Vẫn từ câu "Chẳng thơm cũng thể hoa nhài…"

Trở lại với ý kiến về hai giả định nguồn gốc câu thơ của Nhà văn Nguyễn Hồng Thái tôi thấy cũng có lý bởi nó có chung số phận, một số phận tốt đẹp cho những câu văn câu thơ hay được truyền kỳ qua nhiều đời mà nhiều khi người ta quên mất nguồn gốc sinh ra nó hoặc nó được chiêu tuyết qua những tài năng khác để trở thành của chung như người đời đã định danh là ca dao...

Trong bài "Để hiểu hai câu ca dao về người Hà Nội", Nhà văn Nguyền Hồng Thái có viết: "Đài truyền hình Hà Nội trong chương trình tối 5/9 có phát buổi trò chuyện của nhà thơ Vũ Quần Phương, Giáo sư sử học Lê Văn Lan, và PGS. TS Văn học Nguyễn Hữu Sơn về câu chuyện văn hóa- lịch sử hướng tới 1000 năm Thăng Long- Hà Nội. Nhiều câu chuyện lý thú trong lịch sử đã được ba nhà nghiên cứu trình bày, có sức hấp dẫn lôi cuốn bạn đọc. Tôi đặc biệt chú ý theo dõi câu chuyện mà ba ông đã phân tích khá kỹ về ý nghĩa, nội dung của hai câu ca dao viết về Hà Nội: Chẳng thơm cũng thể hoa nhài/ Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An…

Tôi nhớ, Giáo sư Lê Văn Lan trong phần tạm kết luận cho biết, câu ca dao này được tìm thấy trong thơ của Nguyễn Công Trứ (thế kỷ XIX). Từ đó có thể giả định, hoặc người Tràng An- Hà Nội xưa bị ảnh hưởng từ câu thơ trên của nhà thơ Nguyễn Công Trứ rồi dẫn theo để tự hào về truyền thống thanh lịch của mình. Hoặc cũng có thể chính Nguyễn Công Trứ đã ảnh hưởng từ câu ca dao của người Hà Nội xưa rồi hấp thụ vào thơ mình như một lẽ tự nhiên…".

Đây là lần thứ hai tôi biết được thông tin về nguồn gốc của hai câu thơ sáu tám nổi tiếng ấy. Cũng thêm một lần để có thể tin rằng đấy là hai câu thơ của Nguyễn Công Trứ.

Trở lại với ý kiến trên về hai giả định nguồn gốc câu thơ của Nhà văn Nguyễn Hồng Thái tôi thấy cũng có lý bởi nó có chung số phận, một số phận tốt đẹp cho những câu văn câu thơ hay được truyền kỳ qua nhiều đời mà nhiều khi người ta quên mất nguồn gốc sinh ra nó hoặc nó được chiêu tuyết qua những tài năng khác để trở thành của chung như người đời đã định danh là ca dao. Còn một cái lý khác về tác giả của hai câu thơ. Thông tin trên chỉ cho biết là Nhà thơ Nguyễn Công Trứ, còn ở tập nào, sách nào thì chưa được rõ.

Sương sớm Hồ Gươm. (Ảnh: Q.Huy).
Sương sớm Hồ Gươm. (Ảnh: Q.Huy).

Tôi có ý định tìm và đã gặp văn bản trong cuốn "Văn Đàn Bảo Giám" do NXB Văn học ấn hành năm 1998. Sách in vào cuối những năm 20 của thế kỷ XX sau đó được in lại nhiều lần và được chỉnh sửa cho chính xác và gần gũi với văn bản hơn. Soạn giả của bộ sưu tập trên nghìn trang này là cụ Trần Trung Viên. Trong lời bạt cho lần in này Giáo sư Hà Văn Cầu có viết về sự cẩn thận của tuyển tập "lần tái bản năm 1934, các học giả, thi gia lớn như Cẩm Đài, Lệ Thần (Trần Trọng Kim), Á Nam (Trần Tuấn Khải), Tản Đà (Nguyễn Khắc Hiếu)… đều bỏ ra nhiều ngày xem xét rất công phu, khiến cho bộ sách thêm phần giá trị". Trong mục Ca Trù, trang 720 phần của tác giả Nguyễn Công Trứ có bài mang tiêu đề "Thành Thăng Long". Nguyên văn là:

"Chẳng thơm cũng thể hoa nhài
Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An
Hồi thủ khả lân ca vũ địa
Đất Tràng An là cổ đế kinh
Nước non một dải hữu tình
Trời Nam Việt trước gây đồ đế kỷ
Người thôn ổ dấu phong lưu thành thị
Đất kinh kỳ riêng một áng lâm toàn
Men sườn non tiếng mục véo von
In mặt nước buồm ngư lã chã
Hoa thảo kỷ, kinh xuân đại tạ
Giang sơn do tiếu cổ hưng vương
Đồ thiên nhiên riêng một bức tang thương
Khách du lãm coi chừng thăm hỏi
Đã mấy độ sao dời vật đổi
Nào vương cung đế miếu ở đâu nào
Mỉa mai vượn hót oanh chào!"

Trong văn bản trên hai câu mở đầu của khúc hát với nội dung toàn bài là ăn nhập nhau trong ý tứ và hình tượng. Đây là nỗi cảm hoài nhớ tiếc của một nhà thơ rất giỏi ca trù và một ông quan hết lòng về thế sự, từng chìm nổi về thế sự trước một kinh thành nổi tiếng... Rất có thể đó là câu mở đầu khẳng định vẻ đẹp truyền thống của Thăng Long khiến tác giả se lòng và hoài tiếc trước sự xuống mầu của chất vàng son ấy do con người và thế sự tạo ra, gây ra. Một câu hát không phải để hát chơi mà giàu tâm sự cùng những nhắc nhở.

Chợt nhớ tới những câu thơ của Bà huyện Thanh Quan, cũng trích từ sách đã dẫn, trong bài Hoài cổ, trang 96 (có văn bản khác gọi là "Thăng Long thành hoài cổ"):

Tạo hóa gây ra cuộc hý trường
Đến nay thấm thoắt mấy tinh sương
Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo
Ngõ cũ lâu đài bóng tịch dương
Đá vẫn bền gan cùng tuế nguyệt
Nước còn chau mặt với tang thương
Ngàn năm gương cũ soi kim cổ
Cảnh đấy người đây vốn đoạn trường…

Bà Huyện Thanh Quan (không rõ năm sinh năm mất, dự đoán khoảng thế kỷ XIX) và Nguyễn Công Trứ (1778-1858) chắc tuổi tác hai cụ khác nhau nhưng sống cùng thế kỷ, thuở OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao có nhiều biến động vào thời nhà Nguyễn. Trong đa sự này có chuyện lớn là vua Minh Mạng, năm 1831 đổi tên Thăng Long thành Hà Nội và chuyển kinh đô vào Huế. Tự nghĩ, trong chuyện này với các tác giả vốn là những nhà nho đầy cảm khái không thể không có những tâm sự. Phải chăng đây là sự hối tiếc thương nhớ một Thăng Long cổ kính và lịch thiệp đang bị thời gian và hoàn cảnh làm cho biến cải... 

Cụ Nguyễn Công Trứ có thơ như thế về Thăng Long là có lý. Hoặc giả cụ mượn hai câu ca dao cổ về đô kỳ vào bài hát giàu nỗi niềm của mình về Thăng Long như nhận định của nhà văn Nguyễn Hồng Thái cũng là rất có thể. Tôi thêm một lần tin như vậy bởi trong một bài ca trù khác, cũng sách trên, trang 710, có tên "Gánh gạo đưa chồng" tác giả mở đầu bằng hai câu lục bát "Con cò lặn lội bờ sông/ Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non". Đây là thơ của nhà thơ Nguyễn Công Trứ hay là ca dao? Tôi nghiêng về phía đánh giá đây là hai câu ca dao.

Nhưng lại thiển nghĩ, với tài danh ấy, dù có từ ca dao đi vào hay từ thơ của Nguyễn Công Trứ đi ra làm thành ca dao cũng một trăm phần xứng đáng. Hậu sinh hôm nay với những văn bản ít ỏi về người thuở trước, có thể có hoặc không có cũng là điều hiển nhiên cùng những thiệt thòi của một OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao quá nhiều binh lửa và biến động

Nhật Văn

Các tin khác

World Cup 2026: Chương cuối của “kỷ nguyên” Didier Deschamps

World Cup 2026: Chương cuối của “kỷ nguyên” Didier Deschamps

World Cup 2026 nhiều khả năng sẽ là lần cuối cùng Didier Deschamps dẫn dắt đội tuyển Pháp. Trong hơn một thập kỷ, ông đã biến Les Bleus thành một cỗ máy chiến thắng với kỷ luật và bản lĩnh. Nhưng trước khi nghĩ đến di sản, Deschamps vẫn phải giải bài toán khó nhất: làm sao dung hòa một tập thể với nhiều cái tôi mạnh mẽ để tiếp tục chinh phục đỉnh cao.

Cận cảnh bảo vật “Ngai vua triều Nguyễn” sau khi phục chế nguyên trạng

Cận cảnh bảo vật “Ngai vua triều Nguyễn” sau khi phục chế nguyên trạng

Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” sau khi bị xâm hại đã được phục chế tuân thủ các nguyên tắc: bảo tồn tối đa yếu tố gốc, ưu tiên sử dụng vật liệu tương thích với chất liệu nguyên bản, cũng như áp dụng kỹ thuật can thiệp tối thiểu không xâm lấn khi không cần thiết, không làm mới hiện vật, tận dụng tối đa các mảnh vỡ gốc đã bị phá hoại, khả năng nhận diện giá trị nguyên bản của bảo vật...

Khơi dậy “sức mạnh mềm” văn hóa Thủ đô trong kỷ nguyên mới

Khơi dậy “sức mạnh mềm” văn hóa Thủ đô trong kỷ nguyên mới

Trong kỷ nguyên vươn mình của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, văn hóa là “sức mạnh mềm” quan trọng thúc đẩy quá trình phát triển nhanh và bền vững OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, bảo vệ Đảng và chế độ.

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Trước những tác động mạnh mẽ của không gian mạng đối với OK9giaitri đăng nhập tư tưởng, văn hóa và nhận thức Ok9 cab trò chơi casino phổ biến, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch mà còn phải chủ động lan tỏa các giá trị tích cực, nhân văn và cách mạng bằng những phương thức phù hợp với thời đại số.

Argentina và thử thách bảo vệ “ngai vàng” tại World Cup 2026

Argentina và thử thách bảo vệ “ngai vàng” tại World Cup 2026

Bảo vệ ngôi vô địch World Cup luôn là thử thách, và với Argentina càng nặng nề hơn khi biểu tượng lớn nhất của họ đã ở bên kia sườn dốc sự nghiệp. Nhưng tập thể này vẫn nằm trong số ít đội bóng có đủ bản lĩnh để thực hiện điều đó và họ cũng từng phá vỡ những giới hạn tưởng chừng không thể.

Không phụ thuộc AI khi dự thi Đại sứ Ok987 ưu đãi độc quyền đọc trong OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á nhân dân

Không phụ thuộc AI khi dự thi Đại sứ Ok987 ưu đãi độc quyền đọc trong OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á nhân dân

Thí sinh dự thi Đại sứ Ok987 ưu đãi độc quyền đọc trong OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á nhân dân (OK9 Cab) năm 2026 có thể sử dụng ChatGPT, AI để tham khảo nhưng không được sao chép, sử dụng nguyên văn, phụ thuộc quá mức vào nội dung do AI tạo ra. Trường hợp vi phạm về sao chép, đạo văn, lạm dụng AI, vi phạm bản quyền sẽ bị loại khỏi cuộc thi và xử lý theo quy định của Ban tổ chức.

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Trước những thách thức của không gian mạng hiện nay, việc OK9 đã banh và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn học mang tính nhân văn, chân thực trở thành yêu cầu cấp thiết trên mặt trận tư tưởng. Văn học về lực lượng OK9 Cab không chỉ phản ánh chân thực cuộc đấu tranh bảo vệ ANTT mà còn góp phần khắc họa hình ảnh người chiến sĩ OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

Là người đảm nhiệm vai trò cố vấn lịch sử cho series phim về triều Trần của V-Film (thuộc Tập đoàn Vingroup), GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng, thời Trần là giai đoạn hội tụ những giá trị tiêu biểu của lịch sử Việt Nam. Ông kỳ vọng, dự án sẽ góp phần lan tỏa tình yêu lịch sử, khơi dậy niềm tự hào Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 và tạo thêm những sản phẩm có giá trị cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Tái hiện chân thực về Chủ tịch Hồ Chí Minh qua ảnh tư liệu

Tái hiện chân thực về Chủ tịch Hồ Chí Minh qua ảnh tư liệu

Những ngày này, người dân và du khách đến thăm Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch có dịp tiếp cận hàng trăm bức ảnh tư liệu, tái hiện chân thực, sinh động các hoạt động đối nội, đối ngoại cùng nhiều khoảnh khắc sinh hoạt đời thường của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong 15 năm Người sống và Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 tại Phủ Chủ tịch.

U19 Việt Nam khởi đầu thuận lợi nhưng thử thách lớn vẫn ở phía trước

U19 Việt Nam khởi đầu thuận lợi nhưng thử thách lớn vẫn ở phía trước

Chiều 1/6, U19 Việt Nam đã có màn ra quân đúng kỳ vọng khi vượt qua U19 Timor Leste với tỷ số 3-0 ở trận mở màn bảng A Giải vô địch U19 Đông Nam Á 2026. Đó là chiến thắng cần thiết, không chỉ giúp đội giành trọn 3 điểm mà còn tạo đà tâm lý cho hành trình nhiều thử thách phía trước. Tuy nhiên, nhìn rộng hơn, trận đấu này cũng cho thấy U19 Việt Nam vẫn còn nhiều điều phải hoàn thiện nếu muốn tiến xa hơn tại giải năm nay.

Kỳ 1: Văn học về lực lượng OK9 Cab - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Kỳ 1: Văn học về lực lượng OK9 Cab - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian mạng là nơi thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh chóng và tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, hành vi của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ diễn ra trên lĩnh vực Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá, lý luận hay OK9 thể thao xanh chín truyền thống mà đã mở rộng sang mặt trận văn hóa, văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Phim về Tình báo OK9 Cab “Tận hiến”, tập 9: Khiêu vũ trong hang cọp

Phim về Tình báo OK9 Cab “Tận hiến”, tập 9: Khiêu vũ trong hang cọp

Lên sóng VTV3 vào tối 31/5, tập 9 phim “Tận hiến” – bộ phim truyền hình về Tình báo OK9 Cab của Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP OK9 Cab - tiếp tục hút khán giả với nhiều tình tiết bất ngờ khi nhân vật Nguyễn Thành lật ngược thế cờ, khiến các thế lực đang vây hãm anh “loạn đội hình”.

Hoà nhạc “Dòng chảy âm nhạc” kết nối các nền văn hóa

Hoà nhạc “Dòng chảy âm nhạc” kết nối các nền văn hóa

Tối 31/5, tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội đã diễn ra chương trình hoà nhạc “The Flow of Music - Dòng chảy âm nhạc”. Đây là sự kiện mang ý nghĩa ngoại giao văn hóa do Hội Nhạc cổ điển Việt Nam phối hợp với Đại sứ quán Ba Lan tổ chức nhân dịp kỷ niệm 76 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Ba Lan.