Sahara - “cái nôi” của nền văn minh cổ xưa nhất

Vùng Sahara chính là “cái nôi” của nền văn minh cổ xưa nhất của nhân loại trên trái đất này. Các cuộc nghiên cứu những tranh vẽ trên các vách đá, được phát hiện vào cuối thế kỷ XIX, cho phép Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 tạo dựng lại những bước cơ bản trong sự tiến hóa của nền văn minh Sahara.
  • Thị trấn ốc đảo bí ẩn hàng ngàn năm nằm sâu trong sa mạc Sahara
  • Ngỡ ngàng tuyết rơi trắng xóa sa mạc Sahara

Trước đây độ 10.000 năm, những cư dân của Sahara đã bắt đầu khắc vào các vách đá một vài hình ảnh tiêu biểu, minh họa cho cuộc sống hàng ngày của họ. Những tranh khắc sớm nhất thuộc thời kỳ “trâu cổ” (nói về một loài vật đã tuyệt chủng từ thời tiền sử). Sau đó là giai đoạn “đầu tròn” (cách gọi về kiểu tranh có cái đầu to tướng trên thân người, được vẽ cách đây 9.000 năm), tới thời kỳ “bầy đàn” (sự phát triển của nền văn minh Ok986.com Việt Nam Casino, Nổ Hũ 6.000 năm trước), rồi tới giai đoạn “trên mình ngựa”…

Cuối cùng là thời kỳ “lạc đà” (lạc đà được đem tới từ phương Đông, là “chủ nhân” miễn bàn cãi của Sahara ngay từ thế kỷ III).

Hiện nay dân số của Sahara ước tính gần 2,5 triệu người, đa phần là các bộ lạc thiểu số bản địa. Người da đen cư ngụ tại phần cực nam của sa mạc. Kề họ là người Fulani - sắc dân chuyên chăn các đàn trâu có sừng to và dài, hiển nhiên là hậu duệ nhiều đời của nhóm người khắc trên vách đá nói trên.

Chếch sang phía đông là nơi OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á của các bộ lạc hiếu chiến Toubou hoặc Tubu, họ định cư tại vùng núi Tibesti hiểm trở ngay từ thời cổ, chỉ chịu rời quê hương mỗi khi đi chinh phục các miền đất kế cạnh. Người da trắng hay đúng hơn là người Ả Rập, bắt đầu xâm nhập vào Sahara trong giai đoạn từ thế kỷ VII đến thế kỉ VIII.

Đông hơn cả là người Berber - phân tán khắp sa mạc: những người cư ngụ ở trung và nam Sahara được biết dưới cái tên Tuareg, cũng chính là nhóm “người Xanh” huyền thoại, luôn được giới nhân chủng học quốc tế cho là “những đại diện cuối cùng đầy tự hào và miễn bàn cãi của miền sa mạc mênh mông”.

“Châu Phi được chia làm 4 phần và bất cứ phần nào trong đó cũng được người Ả Rập gọi  chỉ một cái tên: hoặc là Sahara, hoặc là sa mạc”, một nhà thám hiểm người Ả Rập đã từng viết như vậy dạo giữa thế kỷ XVI. Vào thời đó những dãy núi trong lòng Sahara hầu như chưa được biết đến; còn nhà thám hiểm vô danh thậm chí không thể ngờ rằng, để biết được hết về sa mạc Sahara khổng lồ chiếm tới 1/3 diện tích châu Phi, Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 cần phải mất thêm 3 thế kỷ nữa.

Lịch sử của những cuộc thâm nhập lớn vào sâu trong lòng Sahara bắt đầu từ các nhà truyền giáo La Mã, rồi kết thúc chừng 2.000 năm muộn hơn - vào đầu thế kỷ XX, kế tiếp là những cuộc thám hiểm của giới nghiên cứu châu Âu. Những bước chân đầu tiên được ghi nhận từ khi các vùng đất bên kia ranh giới Đế chế hùng mạnh của Hoàng đế La Mã Julius Caesar (100-44 Tr.CN), vốn luôn được ghi trên bản đồ là “Terra Incognita” (Vùng đất xa lạ).

Sa mạc Sahara nhìn từ vũ trụ.
Sa mạc Sahara nhìn từ vũ trụ.

Sau Cuộc chiến tranh Punic lần thứ 3 (149-146 Tr.CN), người La Mã phải tự hài lòng với việc thu nạp một phần lãnh thổ xứ Carthage, phần còn lại phải chia cho những thế lực người Phi khác có công trong cuộc chiến. Chúng ta biết rằng người Carthage khi ấy sở hữu miền đất bây giờ là Tunisia; phần còn lại của Magreb (bắc Phi) và Libya ngày nay thuộc sự cai quản của Liên minh các bộ lạc bản xứ; người Carthage cũng hài lòng khi được kiểm soát các phế tích của nền văn minh Finik - trải từ Địa Trung Hải tới bờ Đại Tây Dương.

Sau khi chiến thắng người Carthage, giới thực dân La Mã ở châu Phi bắt đầu khen thưởng và chia đất cho những binh lính đang còn nấn ná tại đây. Những nhà chinh phục mới ra sức “tái sinh” dân bản địa bằng các kiểu nô dịch mới, áp dụng triệt để phong tục, văn hóa và tín ngưỡng La Mã ở nơi này.

Nhưng một điều cần phải nói rằng người dân vùng Maghreb - tuy đã bị La Mã hóa, nhưng không bao giờ họ bị “tái sinh” hoàn toàn, tại vì quanh rìa biên giới mới của Đế chế La Mã là các sắc dân bộ lạc bản xứ khác nhau vẫn ngang nhiên tồn tại.

Vào năm 19 Tr.CN, người La Mã tiến hành chiến dịch đầu tiên nhằm “tảo thanh” họ, và đây thực ra chính là công cuộc nghiên cứu rầm rộ đầu tiên về sa mạc Sahara khổng lồ. Theo nhiều nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026, thì một trong những đạo quân của người La Mã đã xuống được tận dưới phía nam đến bờ hồ Chad, cách xa từ 1.200-1.300km theo đường chim bay tính từ bờ biển Libya.

Tuy nhiên giả thuyết này không được giới khảo cổ học ủng hộ, bởi người ta vẫn chưa tìm thấy một dấu vết nào về sự “La Mã hóa” tại khu vực phía nam Sahara cả.

Cần phải đợi đến lượt người Ả Rập mới khơi dậy được những mối lưu tâm kỳ thú về các vùng đất thuộc nam phần Sahara. Trong thế kỷ XII, vùng đất ven hồ Chad trở thành mục tiêu cho các đoàn doanh thương Ả Rập tới từ ven bờ Libya. “Họ trao đổi đồng và ngựa lấy nô lệ và ngà voi”, nhà địa lý học gạo cội gốc Ả Rập Abuabi Ala Muhammad Al-Idrisi (1100-1165) cho biết.

Trong thế kỷ XIV Ibn Batuta (1304-1369) một nhà thám hiểm Ả Rập bất hủ khác, là người đầu tiên đã mô tả cho thế giới biết về những vùng đất ven hồ Chad, cũng như kể về các mỏ muối và đồng gần đó. Tới thế kỷ XV lần đầu tiên xuất hiện người Âu, khi người Bồ Đào Nha lập ra tại Tây Sahara căn cứ của mình gần Villa Cisneros (nay thuộc Morocco), giúp rút ngắn tuyến đường buôn bán từ Trung Phi về “chính quốc”, vì thời ấy chủ yếu người ta buôn vàng theo tuyến này.

Những cuộc thám hiểm đầu tiên nghiên cứu toàn bộ lãnh thổ Sahara được thực thi từ đầu thế kỷ XIX, nhưng người chuyên nghiên cứu Sahara thực thụ đầu tiên lại là nhà thám hiểm nổi tiếng Alexander von Humboldt (1769-1859) người Phổ. Trong giai đoạn từ năm 1849-1855, A. von Humboldt gạo cội đã thực hiện một loạt các cuộc hành trình từ Tripoli (thủ phủ xứ Libya) đền bờ hồ Chad, rồi tới cả “thủ đô tinh thần” Timbuktu của đạo Hồi ở miền trung Mali.

Từ đó các cuộc thám hiểm triền miên kế tiếp nhau, nảy sinh nhiều điều thú vị mới đáng quan tâm. Người Âu bắt đầu có mặt thường xuyên tại Sahara. Và rồi ngày nối ngày, Sahara dần hé mở những điều bí mật của mình. Nhưng tính huyền bí vĩnh cửu từ những khoảng không bất tận trường tồn với thời gian, vẫn luôn là một điều bí ẩn lớn nhất được lưu giữ cho đến ngày nay.

“Chỉ một lần đến Sahara, khi quay về bạn đã là một con người khác hẳn”. Ai cũng nói như vậy - những người từng trực tiếp đối mặt với những bí mật, cùng sự kỳ vĩ không thể diễn tả nổi của miền đất mênh mông đầy mê hoặc này.

Trần Quang Long (theo National Geographic)

Các tin khác

“Hiệu ứng domino” từ bê bối đời tư nghệ sĩ

“Hiệu ứng domino” từ bê bối đời tư nghệ sĩ

Một bộ phim có thể mất nhiều năm để ấp ủ và hoàn thành, thế nhưng chỉ cần một sai lầm của một nghệ sĩ cũng đủ khiến mọi tính toán trở nên đảo lộn. Từ doanh thu phòng vé, hợp đồng phát hành cho đến giá trị tồn tại lâu dài của tác phẩm, những vụ việc gần đây đang đặt ra bài toán lớn về cách vận hành bền vững của ngành công nghiệp văn hóa.

Châu Á chịu sức ép từ làn sóng bán tháo trái phiếu

Châu Á chịu sức ép từ làn sóng bán tháo trái phiếu

Làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu đang dồn áp lực lên nhiều nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao châu Á mới nổi. Indonesia, Philippines và Ấn Độ là 3 thị trường chịu tác động nặng nề nhất khi đồng nội tệ mất giá, dòng vốn rút ra và chi phí đi vay tăng cao.

Giá nhôm toàn cầu tăng do nguồn cung thiếu hụt

Giá nhôm toàn cầu tăng do nguồn cung thiếu hụt

Giá nhôm thế giới được dự báo còn dư địa tăng mạnh khi gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông xảy ra trong bối cảnh tồn kho xuống mức thấp hiếm thấy hơn nửa thế kỷ. Theo Citigroup, giá có thể lên 4.000 USD/tấn trong vài tháng tới.

Jujitsu sẽ mang huy chương vàng về cho thể thao Việt Nam ở ASIAD 20?

Jujitsu sẽ mang huy chương vàng về cho thể thao Việt Nam ở ASIAD 20?

Từ một môn võ còn khá xa lạ với số đông người hâm mộ, jujitsu đang từng bước vươn lên trở thành niềm hy vọng huy chương của thể thao Việt Nam ở đấu trường châu lục. Sau hai tấm HCĐ lịch sử tại ASIAD 18 và ASIAD 19, jujitsu Việt Nam giờ đây không còn đặt mục tiêu đơn thuần là “có huy chương”, mà bắt đầu nghĩ đến chuyện chinh phục tấm HCV đầu tiên ở sân chơi lớn nhất châu Á.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao châu Á chao đảo trước nguy cơ cú sốc năng lượng lần hai

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao châu Á chao đảo trước nguy cơ cú sốc năng lượng lần hai

Xung đột Trung Đông kéo dài hơn 2 tháng và eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa đang đẩy nhiều nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao châu Á vào giai đoạn khó khăn hơn của khủng hoảng năng lượng, khi giá nhiên liệu leo thang và “làn sóng tác động thứ hai” bắt đầu lan rộng.

Những ngôi sao tự tắt

Những ngôi sao tự tắt

Những sOK9 Cabal liên tiếp của một số ngôi sao trong làng giải trí như Miu Lê, Hữu Tín, Chi Dân, An Tây hay Châu Việt Cường… cho người ta thấy, showbiz Việt không chỉ có ánh đèn sân khấu hào nhoáng, lóng lánh mà còn có cả những cuộc chơi xuyên đêm với ma túy tổng hợp.

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Từng mang về những dấu son lịch sử cho thể thao nước nhà với 2 tấm huy chương Olympic của Hoàng Anh Tuấn và Trần Lê Quốc Toàn, cử tạ Việt Nam nhiều năm qua luôn được xem là môn thể thao thế mạnh.

Đừng để Ok986 giải trí mỗi ngày lấn át Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026

Đừng để Ok986 giải trí mỗi ngày lấn át Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 và Ok986 giải trí mỗi ngày câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm Oki9 Sòng bạc trực tuyến. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Liên hoan phim Cannes 2026: Khi Hollywood không còn là “ông kẹ” của làng Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP

Liên hoan phim Cannes 2026: Khi Hollywood không còn là “ông kẹ” của làng Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP

Liên hoan phim (LHP) Cannes  2026 chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của các đạo diễn mang dấu ấn cá nhân và Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP ngoài Hollywood. Với 22 phim tranh giải, mùa thứ 79 phản ánh rõ sự dịch chuyển của ngành Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP toàn cầu trong bối cảnh nhiều biến động.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của Ok 9 được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.