1. Bây giờ thì địa danh Buôn Đôn, hay nói cụ thể hơn là buôn Trí (xã Krông Ana, huyện Buôn Đôn, Đắk Lắk) đã là địa danh quá nổi tiếng. Nơi này là quê hương của núi rừng Yok Đôn - vùng đất của những dũng sĩ săn bắn và thuần dưỡng voi rừng, tiếng M'nông bản địa gọi là gru, mà gru vĩ đại nhất là già Amakông. Trong cuộc đời của mình, cụ đã săn bắt và thuần dưỡng thành công 298 con voi rừng, một kỷ lục đáng nể mà sau cụ chẳng ai có thể lập được thành tích ấy.
“Vua voi” Amakông mất vào ngày 3/11/2012. Mộ cụ nằm ở đầu buôn, được kiến trúc theo lối mộ tháp rất uy nghiêm. Bà Me Lĩnh, người con gái đầu của cụ cho biết tổng chi phí làm mộ cho cụ khoảng 500 triệu đồng với hàng chục con trâu, heo được mổ thịt để đãi cả làng. Còn gà vịt và ché rượu nhiều không đếm xuể.
Ngày cụ Amakông mất, tôi có ghé buôn Trí tiễn đưa cụ về mãi với núi rừng Yok Đôn - nơi từng lưu dấu bước chân của cụ cùng biết bao thế hệ gru với những đàn voi rừng dũng mãnh. Ngày cụ mất, du khách và những người quý mến cụ đến tiễn đưa rất đông. Ai mà chẳng muốn chứng kiến khoảnh khắc về với đất của một huyền thoại Tây Nguyên.
Bà Me Lĩnh bộc bạch rằng sự quan tâm này giúp gia đình ấm lòng: "Lúc còn sống ông già hiền lành, vui tính, hay kể nhiều chuyện về voi, về rừng. Ông già lại biết nhiều về cây thuốc quý giúp ăn được, ngủ được, giúp khỏe mạnh, sống lâu… nên ai cũng thích, cũng quý".
Cái sự đông người ấy, đó là câu chuyện của ngày hôm qua. Còn bây giờ, khách đến Buôn Đôn chẳng mấy ai nhớ chuyện ghé thăm gru huyền thoại: "Buôn Đôn với những ngôi nhà sàn cổ cùng đàn voi nhà vẫn có sức hút với du khách gần xa. Người ta đến Buôn Đôn vì điều đó, và quan trọng là để mua những cây thuốc quý, đặc biệt là các loại nấm có tác dụng chữa bệnh này bệnh kia. Người ta đến Buôn Đôn chỉ vì như vậy thôi, từ sau khi tin cụ Amakông mất, đến Buôn Đôn, đâu có mấy người ghé khu nhà mồ để… thăm cụ".
Tôi nghe anh Quốc Bảo, một hướng dẫn viên khi đưa khách từ Sài Gòn lên thăm "xứ sở voi" bộc bạch điều ấy mà… chạnh lòng: "Cái sự vô tình của con người ta, âu đó là chuyện thường tình. Tôi chỉ băn khoăn ở chỗ có quá nhiều du khách đến Buôn Đôn tiếng là tham quan Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá để giải trí nhưng kỳ thực lại tiếp tay cho nạn phá rừng, tàn sát voi và tự hại chính mình khi ồ ạt mua các loại thảo dược có tác dụng chữa một số bệnh lẫn… độc hại" - anh Bảo, nói.
2. Rời mộ của dũng sĩ Amakông, tôi vào trung tâm Khu Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá Buôn Đôn để rồi nhận ra những điều chia sẻ của anh Quốc Bảo là có thật. Hầu như quầy hàng lưu niệm nào ở đây cũng bày bán các sản phẩm liên quan đến các loài mãnh thú có tên trong Sách đỏ Việt Nam, đặc biệt là gấu, cọp, voi như nanh, vuốt, móng. Nhưng "nổi tiếng", phổ biến và được nhiều khách Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá mua là những mặt hàng liên quan đến loài thú khổng lồ như còng đeo tay bằng xương voi, ngà voi, lông đuôi voi.
Có chủ quầy còn bày bán những chiếc đuôi voi còn dính lông tua tủa. Mỗi chiếc lông đuôi voi tùy lớn nhỏ, dài ngắn được bán với giá dao động từ 100.000-200.000 đồng: "Lông đuôi voi tốt lắm, may mắn lắm, có nó trong người xua đuổi được tà khí, đường công danh, sự nghiệp được hanh thông, cầu gì, ước gì đều được hết" - mấy ông bà chủ quầy khi chào hàng cứ nói oang oang như thế.
Cùng với những sản phẩm từ động vật hoang dã, như đã nói, thời gian gần đây quê hương của dũng sĩ Amakông rộ lên nạn buôn bán thảo dược được những người bán bảo là các thành phần trong bài thuốc tráng dương bổ thận của “Vua voi”.
Đáng chú ý là những tai nấm lớn bé với đủ loại hình dạng, chủng loại được bày la liệt: "Nấm này bổ lắm, đồng bào ở đây nhờ dùng nó thường xuyên mà ai cũng mạnh khỏe khù khù. Một ký tùy loại giá 300.000-600.000 đồng. Dân thành phố lên đây mua dữ lắm, có người mua cả chục ký về để dành dùng dần vì giá quá rẻ. Nghe đâu ở phố họ bán đến mấy triệu đồng một ký lận".
Lúc mời khách mua "nấm thần dược", người phụ nữ tên Lam giọng liến thoắng như thế. Ở quầy cạnh bên, ông Bình, ngoài 50 tuổi cũng rỉ rả vào tai khách những tác dụng siêu hạng của những tai nấm khổng lồ được người bản xứ thu hái ở núi rừng Yok Đôn: "Bệnh phát là do cơ thể bị tồn chất độc không thải ra được. Muốn hết bệnh thì phải tống thải độc chất ra ngoài cơ thể và các loài thảo dược ở đây, nhất là những loại nấm này thải độc siêu lắm".
Những người bán tiết lộ các thứ nấm mà họ bán được du khách khắp trong Nam ngoài Bắc khi đến Buôn Đôn mua ào ạt, có người lập hẳn đường dây chuyên thu gom vận chuyển sang Trung Quốc bán cho dân nhà giàu bên ấy, hay xuất ngược trở lại thị trường Việt Nam bán với giá gấp chục lần: Ai cũng thích nấm Buôn Đôn bởi nó có nhiều dược tính nhờ hấp thụ tinh khí của núi rừng với nguồn nước từ dòng chảy của sông Sêrêpốk" - ông Bình, quả quyết.
Hôm chúng tôi đến Buôn Đôn vào cuối tuần, có khá nhiều du khách đến tham quan mua cao voi, lông đuôi voi, còng đeo tay bằng ngà voi, các loại cây thuốc bản xứ và hẳn nhiên, cả những tai "nấm thần dược". Khách mua hàng ai cũng phấn chấn vì mua được sản phẩm đặc trưng của Tây Nguyên. Tất cả họ chẳng ai bận tâm đến việc mua sắm đó của mình là tiếp tay cho vấn nạn tàn sát voi cũng như nạn tận diệt rừng già với các loài thú quý, cỏ cây bị triệt diệt để phục vụ cho nhu cầu hàng độc của họ.--PageBreak--
3. "Hồi trước trong rừng có rất nhiều loại cây thuốc ông già dùng chữa bệnh nhưng do bị người ta hái nên nay cạn kiệt hết rồi. Để có được cây thuốc phải đi sâu vào rừng, có khi đi sang tận biên giới Lào nữa kia. Nấm cũng vậy thôi, đi kiếm cực lắm, khổ lắm. Nhưng không phải cái nấm nào cũng chữa được bệnh đâu, muốn mua phải cẩn thận".
Đó là tâm sự của bà Me Lĩnh khi được hỏi thăm về những cây thuốc mà bà và người em trai cùng cha khác mẹ của cụ Amakông là y sĩ Khăm Phết Lào nắm bí quyết phối thuốc.
Một người con của bà Me Lĩnh tỏ ra ngán ngẩm trước tình trạng những người bán "thuốc" du khách khi bán các loại nấm không có tác dụng chữa bệnh, có khi còn gây hại cho người sử dụng: "Trong rừng rất nhiều loại nấm nhưng chỉ có 1-2 loại chữa bệnh được thôi. Nhưng nấm chữa bệnh theo kinh nghiệm của người già bây giờ hết rồi, hiếm lắm. Các loại nấm khác mà lâu nay dân làng không sử dụng thì còn nhiều, mấy ông bà chủ bán buôn bảo uống được dùng được nên bà con đi thu hái về bán lại thôi chứ có ai dùng đâu. Mấy thứ nấm đó cho mình cũng không dám uống".
Căn cứ vào "cấu hình" của những tai nấm được bày bán nguyên tai hoặc đã qua băm chặt, đối chiếu với loại tai nấm khổng lồ từng được bày bán tràn lan ở phố thuốc đông y Hải Thượng Lãn Ông tại quận 5, TP HCM mà trước đây tôi từng tìm hiểu, thấy rằng nấm được bày bán ở Buôn Đôn chính là nấm cổ linh chi, một loại nấm được các lương y giàu kinh nghiệm khuyên không được sử dụng bởi tồn ẩn độc chất là những loại vi khuẩn sống ký sinh trên thân nấm.
Nhiều người có suy nghĩ ngờ nghệch, cứ thấy tai nấm càng to thì nghĩ nó càng lâu năm tuổi càng tích tụ nhiều dược tính nên không tiếc tiền mua về để tẩm bổ. Nào ngờ ngày ngày uống chất độc mà không hay biết. Đến khi vỡ lẽ sự thật thì…
Tại Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Yok Đôn, ông Hạt phó tên Tạo tỏ ra ưu tư khi được chúng tôi hỏi những chuyện liên quan đến voi và cây thuốc được bày bán ở Khu Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá Buôn Đôn. Ông Tạo cho biết, ông không dám uống các loại nấm được bày bán tràn lan. Còn chuyện người ta bán các sản phẩm từ các loại mãnh thú, trong đó có voi thì việc ấy nằm ngoài tầm kiểm soát của Hạt Kiểm lâm bởi cơ quan này chỉ quản lý những gì trong rừng, còn chuyện Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 thuộc trách nhiệm của quản lý thị trường.
Cũng theo ông Tạo, chưa chắc người ta bỏ tiền mua cao voi, lược xương voi, lông đuôi voi này nọ được toại ý bởi voi ở đâu ra mà người ta bán bừa bãi như thế?!
"Nếu đúng là các sản phẩm được bày bán là từ loài voi thì người bán lẫn người mua đều vi phạm pháp lệnh bảo vệ động vật hoang dã vì voi nằm trong danh mục cấm săn bắt, Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9, giết hại dưới bất kỳ hình thức nào. Trong trường hợp các sản phẩm đó từ xương cốt trâu bò hay gì gì đó thì người bán phạm tội lừa đảo. Kiểu nào cũng phạm tội cả".
Về lại TP HCM, tôi đem chuyện ở Buôn Đôn tâm sự với luật sư Hà Minh, người rất quan tâm đến việc bảo vệ các loài động vật hoang dã. Bản thân luật sư Minh cũng đã từng đến Buôn Đôn và chứng kiến các kiểu Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 như chúng tôi chứng kiến. Và anh cũng như nhiều người rất lấy làm buồn lòng lẫn khó hiểu trước cảnh người ta Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 hàng cấm công khai qua năm này tháng nọ mà chẳng lo sợ gì chuyện bị bắt bớ hay xử lý!
Đó có lẽ là dấu lặng không có hồi kết, một dấu lặng với nỗi buồn tê tái với những ai quan tâm đến chuyện bảo vệ voi Buôn Đôn nói riêng, núi rừng Yok Đôn nói chung trong chính sự hủy diệt của con người!
