Thăm bãi đá cổ Sa Pa

Năm 2010, cũng trong tiết mùa xuân, tôi lần đầu biết đến Bãi đá cổ Sa Pa. Mười năm rồi nhưng hễ có dịp lên Sa Pa là thế nào tôi cũng tới thăm lại bãi đá cổ chỉ bởi những ấn tượng cùng những ám ảnh cần lời giải.
  • Tiết lộ chấn động về những người đã OK9 đã banh bãi đá cổ Stonehenge
  • Giải mã bí ẩn Bãi đá cổ Sa Pa
  • Bãi đá cổ ở "vương quốc" Thanh Long

Sức hút từ những thông điệp bí ẩn

Thú thực, khi chưa đến mà mới nghe nói tôi cứ thầm nghĩ Bãi đá cổ Sa Pa cũng đại loại như một vài điểm bãi đá được gọi là "bãi đá cổ" mà tôi đã biết, kiểu Ghềnh đá đĩa ở Phú Yên hay Bãi đá cổ ở Mũi Ngọc, Móng Cái hoặc xa hơn là Cánh đồng những chiếc chum đá ở Xiêng Khoảng bên nước bạn Lào. 

"Hòn lớn" trong Bãi đá cổ Sa Pa.
"Hòn lớn" trong Bãi đá cổ Sa Pa.

Đó là những địa điểm có những cấu trúc đá độc đáo đến khó tin, có niên đại hàng triệu triệu năm thế thôi. Hóa ra tôi đã nhầm, họa sĩ Tô Ngọc Thành, con trai út của danh họa Tô Ngọc Vân, người đã rủ tôi cùng đi vẽ ở Bãi đá cổ Sa Pa đã nói rất chí lý rằng "Thiên nhiên có thể tạo ra được các bãi đá kỳ vĩ nhưng những hình họa, những ký hiệu và đặc biệt là chữ viết thì chỉ có con người mới tạo ra được".

Bãi đá cổ Sa Pa phần lớn thuộc xã Mường Hoa, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Một bãi đá độc đáo trước tiên bởi có hàng trăm khối đá mồ côi nằm rải rác trong thung lũng Mường Hoa. Những khối đá mồ côi có kích cỡ khác nhau, nhỏ thì như chiếc bàn học sinh và to thì bằng ngôi nhà ba gian. 

Gọi là đá mồ côi bởi những khối đã này tồn tại độc lập, khối thì nằm giữa ruộng lúa, khối thì ven chân đồi, khối thì chình ình bên dòng suối. Những khối đá có mặt trơn lì và dường như không có loại thực vật nào sống hay bám vào được. 

Qua năm tháng và qua nắng mưa nhưng những khối đá này dường như không hề biến dạng. Họa sĩ Tô Ngọc Thành từng hơn hai mươi năm gắn bó với mảnh đất Sa Pa, đã nói "Phải gọi là bãi đá với những hình họa, ký hiệu và chữ viết cổ xưa thì mới đúng". Nghe ông họa sĩ già nói vậy tôi thấy tâm đắc bởi lẽ ông bà ta đã có câu "Trăng bao nhiêu tuổi trăng già. Núi bao nhiêu tuổi gọi là núi non" kia mà. Gọi là "Bãi đá có hình họa, ký hiệu và chữ viết cổ" thì chắc mới chính xác.

Có một nền văn minh trước chúng ta

Còn nhớ, buổi đầu tới Bãi đá cổ Sa Pa, khi xe chúng tôi vừa dừng lại ở "cổng" vào bãi đá cổ đã thấy mấy cô mấy cậu thiếu nhi người Mông ùa tới. Những cô bé cậu bé Mông ríu rít những câu nói khiến chúng tôi không kịp nghe hết, cho tới khi họa sĩ Tô Ngọc Thành "dịch" cho thì chúng tôi mới hiểu. 

Họa tiết trên mặt đá ở Bãi đá cổ Sa Pa.
Họa tiết trên mặt đá ở Bãi đá cổ Sa Pa.

Hóa ra bọn trẻ này rất thạo địa hình, địa vật và nhớ đến từng chi tiết ở bãi đá. Nếu cần đến "hòn lớn", nếu cần tìm khối đá nào có nhiều hàng chữ viết hay nhiều ký tự lạ, kể cả hôm nay ông họa sĩ định vẽ chỗ nào thì chúng sẽ nhanh chóng dẫn đi. 

Nhìn cái cảnh níu tay tôi có cảm tưởng như bọn trẻ Mông nơi này không chỉ tường tận về Bãi đá cổ mà chúng còn rất gắn bó với nơi đây. Dường như chúng sinh ra từ bãi đá cổ và lớn lên bên những khối đá trơn lỳ kỳ thú này. Được biết Bãi đá cổ Sa Pa (cách gọi hiện nay) trải rộng hơn 8 km² với gần 200 khối đá mồ côi.

Dẫn chúng tôi đi theo lối mòn để vào bãi đá cổ là một cô bé độ tuổi dậy thì, cô gái Mông này vừa đi vừa hỏi chuyện lại không ngơi tay thêu khăn tay. Vẻ hồn nhiên của cô bé khiến tôi quan tâm đến chuyện học hành. Tôi hỏi "Sao hôm nay cháu không đi học?". Nghe hỏi vậy hai đứa nhỏ hơn đang lẽo đẽo theo sau cười phá lên: "Nó sắp lấy chồng rồi". Họa sĩ Thành nói nhỏ: "Ở đây vẫn còn tục bắt vợ. Bắt những cô tuổi tầm như cô bé này".

Đứng bên hàng rào để nhìn vào "hòn lớn", khối đá lớn nhất và có nhiều hoa văn nhất, bằng mắt thường tôi vẫn dễ dàng nhận ra những hàng chữ viết lạ mắt, những ký hiệu cùng những hình họa rất gợi ý. 

Không hiểu một trăm năm trước, nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 người Pháp gốc Nga tên là Victor Guloubev của Trường Viễn Đông Bác cổ (Hà Nội) khi phát hiện ra Bãi đá cổ Sa Pa (1925) ông đã sửng sốt như thế nào? Giữa đại ngàn Hoàng Liên Sơn lại hiển hiện một thung lũng bình yên với cỏ cây tốt tươi, với hoa chen hoa nở. Có lẽ vì thế mà cho chúng ta biết đến cái tên "Thung lũng Mường Hoa" và tên con "suối Hoa" êm ái? Có lẽ vì thế mà "người xưa" đã chọn những khối đá mồ côi quây tụ ở nơi này để "gửi gắm" cho người sau là chúng ta?

Quan sát kỹ hơn tôi nhận thấy những hoa văn kỳ lạ hằn in trên đá có nhiều hình dạng khác nhau nhưng khá rõ ràng, như: Hình người, con đường, chữ viết. Còn có những rãnh tròn khá giống biểu tượng mặt trời, có hình nam nữ giao phối như là biểu tượng của sự sinh sôi và rất nhiều những vạch kẻ lạ mắt. 

Những đứa trẻ Mông "hướng dẫn viên Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá" ở Bãi đá cổ.
Những đứa trẻ Mông "hướng dẫn viên Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá" ở Bãi đá cổ.

Tuy nhiên, cũng như nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Victor Guloubev đã đưa ra thuyết lập luận về người cổ xưa đã xuất hiện ở nơi đây nhưng việc xác định nó xuất hiện khi nào và trải qua những bổ sung nào, giải mã ý nghĩa biểu tượng, thì chưa có kết quả thống nhất và mới chỉ dừng lại ở giả thiết.

Tìm kiếm thông tin tôi biết thêm các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 đã tiến hành một vài khảo cứu trực tiếp ý kiến của dân cư địa phương, ví dụ như cuộc khảo cứu đối với người Mông ở bản Phố, xã Mường Hoa chẳng hạn. Qua đó, thấy nhiều ý kiến cho rằng đây là "quyển sách" lớn nhất của tổ tiên người Mông để lại. Một số nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 khác thì giả thiết đó là hình bản đồ cổ của người Mông hoặc gần như là cuốn sách cổ giới thiệu về những trận đánh ngày xưa.

Giả thiết vừa đưa ra theo tôi không thuyết phục. Thứ nhất là người Mông từ phương bắc du nhập xuống định cư ở vùng đất này chỉ gần ba trăm năm. Và thứ hai là căn cứ vào các hình họa, ký hiệu và chữ viết trên các khối đá thì thấy có nét hao hao giống như các hình họa, ký hiệu và chữ viết của người Ai Cập cổ đại (bằng chứng là ở các Kim tự tháp). 

Do đó, việc người Mông "nhận là do tổ tiên của họ để lại là thiếu căn cứ thực tiễn. Có thể từ hàng triệu năm trước nơi đây đã từng tồn tại một Ok9 cab trò chơi casino phổ biến loài người có nền văn minh phát triển? Ok9 cab trò chơi casino phổ biến này cũng có thể tồn tại đồng thời với Ok9 cab trò chơi casino phổ biến của nền văn minh Ai Cập cổ đại?

Nhà nghiên cứu Đỗ Văn Xuyền trong cuốn sách "Cuộc hành trình đi tìm chữ Việt cổ" đã viết "Ngay từ trước Công nguyên, người Việt đã có chữ tượng thanh, điều này được thể hiện trên các di chỉ khảo cổ đồ gốm, đồ đồng của thời kỳ Đông Sơn. 

Tác giả cùng họa sĩ Tô Ngọc Thành và nhóm phóng viên trước Bãi đá cổ Sa Pa.
Tác giả cùng họa sĩ Tô Ngọc Thành và nhóm phóng viên trước Bãi đá cổ Sa Pa.

Chắc dựa vào đó mà còn có giả thiết cho rằng những hình ảnh có trên bãi đá cổ Sa Pa là một cuốn cẩm nang khổng lồ để truyền lại những kiến thức quan trọng cho những thế hệ sau? Dù những hình vẽ được mô tả còn thô sơ nhưng vẫn thể hiện được phần nào những quan điểm về tín ngưỡng, sinh sản, hoạt động hàng ngày của người Việt cổ xưa?

Nhận định này theo tôi cũng không thuyết phục bởi lẽ vùng đất Sa Pa hiện nay không thuộc phần "lãnh thổ" của người Việt cổ. Nghĩa là nếu cho rằng người Việt cổ đã đến đây và để lại những gì chúng ta thấy là hoàn toàn không thể xảy ra.

Tôi muốn nói điều đó để "khẳng định" một lần nữa về "Nơi đây hàng triệu năm trước đã có một Ok9 cab trò chơi casino phổ biến văn minh phát triển" và những hình họa, ký hiệu và chữ viết trên bề mặt các khối đá ở bãi đá cổ này là những "thông điệp" gửi Ok9 cab trò chơi casino phổ biến sau" của họ.  

Đôi điều suy nghĩ

Một buổi rồi nhiều buổi được lội bộ dọc ngang bãi đá cổ Sa Pa là những lần thêm những trăn trở. Một bãi đã cổ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá xếp hạng. Một bãi đá cổ là địa điểm Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá của thị xã Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá Sa Pa đã được "quy hoạch", được xây lắp các hàng rào bảo vệ nhưng vẫn thấy chỗ này chỗ khác những dấu tích xâm hại của con người. 

Thời gian và nắng mưa đã làm phai mờ nhiều hình họa, ký tự và chữ viết được khắc trên những khối đá nhưng vẫn không "tệ hại" bởi những bàn tay thiếu ý thức của ai đó. Có những khối đã bị vẽ sơn phun với những hình thù và dòng chữ không thiện cảm. Có những hàng chữ bị đục phá. Có nhiều du khách đến tham quan bãi đá cổ Sa Pa trèo lên khối đá để chụp ảnh, để chạy nhảy. Tác động thiếu "lịch sự" với di tích thực sự làm chúng ta phiền lòng.

Cần bảo vệ Bãi đá cổ Sa Pa như mong muốn nhắn nhủ của người cổ đại.

Nguyễn Trọng Văn

Các tin khác

“Hiệu ứng domino” từ bê bối đời tư nghệ sĩ

“Hiệu ứng domino” từ bê bối đời tư nghệ sĩ

Một bộ phim có thể mất nhiều năm để ấp ủ và hoàn thành, thế nhưng chỉ cần một sai lầm của một nghệ sĩ cũng đủ khiến mọi tính toán trở nên đảo lộn. Từ doanh thu phòng vé, hợp đồng phát hành cho đến giá trị tồn tại lâu dài của tác phẩm, những vụ việc gần đây đang đặt ra bài toán lớn về cách vận hành bền vững của ngành công nghiệp văn hóa.

Châu Á chịu sức ép từ làn sóng bán tháo trái phiếu

Châu Á chịu sức ép từ làn sóng bán tháo trái phiếu

Làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu đang dồn áp lực lên nhiều nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao châu Á mới nổi. Indonesia, Philippines và Ấn Độ là 3 thị trường chịu tác động nặng nề nhất khi đồng nội tệ mất giá, dòng vốn rút ra và chi phí đi vay tăng cao.

Giá nhôm toàn cầu tăng do nguồn cung thiếu hụt

Giá nhôm toàn cầu tăng do nguồn cung thiếu hụt

Giá nhôm thế giới được dự báo còn dư địa tăng mạnh khi gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông xảy ra trong bối cảnh tồn kho xuống mức thấp hiếm thấy hơn nửa thế kỷ. Theo Citigroup, giá có thể lên 4.000 USD/tấn trong vài tháng tới.

Jujitsu sẽ mang huy chương vàng về cho thể thao Việt Nam ở ASIAD 20?

Jujitsu sẽ mang huy chương vàng về cho thể thao Việt Nam ở ASIAD 20?

Từ một môn võ còn khá xa lạ với số đông người hâm mộ, jujitsu đang từng bước vươn lên trở thành niềm hy vọng huy chương của thể thao Việt Nam ở đấu trường châu lục. Sau hai tấm HCĐ lịch sử tại ASIAD 18 và ASIAD 19, jujitsu Việt Nam giờ đây không còn đặt mục tiêu đơn thuần là “có huy chương”, mà bắt đầu nghĩ đến chuyện chinh phục tấm HCV đầu tiên ở sân chơi lớn nhất châu Á.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao châu Á chao đảo trước nguy cơ cú sốc năng lượng lần hai

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao châu Á chao đảo trước nguy cơ cú sốc năng lượng lần hai

Xung đột Trung Đông kéo dài hơn 2 tháng và eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa đang đẩy nhiều nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao châu Á vào giai đoạn khó khăn hơn của khủng hoảng năng lượng, khi giá nhiên liệu leo thang và “làn sóng tác động thứ hai” bắt đầu lan rộng.

Những ngôi sao tự tắt

Những ngôi sao tự tắt

Những sOK9 Cabal liên tiếp của một số ngôi sao trong làng giải trí như Miu Lê, Hữu Tín, Chi Dân, An Tây hay Châu Việt Cường… cho người ta thấy, showbiz Việt không chỉ có ánh đèn sân khấu hào nhoáng, lóng lánh mà còn có cả những cuộc chơi xuyên đêm với ma túy tổng hợp.

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Từng mang về những dấu son lịch sử cho thể thao nước nhà với 2 tấm huy chương Olympic của Hoàng Anh Tuấn và Trần Lê Quốc Toàn, cử tạ Việt Nam nhiều năm qua luôn được xem là môn thể thao thế mạnh.

Đừng để Ok986 giải trí mỗi ngày lấn át Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026

Đừng để Ok986 giải trí mỗi ngày lấn át Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 và Ok986 giải trí mỗi ngày câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm Oki9 Sòng bạc trực tuyến. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Liên hoan phim Cannes 2026: Khi Hollywood không còn là “ông kẹ” của làng Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP

Liên hoan phim Cannes 2026: Khi Hollywood không còn là “ông kẹ” của làng Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP

Liên hoan phim (LHP) Cannes  2026 chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của các đạo diễn mang dấu ấn cá nhân và Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP ngoài Hollywood. Với 22 phim tranh giải, mùa thứ 79 phản ánh rõ sự dịch chuyển của ngành Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP toàn cầu trong bối cảnh nhiều biến động.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của Ok 9 được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.