1. Suốt gần hai tiếng ngồi trên chiếc "vỏ lãi" chạy xuôi theo Kinh B, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang, rồi hứng một trận mưa như trút nước kéo dài chừng nửa giờ đồng hồ, tôi rùng mình, ớn lạnh, người ngây ngấy sốt còn cổ họng thì khản đặc.
Biết là đã bị cảm và có khả năng biến chứng viêm họng cấp, tôi nói với anh Bình, chủ vỏ lãi, là tìm cho tôi một tiệm thuốc tây. Bình cười: "Hổng có đâu huynh ơi. Muốn mua thuốc tây thì phải vô tuốt trong xóm", rồi anh đưa tay chỉ ra phía trước: "Nhưng hề gì, để tui tấp vô mé chân cầu, kiếm mấy chiếc ghe bán thuốc. Thứ gì chẳng có".
Ở các tỉnh Nam Bộ, theo truyền thống thì hầu như bất cứ cây cầu nào cũng vậy - ngoại trừ những cầu khỉ chơ vơ, hẻo lánh - còn thì hai bên đầu cầu là nơi tập trung Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 của cư dân quanh vùng. Trên bờ là tiệm phân bón, Ok9cab khuyến mãi lớn, tiệm sửa chữa máy móc cơ khí, quán cà phê, chợ, còn dưới nước, ghe chở lúa, chở trái cây, hàng bông, chở vật liệu OK9 đã banh, hết chiếc này ra đến chiếc kia vào. Chen lẫn trong những chiếc ghe to kềnh càng ấy, là những chiếc xuồng ba lá, bán đồ ăn thức uống cùng những loại hàng tạp hóa linh tinh. Đưa tay ngoắc một cô gái chừng 20 tuổi, đang khom mình chèo, Bình hỏi lớn: "Có thuốc tây không cháu?".
Cô gái gật đầu rồi đổi tay chèo. Giây lát, chiếc xuồng ba lá đã cặp sát chiếc vỏ lãi: "Chú mua thuốc gì?". Tôi thở phì phò trong cơn sốt: "Cô có những loại thuốc gì, xin đưa hết cho tôi coi". Rất nhanh nhẹn, cô gái lấy từ đống hàng hóa hỗn độn ra một cái rổ bằng nhựa mà trong đó, các vỉ thuốc được buộc dây thun thành từng bó: Cefalexin, Amoxilin, Panadol, Acemol, Terpin Codein, Imodium, Kremil-S và nguyên một chai Dexamethasone loại 100 viên nữa, trời ạ! Chọn vỉ kháng sinh, hạ sốt, giảm ho cùng mấy viên thuốc kháng viêm, tôi hỏi cô có học qua trường lớp y, dược nào chưa? Cô cười: "Tiền hổng đủ mua cơm ăn, tiền đâu đi học. Cháu bán theo... kinh nghiệm (?!)".
Tôi hỏi tiếp: "Kinh nghiệm là sao?". Cô đáp: "Dạ, ho thì cháu bán thuốc ho, cảm thì cháu bán thuốc cảm còn bị mụn nhọt làm mủ thì cháu bán trụ sinh". Tôi chỉ lọ Dexamethasone: "Thứ này thì cô bán thế nào?" - "Thứ đó trị đau khớp, uống 2 viên là êm ngay. Mà người nào uống vô cũng ăn được, ngủ được, mập lên nữa đó chú...".
2. Chuyện các "tiệm thuốc Tây" lưu động trên sông, rạch ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ là chuyện bình thường vì nó đã tồn tại cả vài chục năm nay. Bác sĩ Thanh, hồi còn là Giám đốc Trung tâm Ok986.vip bảo mật SSL huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp, khi cấp cứu một ca sốc phản vệ do uống thuốc Tây "lưu động", đã cho tôi biết: "Khó mà dẹp nổi" bởi lẽ nguyên nhân khách quan là địa hình miền Tây đa phần sông nước, bị chia cắt bởi chằng chịt kinh rạch, phương tiện di chuyển của người dân chủ yếu là ghe, xuồng, nên việc đến khám tại các trạm Ok986.vip bảo mật SSL tuyến cơ sở gặp không ít khó khăn. Còn nguyên nhân chủ quan là lực lượng Ok986.vip bảo mật SSL, quản lý thị trường không thể nào có đủ người rải ra hết để mà kiểm soát những tiệm thuốc Tây lưu động ấy.
Cũng bác sĩ Thanh, nói tiếp: "Một số người dân khi bị những bệnh thông thường như nhức đầu, sổ mũi hoặc cảm sốt thì thay vì đến trạm Ok986.vip bảo mật SSL khám, điều trị, họ chọn cách mua thuốc từ những ghe, xuồng này cho nhanh. Hơn nữa, những ghe, xuồng ấy, dù chỉ mua.... 1 viên, họ cũng bán!". Trong lúc tuyệt đại đa số người bán thuốc không ai học qua trường lớp, mà chỉ bán theo kinh nghiệm, hoặc người đi trước truyền cho người đi sau. Họ coi việc bán thuốc là một trong những "mặt hàng" bình thường như những mặt hàng bánh kẹo, trái cây, nước giải khát, thẻ cào điện thoại di động... khác.
Chả thế mà ở Cù lao Dung, Sóc Trăng, tôi thấy một bà bán hủ tiếu mỳ kiêm luôn bán thuốc trên ghe, hướng dẫn cho một thiếu nữ mặt nổi đầy mụn trứng cá: "Mua thứ này về bôi ngày 3 lần, chỉ một tuần sau là da láng o". Cái lọ mà bà đưa cho cô thiếu nữ là lọ Cortisone dạng nhũ tương, bôi vào thoạt đầu thì hết mụn, da mặt mịn màng thật đấy nhưng sau đó, mụn sẽ nổi nhiều hơn vì da giảm sức đề kháng, chưa kể hiện tượng lão hóa tế bào.
Trên kênh xáng Xà No, đoạn từ thị xã Vị Thanh đến thị trấn Một Ngàn, thuộc huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang, dài chỉ chừng 17km nhưng tôi đếm được gần 20 chiếc ghe bán hàng qua lại. Gọi hỏi thử 10 ghe thì cả 10 ghe đều có bán.... thuốc Tây!
Ghe của một ông mà sau đó tôi biết tên ông là Chín Cứ chẳng hạn, lúc ấy đang cắm sào ven bờ kinh, gần thị trấn Một Ngàn, khi nghe tôi giả bộ hỏi mua Tadenan - là thuốc trị u xơ tiền liệt tuyến, ông tưởng lầm là tôi muốn tìm Ganidan - một loại kháng sinh: "Thuốc đó sản xuất thời Pháp, bây giờ hổng thấy nữa. Hồi xưa ông già tui bịnh cũng hay uống lắm. Chú qua đây coi thứ nào thay thế được không".
Tôi rời chiếc xuồng ba lá, leo qua ghe ông Chín Cứ. Đó là một chiếc ghe dài khoảng 4m, ngang 1,5m, có mui che. Trong lòng ghe, là những chiếc kệ bằng gỗ, bày hàng hóa gồm những hộp pin dùng cho đèn pin hoặc radio, những bó lưỡi câu, dây cước nằm cạnh những gói mỳ, bánh kẹo rẻ tiền cùng hàng chục chiếc xô, chậu, thùng bằng nhựa xanh đỏ.
Ở một góc kệ, là hàng chục hộp thuốc Tây. Thôi thì kính thưa tất cả các loại thuốc, kháng sinh, kháng viêm, giảm đau, hạ sốt, thuốc ho cùng khá nhiều những loại thuốc Đông y, thuốc Tàu mà chỉ đọc tên, cũng thấy chóng cả mặt: Thoái nhiệt tán, Bổ phế linh, An thận hoàn, Trặc đả hoàn... Tôi hỏi những loại thuốc ấy ông mua ở đâu, và mua số lượng nhiều thì người bán có thắc mắc không? Ông cười: "Tui mua trong mấy tiệm quen ở Vị Thanh. Mình mua thì họ bán".
Cầm một vỉ Chlorocid mà hạn sử dụng đã hết từ tháng 6/2010 lên, tôi hỏi tiếp: "Bác có biết thuốc này hết hạn rồi không?". Ông Chín Cứ ngượng nghịu: "Hồi đó tui lấy chục vỉ nhưng bán không được bao nhiêu vì ít người xài, tính bỏ mà chưa kịp đó chớ. Nói là hết hạn chứ bữa thằng con tui đau bụng, tui cho nó uống 2 viên thấy có sao đâu". Đặt vỉ Chlorocid về lại chỗ cũ, nghe ông Chín Cứ nói, tôi nghĩ vô phúc cho ai uống phải nó. Tiền mất, bệnh chắc chắn là không hết, chưa kể những phản ứng phụ của dược chất khi đã hết hiệu lực.
Câu chuyện đang dở dang thì có tiếng máy tắc ráng nổ dòn rồi giây lát, nó cập sát lườn ghe ông Chín Cứ. Trên tắc ráng, 5 thanh niên mặt mày người nào người ấy đỏ như gà chọi - chắc là vừa đi nhậu về. Một người ngồi ở đầu mũi la lớn: "Cho vỉ "Bara" và vỉ C nghe chú Chín". Khẽ khom mình xuống, ông Chín Cứ ấn vào tay người thanh niên vỉ thuốc Paracetamol cùng vỉ vitamin C rồi nhận lại 4 nghìn đồng. Tôi hỏi anh thanh niên: "Bộ bị cảm hả?". Anh ta cười: "Cảm đâu mà cảm. Nhậu xỉn quá, uống cho tỉnh rượu thôi". Năm người, mỗi người chia nhau 2 viên Paracetamol và 2 viên vitamin C, bỏ vào miệng, nuốt trọn, chẳng nước nôi gì hết.
Đợi họ đi khuất, tôi quay qua ông Chín Cứ: "Nghe nói uống rượu rồi mà uống thuốc này vào, thì lâu ngày lá gan tiêu luôn phải không?". Ông Chín Cứ ngần ngừ: "Tui cũng hổng biết. Nhưng dân miệt dưới hễ nhậu xong là uống cho nó mau giã rượu, khỏi nhức đầu".
3. "Ở đâu có chợ nổi, ở đó có... ghe thuốc Tây", dược sĩ Dậm - một người bạn tôi, hiện đang sống và Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 tại TP Cần Thơ, ưu tư: "Thuốc men là loại hàng hóa đặc biệt, nhiều loại phải được bán theo chỉ định của y, bác sĩ, chưa kể có loại phải bảo quản theo quy cách nhiệt độ, ánh sáng nhưng trên sông nước các tỉnh miền Tây, mua thuốc dễ như mua kẹo". Quả không sai, những ngày lang thang ở chợ nổi Cái Bè, tỉnh Tiền Giang; chợ nổi Cái Răng, Phong Điền, TP Cần Thơ; chợ nổi thị trấn Thới Bình, tỉnh Cà Mau; chợ nổi Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang - hay còn gọi là chợ nổi Ngã Bảy vì đó là nơi hợp lưu của 7 con sông nhỏ: Xẻo Môn, Xẻo Đông, Bún Tàu, Lái Hiếu, Cái Con, Mang Cá, Kinh Xáng..., đâu đâu tôi cũng thấy những ghe tạp hóa và đồng thời cũng là... nhà thuốc Tây.
Ở sông Trẹm, tôi đã chứng kiến một bà chủ ghe vừa là bác sĩ, kiêm luôn dược sĩ. Khi nghe một chị phụ nữ kể rằng mình nhức đầu ở vùng trán, lại hay chảy nước mũi, bà đã phán một câu chắc nịch: "Viêm xoang rồi!". Tiếp theo, bà lôi từ trong cái giỏ đệm ra một nắm thuốc, bấm từng viên khỏi vỉ, cho vào bịch nilon: "Sáng uống bịch này, trưa uống bịch này, chiều uống bịch này. Uống 5 ngày là khỏe (?!)".
Theo quy định của ngành Ok986.vip bảo mật SSL, mỗi nhà thuốc đều phải có một dược sĩ - hoặc dược sĩ trung cấp nếu là cửa hàng đại lý cho một công ty dược nào đó, trực tiếp phụ trách, còn người bán thuốc chí ít cũng phải học qua một lớp đào tạo "nhân viên nhà thuốc" để có thể phân biệt được loại nào là thuốc độc bảng A, loại nào có thể bán tự do và loại nào bắt buộc phải bán theo đơn của bác sĩ. Tuy nhiên, tất cả những ghe thuốc Tây lưu động mà tôi đã tiếp xúc, hầu như chẳng ai biết - hoặc chẳng cần để ý đến những quy định này.
Khi tiếp xúc với một dược sĩ, hiện đang công tác tại Phòng Quản lý Dược Sở Ok986.vip bảo mật SSL tỉnh Hậu Giang, anh cho biết: "Địa bàn do chúng tôi phụ trách rất phức tạp vì kênh rạch chằng chịt nên rất khó quản lý ghe hàng có bán thuốc Tây, nhất là ở những vùng nông thôn. Hiện tại, bên cạnh việc phối hợp với Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K địa phương, lập đoàn thanh tra, kiểm tra, chúng tôi giao cho các trạm Ok986.vip bảo mật SSL ở từng xã, nắm tình hình từng ghe, xuồng có bán thuốc Tây để lên phương án xử lý".
Bác sĩ Trưởng, nguyên Giám đốc Trung tâm Ok986.vip bảo mật SSL huyện Tân Châu, tỉnh An Giang, kể: "Có lần, tụi tôi cấp cứu một ca sốc phản vệ do uống thuốc Tây lưu động. Bệnh nhân là một phụ nữ, bị cảm, ho. Căn cứ vào vỉ thuốc mà người nhà cầm theo, thì đó là Cotrim (một loại kháng sinh bao gồm 2 dược chất Trimethoprim và Sulfamethoxazol) và Panadol".
Vẫn theo bác sĩ Trưởng, sau khi uống thuốc được 2 ngày, bệnh nhân đột ngột sốt cao, nhức đầu, mệt mỏi, đau họng, trong miệng có nhiều mụn nước. Tiếp theo, trên da xuất hiện những bóng nước như người bị phỏng, kết mạc mắt hai bên cũng viêm, rối loạn tiêu hóa. Bệnh nhân hôn mê, loạn nhịp tim... và phải mất gần 2 tuần điều trị, mới cứu sống được.
4. Cho đến nay, đã có nhiều giải pháp được các ngành chức năng đưa ra thực hiện, nhằm hạn chế việc bán thuốc Tây lưu động trên ghe, xuồng ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ, và một trong những biện pháp này là "thuyền Ok986.vip bảo mật SSL". Ưu điểm của loại thuyền đó là có thể len lỏi về tận những vùng sâu, vùng xa, và đủ khả năng để giải quyết những bệnh tật thông thường, nhất là trong mùa lũ. Bác sĩ Trưởng, nói: "Biên chế của một thuyền Ok986.vip bảo mật SSL gồm 5 người, trong đó có từ 1 đến 2 y sĩ. Riêng bác sĩ thì Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 theo chế độ luân phiên, mỗi người 1 tháng".
Lên thử một thuyền Ok986.vip bảo mật SSL, rộng khoảng hơn 20m2, neo đậu gần sát Trạm Hải quan, Đồn Biên phòng cửa khẩu biên giới Việt Nam - Campuchia, tôi thấy ngoài phòng khám bệnh, còn có phòng sinh và kế hoạch hóa gia đình, phòng xét nghiệm và 4 giường cho bệnh nhân nếu bệnh trạng của họ có yêu cầu phải nằm lại. Đối với những bệnh tật thông thường như cảm, sốt, viêm họng, tiêu chảy..., mỗi lần khám bệnh, mua thuốc, người bệnh chỉ phải trả 30 hoặc 50 nghìn đồng.
Bác sĩ Trưởng, nói: "Không chỉ người dân Việt Nam, mà cả dân Campuchia ở xã Kà Om Xà No cũng sang đây, xin khám, chữa". Ở huyện biên giới Tân Hồng, tỉnh Đồng Tháp, những nơi thuyền Ok986.vip bảo mật SSL không vào được, thì người dân dùng những chiếc ghe nhỏ, gọi là "taxi", để đưa bệnh nhân từ nhà ra thuyền, chưa kể thuyền còn được trang bị một chiếc tắc ráng để vận chuyển bệnh nhân nặng lên bệnh viện huyện hoặc bệnh viện tỉnh.
Đói ăn rau, đau uống thuốc. Vẫn biết để xóa bỏ thói quen mua thuốc của người dân miền Tây Nam Bộ với những ghe bán thuốc Tây lưu động dọc ngang trên kinh rạch mỗi lúc đau ốm không phải là việc có thể làm trong một sớm một chiều. Tuy nhiên, bằng các biện pháp như truyên truyền phòng chống dịch bệnh, giải thích để người dân hiểu rõ tác hại của việc tự mua thuốc uống, vận động những người bán thuốc lưu động tự giác loại bỏ "mặt hàng" này ra khỏi hàng hóa OK9 thể thao xanh chín và nhất là phát huy tối đa những lợi thế, ưu điểm của thuyền Ok986.vip bảo mật SSL, thì hy vọng rằng trong tương lai, thuốc chữa bệnh sẽ không còn nhìn thấy nằm cạnh thẻ cào điện thoại di động, mỳ gói, tương, chao, nước mắm, xì dầu...
