằng Giải thưởng Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức về Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 năm 2001, đồng thời cũng là người thầy tận tụy ngay từ những ngày đầu thành lập Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam.
Một chiều muộn, tôi tìm đến nhà cố họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp ở khu tập thể Trường đại học Mỹ thuật ở phố Yết Kiêu. Căn nhà nhỏ bé, khiêm nhường ấy giờ là nơi vợ ông - nhà giáo Nghiêm Thị Đức - ở cùng con trai. Trên bàn thờ, tấm di ảnh họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp in hai màu đen trắng mộc mạc - vốn là hai màu chủ đạo ông thường dùng trong tranh của mình. Khuôn mặt ông hiền hậu nhân từ, cái nhìn lặng lẽ, bình thản. Trên tường nhà, những bức tranh đã được tháo xuống chuẩn bị cho cuộc triển lãm để lại những mảng tường loang lổ. Riêng bức "Đón mẹ đi làm đồng về" (1957) - một bức tranh nổi tiếng về sử dụng màu sắc, góp phần khẳng định tên tuổi của họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp thì vẫn chưa thấy dời đi.
Bức tranh vẽ cảnh em bé nông thôn đón mẹ đi làm đồng về vào một buổi chiều. Thứ màu vàng mà họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp sử dụng cho thấy đó đúng là một buổi chiều ở làng quê, với cảnh vật dung dị và rất đỗi thân quen. Rất thực mà cũng rất mơ. Bà Nghiêm Thị Đức cho biết, từ sau bức tranh "Đón mẹ đi làm đồng về", Nguyễn Trọng Hợp được tôn là "bậc thầy" trong sử dụng màu sắc, là bức tranh nhiều lần được in vào các cuốn sách về hội họa như một sự chuẩn mực. Trong tranh, ông thường sử dụng màu để tôn cái thần của cảnh vật, con người. Màu sắc vốn dĩ không lời, nhưng ở trong tranh Nguyễn Trọng Hợp lại như nói lên tất cả. Có lẽ chính vì thế mà con trai ông là họa sĩ Nguyễn Đức Hòa và gia đình đã đặt tên triển lãm duy nhất của ông từ khi ông mất đến nay là "Màu sắc". Bà Nghiêm Thị Đức tủm tỉm nói: "Anh Hòa anh ấy bảo là, triển lãm lần này chỉ có tiếng thôi, không có tiền mẹ ạ! Mà ông nhà tôi, cả đời có biết đến tiền là gì, vì thế nghèo suốt đời đấy!".
Quả đúng vậy, nhìn gia cảnh cố họa sĩ hiện tại cũng có thể biết trước đây cuộc sống của ông và gia đình chắc chẳng dư dả gì. Mọi đồ đạc trong nhà đều đơn giản, khiêm nhường, chỉ có những bức tranh còn lại nói lên tài năng và cốt cách của một con người suốt đời lao động Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 miệt mài, yêu thương con người, yêu mến cuộc đời…
Hôm tôi đến, thật tình cờ, bà Nghiêm Thúy Băng - vợ cố nhạc sĩ Văn Cao - cũng đến thăm chị gái. Nhạc sĩ, họa sĩ Văn Cao với họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp khi xưa là bạn và thật có duyên, họ trở thành anh em "cọc chèo" với nhau. Bà Nghiêm Thị Đức kể rằng, một lần Nguyễn Trọng Hợp đến thăm Văn Cao khi ấy mới ở chiến khu về đang ở tạm nhà bố mẹ vợ thì gặp cô giáo Nghiêm Thị Đức, là con gái cả của ông Nghiêm Xuân Huyến, chủ nhà in Rạng Đông nức tiếng một thời, đang dạy học ở vùng cao về thăm nhà. Bà Nghiêm Thúy Băng là con gái thứ, nhưng sớm nổi tiếng hơn chị nhờ nhan sắc rạng ngời, lại sớm thành thân với một nghệ sĩ - chiến sĩ là tác giả của Quốc ca Việt Nam. Còn cô chị khiêm nhường hơn, sớm hôm chăm lo đèn sách nên lại lập gia đình muộn hơn cô em đến gần chục năm. Cuộc tình không hẹn mà gặp, họ nên duyên vợ chồng. Hơn 40 năm chồng vợ, gia đình tuy nghèo nhưng trong gia đình họ luôn ấm áp. Họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp là người chồng, người cha mẫu mực. Ông dạy dỗ, kèm cặp để người còn trai trưởng Nguyễn Đức Hòa kế nghiệp được cha, trở thành một họa sĩ được nhiều người biết tiếng.
Bà Nghiêm Thúy Băng còn nhanh nhẹn, nên thường xuyên qua lại thăm chị mình. Trước đây, bà ở ngay phố Yết Kiêu, còn tiện qua lại, nay bà rời qua ở nhà một người con ở phố Nguyễn Lương Bằng, lại xa thêm một quãng. Qua lời nói, cử chỉ chăm sóc chị gái của bà Băng vẫn thể hiện đúng là con nhà gia giáo, nền nếp của Hà Nội xưa.
Bà Nghiêm Thị Đức nay tuổi đã 83, lưng hơi còng, đi lại khó khăn nhưng vẫn đúng là một nhà giáo già thông tuệ. Là con gái một nhà tư sản nên bà từng được gia đình cho ăn học bài bản. Bà theo học trường Pháp 10 năm, sau trở thành cô giáo tình nguyện lên vùng cao dạy học. Khó khăn, thiếu thốn đã khiến cô tiểu thư Hà thành một thuở khi trở về thăm nhà ai cũng ngạc nhiên vì thấy da dẻ vàng như nghệ. Sau này, khi chuyển công tác từ Bắc Kạn về, bà dạy học ở Trường Lý Thường Kiệt cho đến ngày nghỉ hưu. Nhiều thế hệ học trò vẫn còn nhớ về một cô giáo dạy Toán cương trực, luôn hết lòng vì học sinh, sẵn sàng dạy thêm, kèm cặp học sinh mà không lấy tiền, dù cuộc sống của hai vợ chồng bà ngày ấy còn nhiều khó khăn.
Trong cuộc đời sáng tạo Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 của mình, họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp để lại nhiều tác phẩm hội họa có giá trị. Một số bức tranh của ông có mặt trong Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, có trong bộ sưu tập của nhiều nhà sưu tập danh tiếng trong và ngoài nước. Họa sĩ Nguyễn Đức Hòa cho biết, sinh thời, cha anh vẽ nhiều nhưng những năm bao cấp khó khăn, ông đã phải bán đi một số lượng tranh lớn. Hồi ấy, ai cũng nghèo, việc mua họa phẩm cũng thật khó khăn. Vì vậy, giống như nhiều họa sĩ cùng thời, tranh của họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp thường vẽ trên khổ nhỏ nhưng chứa đựng những giá trị tinh thần lớn lao. Từ những bức "Đón mẹ đi làm đồng về" (1957) đến "Phong cảnh bản Xín Chải (1963), "Lớp học miền núi" (1964), "Cô gái Tày Bắc Kạn" (1966), "Hai cô gái Thái xe sợ bông" (1994)… Một số họa sĩ đã gọi những bức tranh tại triển lãm của ông là "những tác phẩm mực thước hiếm hoi của một cây bút lão luyện", đó thực sự là những lời tôn vinh hoàn toàn xứng đáng. Họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp sử dụng nhiều chất liệu truyền thống như mực nho, màu nước, sơn khắc và ông đặc biệt thành công ở mảng tranh khắc gỗ. Ông cũng được xem là họa sĩ hiếm hoi của hội họa Việt Nam đi đến tận cùng hai màu đen - trắng. Với hai màu cổ điển ấy, họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp đã sử dụng điêu luyện đến mức nó trở thành sức mạnh riêng biệt trong tranh của ông: Nói đến tranh đen trắng là người ta nhớ ngay ra Nguyễn Trọng Hợp.
Người vợ hiền của họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp - bà Nghiêm Thị Đức kể rằng, khi còn giảng dạy ở Trường Mỹ thuật, năm nào ông cũng vài bận đi thực tế vẽ tranh cùng các học trò. Vừa hướng dẫn sinh viên, ông vừa vẽ cùng họ, cẩn thận, tỉ mỉ đến từng chi tiết. Ông là người thầy nhân hậu, rất mực thương quý học trò. Bà còn nhớ, với những sinh viên nghèo có hoàn cảnh khó khăn, có lần ông mang cho cả quần áo, giày dép. Gần 30 năm gắn bó với bục giảng ông không chỉ tận tụy trong việc dạy nghề mà còn là tấm gương về đạo đức, lối sống cho học trò noi theo. Bởi vậy, thật xúc động khi được nghe những lời tâm sự của các thế hệ học trò Trường Mỹ thuật Yết Kiêu về người thầy đáng kính của mình.
Hơn 10 năm sau ngày mất của "thầy giáo họa sĩ" Nguyễn Trọng Hợp, vẫn như còn đó hình bóng một người thầy nghệ sĩ hết lòng vì Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026. Triển lãm "Màu sắc" của ông như nhắc nhở nhiều người về một thời khó nhọc, về một con người tài năng, có trái tim nhân hậu. Thật không ngoa khi có người nói rằng, họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp mất đi, bức tranh tổng thể hội họa đương đại Việt Nam như khuyết thiếu một điều gì thật khó có thể diễn tả thành lời. Nhưng vẫn còn đó các thế hệ học trò của ông đang vẽ tiếp những giấc mơ của người thầy đáng kính mà trong cuộc đời họ đã may mắn được học hỏi...
