1. Ngồi viết những dòng này mà tôi lại run người, sởn gai ốc khi nhớ lại hình ảnh của em – VĐV chạy rào 3.000 m Nguyễn Thị Phương tại SEA Games 26. Dù đã suy nghĩ rất nhiều và đã đặt chính những thắc mắc của mình cho Phương nhưng đến tận bây giờ tôi vẫn không thể cắt nghĩa một cách chính xác xem tại sao trong cái khoảnh khắc đã gục xuống vì kiệt sức, em vẫn có thể gượng dậy, cố chạm từng đầu ngón tay vào đích, trước khi lại gục xuống lần thứ hai.
Người ta bảo, trước khi quị xuống, Phương đang ở thế thượng phong, vậy nên ngay cả khi quị xuống, khi đã bị đối thủ vượt qua thì em vẫn cố phải chạm vào đích để ít ra còn có được tấm HCB, thay vì mất tất cả trong một bối cảnh tưởng như đã có tất cả rồi. Hiểu theo cách này, rõ ràng Phương chạm tay vào đích vì tâm lý ăn – thua tất yếu của một VĐV.
Lại có người bảo Phương là một VĐV QG, mang trên mình màu cờ sắc áo QG, nên trong bất luận hoàn cảnh nào và với bất luận điều kiện nào cũng phải bảo vệ màu cờ sắc áo QG tới cùng. Hiểu theo cách này thì Phương có thể chính là một nhân chứng sống động và thuyết phục của chủ nghĩa yêu nước đương thời.
Riêng cá nhân mình, tôi không nghĩ và cũng không thích giải mã cú chạm tay phi thường của Nguyễn Thị Phương theo cái cách hoặc là quá vĩ mô, hoặc là quá vi mô như thế. Mà bản thân Phương cũng chẳng thích như thế.
Trong cuộc nói chuyện với tôi, cô gái người Thanh Hóa tâm sự rất thật rằng: “Đối thủ bám sát em khi ấy mạnh lắm và giàu kinh nghiệm lắm. Vậy nên ngay cả khi không bị trượt chân ngã, em cũng chưa chắc có được HCV như nhiều người nghĩ đâu”. Thế rồi Phương nói thêm: “Mà trở về từ SEA Games, em được rất nhiều bài báo ca ngợi. Em thấy ca ngợi thế cứ sao sao ấy…”.
2. Chứng kiến cú chạm tay phi thường của Phương rồi lắng nghe những giãi bày chân thành của Phương sau đó, tôi lại chợt nhớ đến câu chuyện của nữ cầu thủ Đoàn Kim Chi của ĐT bóng đá nữ Việt Nam tại SEA Games 25 (2009). Trận đấu đầu tiên của đội nữ Việt Nam tại SEA Games 25 là trận đấu với kỳ phùng địch thủ Myanmar. Trận đấu mà trạng thái sôi sục hiện hữu trong cả 22 cái đầu, và trong từng mét đất. Có lẽ chính vì trạng thái sôi sục có phần thái quá ấy mà sau một pha đột phá cá nhân ở dọc hành lang trái, tiền đạo Kim Chi đã bị hậu vệ Myanmar vung chân… chém thẳng.
Lúc ấy Kim Chi ngã xuống, đập đầu vào đường piste. Nhưng vì SVĐ diễn ra trận đấu chỉ là một SVĐ của một trường đại học mới được nâng cấp phục vụ SEA Games nên đường piste của nó không phải là kiểu đường piste được rải nhựa như vẫn thấy, mà lại là một đường piste lổm nhổm toàn sỏi đá. Đập đầu ở một đường piste toàn sỏi đá như vậy, Kim Chi nằm bất tỉnh tức thì. Xe cứu thương lập tức được điều động tới với mục đích đưa Kim Chi trực chỉ vào bệnh viện. Thời khắc ấy, toàn bộ BHL Việt Nam, các cầu thủ Việt Nam cùng những CĐV Việt Nam trên đất Lào đều đứng cả dậy, hồi hộp, lo lắng cho tính mệnh của Kim Chi.
Thế mà 5 phút, 7 phút, rồi 10 phút trôi qua, Kim Chi đã đứng dậy từ cáng cứu thương với một cái đầu băng trắng cùng những vệt máu dài loang lổ. Thế rồi thấy HLV trưởng Trần Vân Phát ra dấu thay người, Kim Chi đã khoát tay không chịu, và kiên quyết được trở lại sân thi đấu. Ở trên sân, hình ảnh một Kim Chi với một cái băng trắng cùng những vệt máu dài trên đầu tả xung hữu đột giữa những cái “máy chém Myanmar” làm nhiều khán giả cảm động tới rơi nước mắt.
Nguyễn Thị Phương và Đoàn Thị Kim Chi với những hình ảnh đi vào lịch sử thể thao nước nhà. Ảnh: Minh Tú.
Trận đấu ấy, Việt Nam giành chiến thắng, và SEA Games ấy ĐT nữ Việt Nam hiên ngang giành ngôi vô địch. Sau này, khi được hỏi về nguyên nhân vô địch, rất nhiều nữ tuyển thủ đã nói rằng: “Vì chúng tôi đã có bên mình một đồng đội như Kim Chi”. Về phần mình, Chi không bao giờ đón nhận những lời khen như vậy cả. Trong một lần nói chuyện với tôi, khi nhắc lại cái khoảnh khắc trở lại sân thi đấu với một cái đầu trắng toát, Chi cứ nhỏ nhẹ mà rằng: “Nếu rơi vào hoàn cảnh của tôi, các đồng đội cũng sẽ ứng xử như tôi thôi mà”.
3. Từ SEA Games 25 trên đất Lào đến SEA Games 26 trên đất Indonesia, từ Đoàn Kim Chi trên sân bóng đá nữ đến Nguyễn Thị Phương trên đường chạy vượt rào, thể thao Việt Nam đã cho thấy những cô gái - những VĐV quả cảm, luôn chiến đấu hết mình như vậy đấy! Những cô gái đã khiến cho bạn bè quốc tế phải ngã mũ thán phục, và đã khiến cho nhiều giọt nước mắt Việt Nam phải lăn dài vì ngưỡng mộ tột cùng. Thế mà sau những hành động xứng đáng gọi là kỳ tích, họ lại không nói hay về mình, cũng chẳng thích người khác nói hay về mình – dù thực tế họ có quyền được nói và được nghe những lời có cánh.
Đã có lần tôi nghĩ rằng hình như cái giá trị thứ hai kia – cái giá trị mà với nó, con người ta có thể lặng im bình thản trước mọi lời tung hô dường như còn khó xác lập hơn cái giá trị thứ trị - cái giá trị mà với nó, con người ta phải chiến đấu tới cùng để có thể nhận được sự tung hô. Và như thế, từ những câu chuyện thể thao, những câu chuyện rất thực và rất cảm động của những Nguyễn Thị Phương, Đoàn Kim Chi, nhiều lúc tôi cứ trằn trọc nghĩ về giá trị của sự sống này.
Sống là không bao giờ được buông vũ khí đầu hàng – tôi nhớ rằng mình đã được nghe câu nói ấy trong một giờ giảng văn ở nhà trường trung học. Tôi nhớ rằng, ở trên ghế nhà trường mình cũng đã từng viết những bài luận được đánh giá là “xuất sắc” quanh chủ điểm này. Mà có lẽ cũng chẳng riêng gì cá nhân tôi, bất cứ ai cũng có thể nghĩ, có thể nói, có thể thốt ra thông điệp ấy một cách dễ dàng từ cửa miệng. Nhưng thật sự là phải đến khi bước vào nghề báo – trở thành một nhà báo thể thao – và được chứng kiến những hình ảnh phi thường của những Lê Thị Phương, Đoàn Kim Chi thì tôi mới nghiệm sinh về cái triết lý sống nói trên một cách thiết thực và chân xác.
Chắc chắn là tôi sẽ nhớ, sẽ găm vào não trạng mình hình ảnh một Nguyễn Thị Phương gục ngã trước đích đến nhưng vẫn cố chạm tay vào đích trước khi lại gục xuống lần thứ hai. Tôi cũng không bao giờ quên được hình ảnh một Đoàn Kim Chi dù bị đốn ngã tới mức bể đầu, chảy máu nhưng vẫn quyết tâm xung trận, giúp ĐT bóng đá nữ Việt Nam giành chiến thắng trước một đối thủ kị giơ với mình. Và tôi sẽ kể lại những câu chuyện này, những hình ảnh cảm động, thiêng liêng này với tất cả những ai đang bi quan về cuộc sống, những ai mà chỉ sau một thất bại là đã lập tức tung vũ khí đầu hàng, những ai mà sau khi được thông báo về một mầm độc nào đó đang lớn lên trong cơ thể mình là đã lập tức chán chường, buông xuôi tất cả.
Sống là không bao giờ buông xuôi, bởi một phần trăm cơ hội sống vẫn luôn ẩn náu trong nó nguồn sức mạnh kỳ diệu giúp con người có thể làm nên kỳ kích. Và sống là không bao giờ tự mãn sau một kỳ tích, ngay cả khi kỳ tích ấy đang được người ta tung hô một cách xứng đáng, chân thành! Bạn ơi, những gì đã diễn ra với Nguyễn Thị Phương, Đoàn Kim Chi một cách thiết thực nhất và sâu sắc nhất đã dạy cho tôi những điều như vậy.
| Giá trị của một phần ngàn giây… “Để biết được giá trị của MỘT NĂM, hãy hỏi một học sinh bị ở lại lớp. Để biết được giá trị của MỘT THÁNG, hãy hỏi một người mẹ vừa sinh non. Để biết được giá trị của MỘT TUẦN, hãy hỏi biên tập viên một tờ tuần báo. Để biết được giá trị của MỘT GIỜ, hãy hỏi những người yêu nhau đang mong chờ gặp mặt. Để biết được giá trị của MỘT PHÚT hãy hỏi một người bị lỡ chuyến tàu. Để biết được giá trị của MỘT GIÂY, hãy hỏi hỏi một người vừa thoải khỏi tai nạn. Và cuối cùng, để biết được giá trị của MỘT PHẦN NGÀN GIÂY, bây giờ hãy hỏi VĐV điền kinh Nguyễn Thị Phương”. (Xúc động trước những gì Nguyễn Thị Phương làm được ở SEA Games 26, một đồng nghiệp của tôi đã viết những dòng xúc động và sâu sắc trên đây). |
