Suy tưởng về sự vận hành của thi pháp

Có những thời đại, thi ca đã được thăng hoa và kết tinh sáng tạo với những hình thức kết cấu thơ mẫu mực. Bằng sự kết thành của những hình thức thơ mới này, nó đã tạo ra vẻ đẹp đặc biệt cho sự chiêm ngưỡng không ngừng của những thời đại tiếp theo nó. Chẳng hạn như Trung Hoa sáng tạo ra thể thơ Đường luật, Nhật Bản với Hai-kư, và một số thể thơ của châu Âu,…

Rõ ràng là, chỉ những thời đại đó, với những con người sinh ra trong thời đại đó, mới sáng tạo ra được những hình thức thơ mẫu mực và kỳ diệu này. Và, ngẫu nhiên hình thức thơ đó đã tạo ra những quy tắc vàng có tính hướng dẫn thực tiễn đối với sáng tạo thơ ca. Những thế hệ tiếp nối trong sự ngưỡng mộ đã không ngừng sáng tác những bài thơ theo những quy tắc vàng mà các bậc tiền bối đã để lại. Nhưng, các sáng tác sau đó, dù có xuất sắc đến đâu thì ánh sáng từ vẻ đẹp của các tác phẩm thơ của họ cũng yếu dần đi và mờ nhạt so với những sáng tác thơ của những thời đại trước. Điều này, không hẳn là do các nhà thơ các thời đại sau suy giảm về tài năng hoặc nỗ lực thi ca, mà nó nằm ở điều cốt yếu - đó là sự đòi hỏi của thể chất thơ ca là phải luôn đổi khác, mới mẻ, thoát khỏi quán tính thói quen về cảm xúc và cách tiếp cận thế giới.

Một nhà thơ lừng lẫy thời nhà Đường (Trung Hoa) là thi hào Lý Bạch, trong cuộc đời thế tục của mình ông đã dời khỏi vị trí ở hoàng cung để đổi lấy tự do. Những bài thơ hay nhất của Lý Bạch được dịch ra ở nước ta, có nhiều bài thơ kiệt xuất không viết theo thể thơ Đường luật, trong đó có những bài mà ai đã từng đọc thơ Lý Bạch đều không thể bỏ qua, như bài "Tương tiến tửu" và bài "Thục đạo nan". Những bài thơ này không được thực hiện bởi quy tắc vàng của hình thức thơ mẫu mực do chính thời đại đó đã tạo tác. Những bài thơ không viết theo thể thơ luật của Lý Bạch được  vận hành theo dòng xả trôi tự do của cảm xúc, và nhịp điệu kết cấu của bài thơ được sinh ra trong sự hoa điệu đủ để chứa tải cái hứng khởi tràn đầy của nhà thơ trong khối tâm sự đan bện chằng chịt được dâng đặt giữa thiên nhiên trời đất và giữa lòng thiên hạ bao la.

Nếu theo cách nhìn của ngày nay, thì đó là những bài thơ viết theo thể thơ mới không bị ràng buộc bởi những quy tắc quá chặt chẽ. Trong thời đại rực rỡ của Đường thi, nhiều kiệt tác còn lại đến nay được viết theo thể thơ cổ phong, một thể thơ khá tự do từ thời cổ của Trung Hoa. Như vậy, cái mà người ta gọi thời đại Đường thi với cái ý nói về thơ Đường luật, chỉ là rất tương đối mà thôi. Rõ ràng những kiệt tác còn đến nay của thời đại Đường thi không chỉ là thơ Đường luật. Do vậy, cho thấy các hình thức thơ được tạo tác dù mẫu mực và sáng rỡ đến bao nhiêu cũng chỉ đủ làm nên cái rạng rỡ của sáng tạo thi ca thời đại đó và có thể tỏa rạng đến các thế kỷ sau - nhưng, đối với tiến trình vận hành của thi ca thì các hình thức có trước đều trở thành vật cản trong công cuộc vận hành không ngừng nghỉ của sáng tạo thế hệ tiếp theo.

Ở Việt Nam , thơ lục bát có thể trở thành hình thức thơ mẫu mực của những thời đại trước đây được không? Câu hỏi này đã có người đặt ra, và cũng đã có một số ý kiến từng khẳng định thơ lục bát không chỉ xuất hiện ở Việt Nam , mà nó có nguồn gốc từ một số nền văn hóa trong khu vực. Điều này tôi không tường tận nên không dám lạm bàn.

Cứ cho rằng chỉ Việt Nam mới có thể thơ này, và rằng thể thơ này đã trở thành mẫu mực với những quy tắc vàng mà nó đã tạo ra trong những yêu cầu về vần, nhịp và kiến trúc câu thơ, thì một điều chắc không phải tranh cãi nhiều lắm, là thơ lục bát - trong những thế kỷ trước chỉ xuất hiện dưới dạng chữ Nôm, thật khó tìm được một câu lục bát ở nước ta là một câu thơ dưới dạng chữ Hán.

Đối với Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức phong kiến Việt Nam , ít nhất là từ thế kỷ XIX trở về trước, ngôn ngữ được dùng trong các văn bản chính thức là chữ Hán (ngoại trừ một ít văn bản trong thời gian ngắn ngủi của triều đại Hoàng đế Quang Trung).

Ta nhận thấy những trước tác thi ca của danh nhân các thời đại trước của nước ta hầu hết là bằng chữ Hán, một số bài thơ chữ Nôm còn tồn tại chỉ nên được coi như một cái thú chơi của riêng họ. Trong các đấng bậc văn chương thời trước, mấy ai ngang tàng hơn Cao Bá Quát, ông đã công khai coi thường cái triều đình ngay cả lúc ông còn nhận miếng cơm manh áo từ nó, rồi ông đã cả gan tập hợp lực lượng tổ chức một cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình đó. Thế mà đối với chữ Nôm, trong bài tựa truyện "Hoa Tiên", Cao Bá Quát đã phải thốt lên: "Than ôi! Lấy Quốc ngữ làm văn chương, thì ta chưa dám, nhưng lấy văn chương mà coi Quốc ngữ thì ta có phần tán thành".

Như vậy, từ thế kỷ XIX trở về trước, thực tế chữ Nôm chỉ tồn tại trong dân gian. "Lấy Quốc ngữ làm văn chương", đến Cao Bá Quát - một con người dám lấy cuộc đời mình làm cột chống trời như vậy còn "chưa dám", thì hỏi ai còn dám đây? Cho nên, dù các bậc danh gia về phê bình văn chương có bình phẩm siêu quần thế nào đi chăng nữa về "Truyện Kiều" của thi hào Nguyễn Du, thì cá nhân tôi vẫn cho rằng hai câu thơ kết của “Truyện Kiều” mà Nguyễn Du đã viết, là ông viết thực lòng, thực tâm, chứ không có ý khiêm nhường và ngụ ý sâu sa gì cả.

Đã đành, cốt truyện của Truyện Kiều là của Trung Quốc, căn cứ vào các văn bản chú giải "Truyện Kiều" của các học giả, các nhà nghiên cứu nước ta, thì tôi nhận thấy và nhiều người nhận thấy, có nhiều câu thơ lục bát vào bậc hay nhất của "Truyện Kiều" là dịch từ thơ Đường, Tống. Thiên tài của Nguyễn Du chính là sử dụng nhuần nhuyễn tài tình và biến hóa chữ Nôm trong câu thơ lục bát. Và, tại "Truyện Kiều", Nguyễn Du đã gửi gắm được tâm sự về thế cuộc rất khó nói của mình, khi trong thời đại đó không thể tìm được nơi và người để ông có thể bộc bạch giãi bày nỗi lòng và cảnh ngộ của mình.

Trong suốt cuộc đời sáng tác, Nguyễn Du đã để lại trên 300 bài thơ viết bằng chữ Hán, đã thể hiện thế giới quan, nhân sinh quan và những rung động cùng hứng khởi của ông về những gì tâm huyết nhất mà ông đã tiếp nhận được, đã suy tư trăn trở lúc đương thời. Với "Truyện Kiều" và chữ Nôm, Nguyễn Du đã thực hiện được một Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP nằm ngoài ý chí của ông, như ông nói chỉ là "mua vui". Đó chính là thế giới tự do của tâm tưởng, của tinh thần, ông đã bước vào mà không hay biết. Với chữ Nôm cùng với thể lục bát và tích truyện của Trung Hoa, ông hoàn toàn tự do thoát khỏi mọi ràng buộc, mọi quy ước và sự kiểm soát kiềm tỏa mà thời đại đã áp đặt lên nhận thức và tình cảm mọi cá nhân trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến đó.

Nếu theo góc nhìn của thời hiện nay, thì Nguyễn Du viết "Truyện Kiều" hoàn toàn là một sự vượt rào khỏi những quy ước, những thói quen đã ngự trị thời ông sống. Đó là một sự đổi mới, là bước ngoặt trong thi pháp thơ của ông. Điều này là hoàn toàn sáng rõ khi ta chú tâm nhìn ngắm lại toàn bộ những sáng tác thơ mà Nguyễn Du đã để lại đến hôm nay. Thực tình, sự đổi mới thi pháp thơ Nguyễn Du là một sự tình cờ vượt ra ngoài sự kiểm soát của nhà thơ. Sự tình cờ này đã để lại một kiệt tác thơ, một kỳ công về ngôn ngữ có một không hai của thơ ca Việt Nam .

Đổi mới là cách tân, tức là phải đổi thay đi, phải khác đi. Đổi đến đâu và đổi như thế nào lại là câu chuyện dài dài, không thể với dăm câu ba điều mà tỏ rõ được. Điều tiên quyết của đổi mới là phải khác trước, là đổi sang cái gì đó tốt đẹp hơn, hiệu quả hơn và phù hợp hơn với hiện tại. Đó là nguyện vọng của những người đổi mới và công chúng hưởng ứng cái mới. Dù cái mới nhiều khi chưa hẳn đã tốt đẹp hơn cái trước nó, nhưng việc cải đổi sang cái mới luôn là nhu cầu tự thân của mọi sự vận hành trên thế gian. Nó được tiến diễn như một quy luật, tức là không có gì có thể ngăn trở được sự cải đổi này. Thế giới luôn đổi thay, OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao hàng ngày thay đổi, nhận thức của con người trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến luôn được nâng cao theo sự thăng tiến không ngừng của nền văn minh, không hà cớ gì mà thi ca lại không thay đổi.

Tôi không có ham muốn sẽ đề ra được những quy tắc nào đó của đổi mới thi ca, nhưng bằng trải nghiệm và suy ngẫm của cá nhân cho tôi những gợi ý rằng việc đổi mới thi ca ít nhất phải thực hiện được 3 điều sau:

1. Cảm xúc của sáng tác thơ phải cách biệt được cái nền cảm xúc của những sáng tác thơ trước đó. Phải tạo dựng được một nền cảm xúc, trường độ cảm xúc riêng biệt và mới mẻ.

2. Cách nghĩ, cách tư duy, các mối quan tâm, nói chung là điểm nhìn của nhà thơ phải khác biệt với điểm nhìn trước đó về con người, về Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 và về thế giới.

3. Cách thức tiến hành bài thơ, hệ thống ngôn từ được huy động cũng phải khác biệt và mang cảm quan của thời đại, dù có thể là rất gián tiếp.

Còn một điều kiện nghe chừng có vẻ ngoại lệ, nhưng không thể bỏ qua, rằng để kết thành được 3 yếu tố trên trong một sáng tạo thơ mới, nhà thơ cần phải đạt đến sự tự do cao nhất về tâm thức và sự thuần khiết của hứng khởi thi ca. Nếu không, 3 yếu tố trên cũng chỉ tạo ra một cái vỏ của sự mới mà không mang theo một thể chất chứa đầy cường lực và năng lượng mới. Mang đến một thể chất mới của thi ca, thực sự là mục tiêu mà công cuộc cách tân nỗ lực tìm kiếm và cần phải đạt đến.

Hà Nội, 5/5/2010

Dương Kiều Minh

Các tin khác

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Ngay sau khi triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng OK9giaitri nền tảng giải trí online, các cơ quan chức năng đã tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Cái gốc vẫn từ con người

Cái gốc vẫn từ con người

Việc khởi tố các cá nhân, đơn vị vi phạm bản quyền mới đây đã thực sự tạo ra địa chấn trong làng giải trí. Những sai lầm của họ có thể có tính chất hệ thống hoặc cũng có thể do chưa hiểu biết tường tận về Luật Sở hữu trí tuệ. Nhưng, dù gì đi nữa, đó cũng là bài học đắt giá không chỉ đối với những cá nhân ấy mà còn đối với tất cả những ai đang hoạt động trong ngành sáng tạo ở Việt Nam.

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Không chỉ nhà Ok9 cool link đăng nhập hay doanh nhân trong các lĩnh vực xuất bản, Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP, âm nhạc, chương trình truyền hình... mà văn nghệ sĩ hẳn cũng sẽ phấn khởi trước việc cả nước ra quân thực hiện cao điểm ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, theo chỉ đạo của Thủ tướng OK9giaitri nền tảng giải trí online, tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026.

Thành nhân không hề dễ dàng

Thành nhân không hề dễ dàng

“Harmony (hòa âm) là nền móng của âm nhạc Homophonic (kết cấu âm nhạc đồng âm) và hơn thế nữa. Kiến thức môn học này gần như là quá lớn để quãng đời của những sinh viên chăm chỉ và có năng khiếu bẩm sinh có thể học hết. Lịch sử hòa âm trải dài từ tiền cổ điển, cổ điển, lãng mạn, hiện đại, jazz, rock... cho tới nay mai vẫn còn liên tục phát triển. Ảnh chụp từ buổi học mà 100% người tới lớp là những bạn xin vào dự thính”.

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Tháng 5, tháng của những sự kiện lịch sử trọng đại, đó cũng là dấu mốc quan trọng để chúng ta ứng chiếu quá khứ với thực tại để thấy được bước tiến cũng như tầm nhìn và cơ hội phát triển của OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao. Cảm quan của từng cá nhân trước thời đại sẽ nói lên nhận thức Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá và nền tảng văn hóa đó.

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 là dịp tôn vinh người lao động với những đóng góp OK9 đã banh cộng đồng, quốc gia và thế giới. Đây cũng là dịp để suy ngẫm sâu sắc hơn về những thay đổi của lao động trong bối cảnh mới.

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Vụ việc một nam sinh trung học cơ sở ở Ninh Bình bị bạn học đánh hội đồng gần đây tiếp tục đặt ra một câu hỏi lớn cho phụ huynh và những người làm Ok986 tải ứng dụng: “Chúng ta cần phải làm gì?”. Và, lại như những vụ việc tương tự đã diễn ra, luôn là những đáp án quen thuộc được nhắc đến, từ chuyện phải chế tài thật nặng cho tới những đề xuất về vai trò của ngành Ok986 tải ứng dụng...

Văn hóa, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 có thêm nhiều cơ hội

Văn hóa, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 có thêm nhiều cơ hội

Dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay, giới sản xuất, biên tập kênh chương trình nước ngoài trên dịch vụ phát thanh, truyền hình trả tiền hoặc sản xuất kênh chương trình chuyên quảng cáo, cung cấp dịch vụ mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến... đón nhận tin vui từ việc OK9giaitri nền tảng giải trí online cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá (VHTTDL).

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá đã phê duyệt đề án OK9 đã banh Dàn nhạc Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương Ok9 cool link đăng nhập cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song OK9 thể thao xanh chín trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức tổ chức biểu diễn.