1. Sau khi đặt bức ảnh của người lính Quân giải phóng chụp với một cô bé mà Rich Luttrell đoán là con gái, cùng bức thư tạ lỗi tại "Bức tường đá đen" ở Washington, Rich trở lại với cuộc sống đời thường. Ngoài Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP là một nhân viên thông tin công cộng ở Sở Cựu chiến binh Illnois, ông gia nhập Hiệp hội Những người nhảy dù Mỹ và là thành viên của câu lạc bộ nhảy dù miền Trung Tây (Middle West Parachute).
Vợ ông, bà Carole, nói: "Tôi nghĩ chồng tôi đã quên đi quá khứ. Mỗi lần lấy ví ra, tôi không còn thấy ông ấy đăm chiêu hay buồn phiền như hồi ông ấy vẫn còn giữ tấm ảnh".
Nhưng cô bé ấy lại trở thành nỗi ám ảnh của Duery Felton, nhân viên quản lý Phòng sưu tập kỷ vật chiến tranh tại bức tường đá đen. Khi một nhà xuất bản đề nghị Duery cộng tác để thực hiện một cuốn sách về bức tường này, Duery quyết định đưa lá thư và tấm ảnh của Rich vào cuốn sách. Nó có tựa đề là "Vật dâng hiến tại bức tường" (Offerings at the wall). Đây là một cuốn sách đơn giản, trình bày những hình ảnh - là những vật kỷ niệm của những người có liên hệ với 58 nghìn lính Mỹ đã tử trận trong chiến tranh Việt Nam, khi đến thăm bức tường đá đen, đã để lại.
Thế rồi một hôm, định mệnh xui khiến cho ông Ron Stephens, dân biểu tiểu bang Illinois nhìn thấy cuốn sách trên bàn Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9. Chậm rãi lật từng trang rồi khi tới trang có bức ảnh và lá thư xin lỗi của Rich Luttrell, ông Stephens bỗng xúc động bởi lẽ Rich Luttrell là bạn thân của ông, và ông đã từng nghe Rich kể về chuyện này rất nhiều lần. Vội vã lái xe đến văn phòng của Rich rồi đặt lên bàn cuốn sách: "Rich, anh hãy mở trang 53".
Rich nói: "Tôi bật khóc. Vẫn tấm ảnh cô bé ấy, đôi mắt buồn bã chăm chú nhìn tôi chứ không chịu quay đi chỗ khác. Tôi có cảm tưởng như cô bé đang buộc tội tôi".
Nỗi ám ảnh cũ trở lại với Rich nhưng mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Ông biết ông phải tìm cách hàn gắn vết thương này, nghĩa là ông sẽ đi tìm người con gái trong tấm ảnh và gia đình người lính Việt Cộng đã bị ông giết. Bà Carole, nói: "Tôi cố gắng khuyên chồng tôi, rằng đây là một việc không đơn giản và không thể thực hiện được. Ông không thể đi Việt Nam tìm người con gái ấy vì ông không biết tiếng Việt, không quen một ai tại Việt Nam. Tìm một người ở Mỹ cũng đã khó khăn lắm rồi, huống chi tìm một người hoàn toàn xa lạ cách đây hơn 30 năm, già hơn 30 tuổi ở một quốc gia khác, nhất là nước Mỹ đã từng có thái độ thù nghịch với họ".
Với bà Carole, đó là những lý do chính đáng và hợp lý để loại bỏ ý định của Rich. Bà nhấn mạnh: "Nếu chồng tôi quyết định thực hiện ý định thì ông ấy cứ việc tự đi mà làm. Tôi không cản trở chồng tôi. Nhưng tôi nói với chồng tôi việc này không thể làm được, hãy bỏ cuộc và quên đi. Tôi thực sự mệt mỏi lắm rồi".
2. Đúng như lời bà Carole nói, Rich không biết tên và địa chỉ cô gái. Bây giờ hình dáng cô ấy như thế nào, bao nhiêu tuổi và nhất là cô ta còn sống không? Cuối cùng, Rich quyết định công khai mọi chuyện bằng một bài báo đăng trên tờ St. Louis Post Dispatch.
Tiếp theo, ông cho bài báo vào một phong bì cùng một lá thư gửi cho ông Lê Văn Bàng, Đại sứ nước Cộng hòa Ok9 cab trò chơi casino phổ biến Chủ nghĩa Việt Nam tại Washington. Trong thư, Rich giải thích với ông Đại sứ, rằng ông muốn được Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức Việt Nam giúp đỡ để tìm ra cô gái và gia đình người lính trong tấm ảnh kia: "Ngày ấy, tôi mới 18 tuổi. Tôi là lính thuộc Đại đội A, Tiểu đoàn 2, Sư đoàn Kỵ binh bay số 101 của quân đội Mỹ tại Việt Nam. Đầu năm 1967, trên đường mòn ở Chu Lai, tôi đã mặt đối mặt với một người lính dũng cảm của OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao ngài. Tôi đã cướp đi mạng sống của người lính đó và cho đến ngày nay, tôi luôn mang trong mình nỗi đau và tội lỗi về hành động của mình. Hơn 22 năm, tôi đã giữ tấm ảnh của anh ta chụp với con gái. Tôi đoán là như vậy. Tôi mặc cảm về tội lỗi vì đã giết anh ta. Nó luôn ám ảnh tôi giống như một căn bệnh ung thư gặm nhấm trái tim và trí não tôi. Tôi cầu xin sự tha thứ và cúi đầu xin ngài giúp tôi tìm lại sự thanh thản để tôi có thể tiếp tục quãng đời còn lại...".
Viết thư trả lời, Đại sứ Lê Văn Bàng hứa sẽ chuyển bài báo cho các cơ quan chức năng ở Hà Nội một cách nhanh nhất. Rich, nói: "Giống như tìm kiếm một cây kim trong đống rơm. Việt Nam là một quốc gia có 80 triệu dân nên tôi chẳng hy vọng nhiều lắm nhưng tôi vẫn phải làm vì đây là trách nhiệm của tôi".
Tấm ảnh chụp hai cha con người lính Quân giải phóng trên tờ St. Louis Post Dispatch được một tờ báo xuất bản tại Hà Nội đăng lại với dòng chữ vắn tắt: "Có ai biết họ không?". Một người dân Hà Nội gửi một món quà về quê biếu mẹ đã dùng tờ báo đăng tấm ảnh này làm giấy gói. Bà mẹ khi nhận được món quà trong tờ báo nhàu nát, vẫn nhận ra người trong tấm ảnh. Lập tức, bà tìm đến một gia đình, báo cho hai chị em của gia đình này biết rằng đây là cha họ.
Vài tuần sau, một lá thư từ Đại sứ Lê Văn Bàng được gửi tới hộp thư của Rich. Lá thư viết: "Có một người tên là Nguyễn Văn Huệ viết thư cho chúng tôi, nói người trong ảnh chính là cha ông ta, còn cô gái là chị ông ta. Hiện nay chị em ông ta đang sống ở thôn Phúc Thắng, xã Đức Thắng, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang". Rich nói: "Ba mươi năm sau khi thấy tấm ảnh lần đầu, cuối cùng tôi biết cô gái ấy còn sống". Rất xúc động, nhưng Rich vẫn băn khoăn rằng những người này có thù ghét ông vì ông đã giết cha họ không.
Tuy nhiên, Rich không có thời gian suy nghĩ về phản ứng của chị em Nguyễn Văn Huệ vì lần lượt ông nhận được 4 lá thư, thư nào cũng khẳng định người trong ảnh là cha họ. Rich nói: "Tôi hoang mang lắm, chẳng biết đâu là đúng, đâu là sai". Nhưng rồi có một lá thư nữa - từ một đồng đội của người lính trong ảnh - đoán chắc anh bộ đội trong ảnh là cha của Nguyễn Thị Lan, Nguyễn Văn Huệ vì ông và người chết chơi thân với nhau từ bé, cùng đi bộ đội và cùng chiến đấu bên nhau.
Rich nói: "Tôi biết đây là sự thật vì nếu không có mặt ở chiến trường lúc ấy thì không thể kể lại một cách chi tiết được. Sau nhiều thư từ trao đổi với gia đình cô Lan, tôi quyết định sẽ trả lại cho cô tấm ảnh". Thoạt đầu, Rich định gửi bằng thư nhưng rồi ông hiểu, chỉ có thể chuộc lại lỗi lầm bằng cách bay sang Việt Nam, tận tay đưa tấm ảnh cho Lan.
3. Rich cùng vợ là Carole lên máy bay. Đối với ông, cuộc hành trình này sẽ đánh dấu sự khởi đầu của một kết thúc, kéo dài đã 33 năm. Đó là hôm thứ Tư tại Hà Nội. Trời có vẻ sắp mưa trong lúc vợ chồng Rich bước lên một chiếc xe Van để đến ngôi làng cô Lan đang sống. Chiếc xe chạy qua những vùng xa lạ, với những con mắt nhìn theo hai người Mỹ già, tóc bạc trắng. Rich nói: "Tôi căng thẳng lắm. Tôi không biết cuộc gặp gỡ sẽ như thế nào. Họ có chửi tôi, có nguyền rủa tôi không. Tôi thà phải ra trận một lần nữa còn hơn là chịu đựng những cảnh này".
| Đầu năm 2009, một hãng truyền hình Mỹ ở Los Angeles, bang California, Mỹ đã thực hiện cuốn phim tài liệu gọi là "Những ký ức giết người (Killing Memories) với 5 nhân vật đã từng là lính Mỹ tham chiến tại Việt Nam, gồm Rich Luttrell, Terry Wren, Tom Donhke, Benito Garcia, Pete Pepper. Phim do chính Pete Pepper viết kịch bản, đạo diễn và sản xuất. Nội dung bộ phim tập trung vào vấn đề khắc phục vết thương chiến tranh trong quá khứ bằng sự trở lại Việt Nam của 5 cựu binh này. “Killing Memories” đã gây được tiếng vang lớn. Năm 2011, nó đã đoạt 6 giải thưởng trong cuộc Liên hoan quốc tế về phim tài liệu, tổ chức ở Mỹ. |
Càng gần tới làng, Rich càng bồn chồn. Rồi bỗng nhiên, chiếc xe dừng lại. Trong giây lát, Rich biết đây là nơi người lính ấy từng sống nhưng đã không bao giờ trở lại. Vợ chồng ông xuống xe, theo người hướng dẫn bước qua bức tường đá. Ông nhìn thấy một phụ nữ. Mặc dù đã hơn 33 năm nhưng Rich tin chắc người phụ nữ ấy chính là cô bé trong bức ảnh vì đôi mắt u buồn không lẫn vào đâu được.
Phải mất một lúc, Rich mới dám bước về phía người phụ nữ. Trong vài giây, họ nhìn nhau, im lặng rồi Rich nói một câu tiếng Việt mà ông đã học thuộc lòng: "Hôm nay tôi trả lại tấm ảnh của cô và cha cô mà tôi đã giữ 33 năm. Tôi lấy tấm ảnh này từ ví của cha cô vào ngày tôi bắn chết ông ấy. Xin tha thứ cho tôi".
Rồi đột ngột, cả hai ôm lấy nhau và cả hai cùng khóc trong lúc dân làng đổ ra, chuyền tay nhau xem tấm ảnh trả lại. Cô bé trong tấm ảnh năm xưa nay đã 40 tuổi, và cha cô - người đã bị Rich Luttrell bắn chết tên là Nguyễn Trọng Ngoạn.
Rich kể: "Cô Lan đưa tôi vào nhà, đặt tấm ảnh lên bàn thờ rồi thắp nhang. Sau đó, cô ấy đưa mấy nén nhang cho tôi. Tôi vái lạy người lính mà tôi đã giết cùng vợ của ông ấy, người phụ nữ đã vì tôi mà mòn mỏi đợi chồng suốt hơn 30 năm cho đến khi lìa đời. Thông qua người phiên dịch, tôi kể cho cô Lan nghe về phút cuối cùng của cha cô ấy, rằng đó là một người lính can đảm và anh hùng. Ông ta đã không bắn tôi khi ông ấy có thể. Tôi rất tiếc".
Rich và Nguyễn Thị Lan lại ôm nhau khóc, và cả bà Carole, vợ ông cũng khóc. Những giọt nước mắt thể hiện sự tha thứ của Lan đối với ông. Cũng đến lúc ấy, Rich Luttrell mới biết liệt sĩ Nguyễn Trọng Ngoạn chỉ nhìn thấy con trai mình là Nguyễn Văn Huệ - em ruột Lan - một lần duy nhất lúc Huệ mới 6 tháng tuổi khi ông về thăm nhà trước khi lên đường vào Nam chiến đấu.
Rich Luttrell nói: "Vài giờ sau đó, tôi gần như là một thành viên trong gia đình Lan. Tôi gặp lại đồng đội của ông Ngoạn, chúng tôi trao đổi những kỷ niệm chiến tranh như thể chúng tôi là bạn bè".
"Đến đây đã khó…" - Rich nói - "Mà từ giã nơi đây cũng quá khó"... Ba mươi ba năm trước, Rich đi nửa vòng trái đất tới quốc gia này để chiến đấu vì một mục đích mơ hồ, là ngăn chặn bước tiến của Cộng sản. Còn hôm nay, ông trở lại để tìm hòa bình bằng một tấm ảnh. Trước khi trao nó cho Lan, ông đã nghĩ đến một nghi thức trang trọng theo kiểu Mỹ nhưng cuối cùng, chỉ với những giọt nước mắt, ông hiểu rằng Lan đã tha thứ cho ông.
Trong sổ lưu niệm, Rich viết: "Biết bao nhiêu lần qua năm tháng, tôi đã ngắm nhìn bức ảnh về anh và người con gái, chắc là con anh. Mỗi lần như thế, tim tôi và họng tôi lại cháy bỏng vì đớn đau, tội lỗi. Giờ đây, chúng ta không còn là kẻ thù của nhau. Hãy tha thứ cho tôi, thưa anh, tôi hứa sẽ sống cho ra sống cả phần đời còn lại của mình, cuộc sống mà anh và nhiều bạn bè anh đã bị tước đoạt mất...".
Vết thương đã kín miệng. Nhưng Rich Luttrell vẫn không ngừng tự hỏi, rằng làm thế nào mà gia đình Lan cùng người dân trong làng lại dành cho ông nhiều cảm tình như thế khi mà ông đã giết một người của họ. Làm thế nào mà bằng ấy năm đau khổ lẫn căm thù, rồi tất cả đều biến mất một cách giản dị. Rich nói trong nước mắt: "Phải rất lâu nữa, tôi mới học được sự nhân hậu của người Việt Nam"…
