1. Nữ thi sĩ ở xứ sở đấu bò tót Angela Figuera Aymerich đã nâng niềm tin vào con người lên thành tín ngưỡng qua bài thơ sau:
Sinh ra trong máu, khổ đau và nước mắt,
sinh con trong máu, khổ đau và nước mắt,
hát ca trong máu, khổ đau và nước mắt,-
cho nên tôi tin ở con người!
Và bởi họ cấy cày, gặt hái,
rèn sắt khi đói khát kề bên,
và còn bởi họ luôn vững bước
đội trên đầu trời rộng mênh mông,-
cho nên tôi tin ở con người!
Và còn bởi họ giữa bầy chó sói
kiêu hãnh cười.
Mở tung cửa sổ ra.
Xông qua lửa,
đạp lên băng giá,-
cho nên tôi tin ở con người!
Và còn bởi
biển dù sâu đến mấy
họ luôn sẵn sàng lao xuống nước vì nhau,
vì sự thật,
vì cá vàng,
mơ ước,-
cho nên tôi tin ở con người!
Bởi họ đã cùng vầng trăng kết bạn,
cánh dựa vào cơn gió nóng như nung,
bởi nguyên tử
đã đầu hàng nhân loại,-
cho nên tôi tin ở con người!
Bởi họ với nụ cười trìu mến
giữ gìn bông hoa khô héo,
tóc người yêu,
bởi họ nhớ lại tuổi thơ
với nụ cười lưu luyến,-
cho nên tôi tin ở con người!
Bởi họ ngủ ngay cả trong tiếng sấm,
và dám yêu khi ở sát bên mồ,
nâng đỡ con trên đống tro cháy trụi,
giữa đêm trường vẫn ngóng lúc ban mai,-
cho nên tôi tin ở con người!
Có cảm giác như mọi lời bình thêm vào bài thơ này đều thừa. Figuera đã trình bày quá chi tiết những căn cứ không thể bác bỏ được để lý giải niềm tin đối với con người của bà. Một khi “hạt bụi” đã “hoá kiếp thân ta” rồi thì ta cần phải gánh vác một cách ngoan cường và nhẫn nại mọi nặng nhọc trần ai để sống cho xứng với hai chữ mà Maxim Gorky từng miêu tả là vang rất kiêu hãnh: Con Người! Bất chấp đói khát kề bên, bất chấp bầy sói, bất chấp lửa và băng giá... Khổ sở thì đã làm sao, nguy hiểm thì đã làm sao! Một văn hào Nga khác, Fedor Dostoevsky, tác giả của Tội ác và trừng phạt, cũng đã từng nói rồi: “Cuộc sống của chúng ta là cố gắng và lao động. Sự nghỉ ngơi hoàn toàn chỉ chờ chúng ta trong những nấm mồ”. Và cứ thế, những con người theo đúng nghĩa của từ này luôn biết cách thực hiện nghĩa vụ nhân văn của mình với nhau. Sống là phải vì người khác chứ không thể chỉ vì mình. Không ngẫu nhiên mà nữ sĩ Tây Ban Nha Figuera ca tụng con người, bởi:
biển dù sâu đến mấy
họ luôn sẵn sàng lao xuống nước vì nhau,
vì sự thật,
vì cá vàng,
mơ ước...
Những con người như thế đáng yêu, đáng tin lắm vì những khát vọng vô bờ bến của họ. Trong quá trình tiến hóa của mình, họ đã không ngừng lập nên những chiến công để nâng mình và đồng loại lên gần lại với thiên nhiên, với siêu nhiên:
Bởi họ đã cùng vầng trăng kết bạn,
cánh dựa vào cơn gió nóng như nung,
bởi nguyên tử
đã đầu hàng nhân loại,-
cho nên tôi tin ở con người!
Vĩ đại là thế, nhưng con người cũng rất đáng tin bởi cho dù thế nào, cuối cùng, trong thực chất, họ vẫn giữ cho mình tất cả sự hồn nhiên, chân thật như những đứa trẻ. Figuera viết:
Bởi họ với nụ cười trìu mến
giữ gìn bông hoa khô héo,
tóc người yêu,
bởi họ nhớ lại tuổi thơ
với nụ cười lưu luyến,-
cho nên tôi tin ở con người!
Cuộc sống theo đúng nghĩa của nó, luôn háo hức, say mê, ngay cả trong những tình huống tưởng như bế tắc nhất. Chính sự háo hức, say mê đó đã giúp cho con người giữ được niềm lạc quan và yêu đời, “thứ tình yêu cổ xưa nhất và cũng vĩ đại nhất” (chữ của hiền nhân cổ Hy Lạp Plutarque):
Bởi họ ngủ ngay cả trong tiếng sấm,
và dám yêu khi ở sát bên mồ,
nâng đỡ con trên đống tro cháy trụi,
giữa đêm trường vẫn ngóng lúc ban mai,-
cho nên tôi tin ở con người!
Đã từng có vô số những câu nói hay về cuộc sống, cách sống mà bất cứ một con người tử tế nào cũng phải làm theo. Tôi đã biết và các bạn cũng biết. Thế nhưng, đọc bài thơ của nữ sĩ Tây Ban Nha, không hiểu sao tôi vẫn thấy đặc biệt xúc động. Đó phải chăng là nhờ đặc tính của thi ca: luôn luôn tin ở con người, ngay cả trong tình huống oái oăm nhất? Và luôn phải nhớ rằng, chúng ta chiến đấu để tiêu diệt những cái xấu, cái ác nhiễm vào con người chứ không phải để tiêu diệt con người đã lỡ bị nhiễm những cái xấu, cái ác ấy.
Tôi cũng muốn nói thêm một điều, thơ chỉ sinh ra khi ta không thể dùng thể loại Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nào để bộc lộ gần đúng với những nhịp tim và tốc độ cuồn cuộn của trí não ta. Và người hướng tới thơ là người còn thiên lương mà chúng ta luôn luôn có thể tin được, dẫu rằng các thi sĩ không hẳn lúc nào cũng làm được tất cả những điều mà chúng ta trông cậy. Tin ở con người, hãy tin ở các nhà thơ!
2. Ngạn ngữ Anh từng có câu: “Hãy hy vọng vào cái tốt đẹp nhất, nhưng hãy chuẩn bị cho cái tồi tệ nhất”. Đó có lẽ cũng là điều khải ngộ của nhà thơ Nga Yuri Kuznetsov trong cuộc sống không dễ dàng của mình. Trong làng thơ Xôviết trước kia, Kuznetsov có một giọng thơ đặc biệt gay gắt và thẳng thắn với con mắt nhìn đời không bao giờ non xanh như một chàng trai mới lớn, mà luôn trên quan điểm của một người Ok986 vip Thiên đường trò chơi từng trải ... từ thuở lọt lòng. Sáng tác của anh không phải là loại thơ “ru hồn đi nhé”, mà thường cố gắng giúp người đọc nhìn thấy rõ hơn hiện thực cuộc đời để rồi tự mỗi người rút ra những kết luận trữ tình cho chính bản thân mình để sống từng giây, từng phút không uổng phí hay vô nghĩa, để hiểu được giá trị đích thực của tình thân ái, tình đồng loại.
Một trong những tác phẩm thể hiện rõ nhất quan niệm này của Kuznetsov là bài thơ vô đề sau đây:
Ngày đang sang chẳng thương hại gì ta,
Qua đi, sẽ mang theo tất cả:
Ý nghĩ đã làm thời gian giận dữ,
Đám mây cùng tia chớp lóe trời xa.
Bạn chớ tưởng rồi khi bạn chết
Sẽ trở thành chim thú với cỏ cây.
Chớ tự dối mình - chết đi là hết,
Không bao giờ ta được có lần hai.
Khi nào đấy chính mặt trời cũng thế
Lần cuối cùng bùng cháy để tàn mau...
Nhưng trái tim mãi lời than lặng lẽ
Và con người mòn mỏi kiếm tìm nhau...
Ngay từ câu đầu tiên, tác giả đã khẳng định chắc như đinh đóng cột chân lý khốc liệt đến độ tàn nhẫn để xoá đi mọi ảo tưởng về thời gian: “Ngày đang sang chẳng thương hại gì ta”. Cuộc sống của chúng ta quả thực mây trôi nước chảy, mọi sự chỉ có một lần, qua đi là hết. Nhưng chao ôi, đã là người, ai chẳng muốn níu lại những khoảnh khắc huyền diệu! Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, đặc biệt là thơ, nói cho cùng, được sinh ra cũng là để giúp con người kéo dài hay lưu giữ dưới một dạng nào đấy những khoảnh khắc huyền diệu đó. Đó là niềm an ủi lớn đối với kiếp nhân sinh.
Thế nhưng, Kuznetsov thì lại thẳng thừng từ chối vai trò “lau nước mắt” này của thơ nói riêng và Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nói chung. Anh thẳng thắn khẳng định sự thật rất “duy vật” của thời đại công nghiệp hoá-hiện đại hóa: Cái gì đã qua là qua hẳn, cả ý nghĩ siêu hình từng cả gan làm thời gian giận dữ, cả những đám mây và tia chớp từng rất hữu hình ở trước mắt ta... Anh cũng bác luôn ý tưởng luân hồi rất hay của phương Đông, ý tưởng từng giúp cho mỗi một kiếp người sống thiện tâm hơn, tử tế hơn trong từng đời một để thoát cái nạn “ác giả, ác báo”, để con cháu không bị “khát nước” vì cha anh đã “ăn mặn”:
Bạn chớ tưởng rồi khi bạn chết
Sẽ trở thành chim thú với cỏ cây.
Chớ tự dối mình - chết đi là hết,
Không bao giờ ta được có lần hai.
Đời người quả thực như bóng câu qua cửa sổ. Và nên chăng tự ru ngủ trí tuệ và con tim bằng những ảo tưởng? Kuznetsov đã trả lời câu hỏi này một cách quyết liệt. Với anh, không chỉ riêng con người mới phải chịu cảnh “không bao giờ ta được có lần hai”, mà ngay cả những biểu tượng thiên nhiên kỳ vĩ đến độ gần như vĩnh cửu rốt cuộc cũng sẽ phải chịu chung số phận như chúng ta:
Khi nào đấy chính mặt trời cũng thế
Lần cuối cùng bùng cháy để tàn mau...
Đó là câu thơ của người sống ở thời đại mà các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 đã áng chừng được trữ lượng năng lượng mà mặt trời đang tích tụ để chiếu sáng thiên hà. Tất nhiên, phải còn lâu lắm mặt trời mới tắt nhưng chưa tắt không có nghĩa là không bao giờ tắt. Nhưng nếu Kuznetsov chỉ muốn chúng ta biết được điều này thôi thì hà cớ gì chúng ta phải bàn tới thơ ông. Không, Kuznetsov muốn nói tới chuyện khác. Ông muốn nhắc tới sự mong manh của kiếp nhân sinh cũng như ngay cả cõi trần thế là để khẳng định cái ý chí vượt lên số phận - dẫu rất cay đắng nhưng không phải vì thế mà không ngoan cường và bất tận- của con người. Hai câu kết bài thơ thực thấm thía và cảm động:
Nhưng trái tim mãi lời than lặng lẽ
Và con người mòn mỏi kiếm tìm nhau...
Trong bất cứ cảnh huống nào, dù tuyệt vọng đến mấy, con người vẫn không lìa bỏ nhau. Càng khó khăn, con người càng cần có nhau hơn, càng muốn có nhau hơn. Những tình thân ái chân chính không bao giờ chỉ dựa trên yếu tố duy lợi đơn thuần, mà chủ yếu dựa trên những điểm giống nhau về tư tưởng, về tâm hồn và những khát vọng dâng hiến... Đó mới là chân dung thực của cuộc sống, cái cuộc sống mà ông tổ của ngành an ninh Xôviết Felix Dzerzhinsky từng mơ ước khi nói: “Tôi yêu cuộc sống như trong thực tế, trong sự biến đổi không ngừng, trong sự hài hòa và những mâu thuẫn mãnh liệt của nó”.
Cuộc sống như thế, chắc tất cả chúng ta hôm nay cũng muốn được yêu...
* Hai bài thơ trong bài đều do nhà thơ Hồng Thanh Quang chuyển ngữ từ nguyên bản.
