- Trước "cú đúp" giải thưởng cuộc thi Thơ Hà Nội và giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội, nhiều độc giả tò mò muốn hỏi Nguyễn Phan Quế Mai là ai. Chị có cho rằng, các phần thưởng quý giá chị vừa nhận được là một sự "trình làng" ấn tượng của chị với đông đảo người yêu thơ?
+ Tôi mới bắt đầu làm thơ từ năm 2006. Hai giải thưởng thơ trong năm 2010 có thể sẽ làm nhiều bạn yêu thơ tìm đọc thơ tôi. Nhưng "ấn tượng" hay không tôi nghĩ bạn đọc là người quyết định. Người làm thơ có thể viết nhiều, có thể có giải thưởng, nhưng để một câu thơ neo lại trong lòng bạn đọc là một điều rất khó. Tôi trân trọng các giải thưởng nhưng tôi không ảo tưởng. Hiện nay chưa có nhà thơ nào sống được bằng việc làm thơ cả. Có quá ít bạn yêu thơ ra hiệu sách để tìm mua những tập thơ. Tôi vẫn viết như trước, vì tình yêu tôi dành cho cuộc sống này, chứ không phải vì áp lực của giải thưởng. Điều quan trọng là hướng về phía trước, viết gì trong thời gian tới.
- Một người không sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, thường xuyên sống và Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 ở nước ngoài như chị lại đứng đầu cuộc thi viết về Hà Nội là một điều hết sức thú vị. Chị đã hành trình đến Hà Nội thế nào và đã nuôi dưỡng tình cảm của mình với mảnh đất thủ đô ra sao?
+ Tôi sinh ra trong một làng quê nghèo khó ở Ninh Bình, lớn lên ở Bạc Liêu. Năm 1993, tôi là một trong những sinh viên đầu tiên nhận được học bổng của OK9giaitri nền tảng giải trí online Úc đi du học trong 4 năm. Sau khi tốt nghiệp, tôi được một công ty Úc mời về Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9. Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP đã đưa tôi đi đến nhiều quốc gia, nhưng tôi luôn giữ quốc tịch Việt
- Chị công tác trong một lĩnh vực không liên quan đến văn chương. Từ khi nào chị phát hiện ra văn chương "liên quan" đến mình? Ai là người có ảnh hưởng tới chị nhiều nhất trong việc làm thơ?
+ Tôi đang làm tư vấn truyền thông cho các tổ chức của Liên Hiệp Quốc, tham gia cố vấn và OK9 đã banh các chương trình truyền thông quốc gia để nâng cao năng lực phụ nữ, phòng chống buôn bán người, xóa bỏ lao động trẻ em, tạo cơ hội việc làm cho nông dân nghèo tại địa phương… Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP của tôi có áp lực rất lớn, vì thế tôi làm thơ như là sự giải tỏa tinh thần. Tôi yêu văn chương bằng tình yêu trong trẻo nhất. Cũng vì tình yêu đó, tôi tìm đọc nhiều tác phẩm. Ngôn ngữ Việt Nam rất đẹp và chúng ta có rất nhiều nhà thơ, nhiều bài thơ hay. Tôi nghĩ mỗi người nên có một phong cách viết riêng, không nên quá bị ảnh hưởng bởi một ai đó.
- Việc thành thạo ngoại ngữ mang lại cho chị những lợi thế gì trong Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP sáng tác?
+ Lợi thế lớn nhất là được đọc các tác phẩm viết bằng ngôn ngữ gốc và cảm được vẻ đẹp lung linh của ngôn ngữ ấy, qua chính ngòi bút của các tác giả mà mình yêu mến. Lợi thế không kém phần quan trọng là được trực tiếp giao lưu, trao đổi, và học hỏi từ các tác giả quốc tế.
- Chị đã từng được Hội nhà văn Việt Nam tặng thưởng vì những đóng góp cho Hội nghị quảng bá văn học Việt Nam ra thế giới. Được biết, hiện tại chị đang chuyển ngữ một số tác phẩm thơ từ Việt sang Anh và từ Anh sang Việt. Chị có thể nói cụ thể về những dự án văn học mà chị đang làm?
+ Tôi may mắn có được vốn ngoại ngữ, vì thế tôi nghĩ mình có tránh nhiệm giới thiệu văn học Việt Nam ra nước ngoài, vì văn chương là tài sản của văn hóa Việt. Tôi đang hợp tác với các nhà thơ nước ngoài để hoàn thành bản dịch Việt - Anh ba tập thơ của ba nhà thơ Việt Nam. Một nhà xuất bản Mỹ đã ngỏ ý in một trong ba bản thảo đó nhưng chúng tôi đang thương lượng để tập thơ được in song ngữ (cả tiếng Việt và Anh thay vì chỉ bằng tiếng Anh).
Tôi cũng đang có những hoạt động hỗ trợ cho giao lưu thơ ca. Ngày 11/10 vừa qua, tại hội Nhà văn Việt Nam, đã có cuộc giao lưu thơ "Tiếng thơ hòa bình từ hai phía" đầy nước mắt. Nhiều nhà thơ Việt Nam và Mỹ tham gia cuộc giao lưu thơ này là những cựu chiến binh từng là kẻ thù của nhau ở hai chiến tuyến. Tôi đã dịch các bài thơ từ Việt sang Anh và từ Anh sang Việt. Các nhà thơ Mỹ nói với tôi rằng, đêm ấy họ không ngủ được và họ ngập tràn cảm giác hạnh phúc vì được tha thứ tội lỗi. Tôi đang tiếp tục bổ sung các bài thơ từ hai quốc gia để tập thơ "Lời thơ hòa bình từ hai phía" cất lên tiếng nói mạnh mẽ kêu gọi hòa bình.
- Báo Văn Nghệ số đặc biệt kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội đã đăng tải ba bài thơ rất xúc động viết về Hà Nội của nhà thơ Mỹ Bruce Weigl do chị chuyển ngữ. Dịch thơ Bruce Weigl có phải là một trong những dự án văn chương của chị?
+ Bruce Weigl là một trong những nhà thơ đương đại nổi tiếng nhất của Mỹ tham dự hội thảo văn học Việt - Mỹ vào tháng 5 vừa qua. Ông sang Việt Nam khi mới 18 tuổi và làm lính thông tin ở chiến trường Quảng Trị vào năm 1968. Chứng kiến nhiều sự thật kinh hoàng của chiến tranh, thơ của ông là sự hối hận tột cùng về những đau thương mà chiến tranh đã gây ra cho những người dân Việt Nam vô tội. Bruce Weigl đã bị nhiễm chất độc da cam và đang phải chống chọi với căn bệnh ung thư. Tôi mong ước giúp ông thực hiện được ước nguyện đọc thơ ở chiến trường Quảng Trị nơi ông từng chiến đấu. Hiện tôi đang chuyển ngữ cho tập thơ "Bài hát bom na-pan" của ông sang tiếng Việt và hy vọng sẽ tìm được người đỡ đầu và xuất bản cho tập thơ dịch đặc biệt này.
- Có cơ hội đi nhiều nơi trên thế giới, chị thấy việc quảng bá văn học ra nước ngoài của chúng ta hiện nay có điều gì bất cập?
+ Việc quảng bá văn học ra nước ngoài là một điều hết sức cần thiết và đã được nhiều quốc gia thực hiện thành công. Chúng ta có thể học hỏi từ những bè bạn gần chúng ta như Nhật, Hàn Quốc, và xa hơn là từ Mỹ, Đức, Pháp, Anh những cách họ đã làm để quảng bá văn học: Có chính sách và chiến lược quảng bá văn học, thành lập quỹ dịch thuật để hỗ trợ việc dịch và in ấn các tác phẩm văn học có giá trị, lồng ghép việc giới thiệu văn học trong các chương trình trao đổi văn hóa, đào tạo đội ngũ dịch giả và có mối liên kết chặt chẽ với các nhà xuất bản nước ngoài. Việc chọn lựa tác phẩm văn học nào để giới thiệu cũng có yếu tố quyết định. Lãnh đạo các nhà xuất bản nước ngoài mà tôi từng tiếp cận đã nói với tôi rằng, họ muốn tham gia vào quá trình chọn lựa các tác phẩm, vì họ muốn đặt tiêu chí văn chương lên đầu tiên.
- Trong các nhà văn trẻ của ta hiện nay, người giỏi ngoại ngữ vẫn còn khiêm tốn. Chị có lời khuyên gì với họ trong việc học, nghiên cứu để làm chủ một ngôn ngữ nào đó, ngoài tiếng mẹ đẻ?
+ Người thầy dạy tiếng Anh đầu tiên của tôi có nói "việc học ngoại ngữ giống như đổ nước vào một cái thùng thủng đáy. Nếu không liên tục đổ thì thùng sẽ cạn". Tôi nghĩ ngoài việc cần cù, chịu khó, người học ngoại ngữ nên mạnh dạn trong giao tiếp. Đừng vì sợ sai hoặc sợ người khác cười mà không dám thực hành những câu ngoại ngữ bạn vừa học. Ngoại ngữ chính là cánh cửa để bạn bước ra thế giới, vì không ai có thể trình bày tác phẩm của bạn tốt hơn chính bạn. Tôi nghĩ hiện nay có khá nhiều nhà văn biết ngoại ngữ và tôi hy vọng con số đó ngày càng nhiều lên.
- Theo chị, các nhà văn trẻ Việt Nam cần chuẩn bị những gì trong hành trang để sẵn sàng cho Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP lên đường hội nhập với thế giới?
+ Hội nhập với thế giới theo tôi là giao lưu, tiếp thu và học hỏi tinh hoa văn hóa thế giới mà không mất đi bản sắc văn hóa của mình. Tôi nghĩ con đường giao lưu văn hóa và văn chương đang mở rộng trước mắt tất cả chúng ta. Muốn giao lưu cần có ngoại ngữ, có kiến thức về nhiều lĩnh vực, và có sự thông cảm, sẻ chia, trân trọng với những nền văn hóa khác. Nhưng điều quan trọng nhất là phải có những tác phẩm hay để thu hút sự quan tâm của độc giả nước ngoài.
- Xin cảm ơn nhà thơ Nguyễn Phan Quế Mai
