Bắt sống ‘‘tàu lượn”
Tôi và 7 người trên tàu QNg 05985 đang cần mẫn kéo lưới, nhặt những con cá chuồn cồ to như bắp ngô, bỗng giật mình bởi tiếng hét lớn của thuyền trưởng Leo: "Bỏ qua, bỏ qua, cá lọn, cá lọn…". Theo hướng tay anh Leo chỉ cách mũi tàu khoảng 70m, có đến hàng trăm mét lưới bị dính vào nhau, cuộn thành một quả cầu tròn, chạy trên mặt nước, bên trong có một vật gì đó? Lao chạy loạn xạ đập nước bắn tung toé. Từ đầu phiên biển tôi đã nhiều lần được thực mục sở thị thấy những người trên tàu, câu được những con cá vài chục ký, nhưng đây là lần đầu thấy lưới bị cuốn chặt vào nhau, chỉ nhô lên 2 chiếc vây to như đôi quạt nan, nên không hiểu được giống cá gì trong lưới.
Anh Quý leo thoăn thoắt lên nóc tàu, lấy thêm một chiếc khấu, (khấu là một loại móc sắt, giống như một lưỡi câu khổng lồ dùng bập vào những con cá lớn để kéo lên tàu). Đây là điều bất thường, vì ngay cả bắt những con cá cả trăm ký, thì vẫn chỉ cần dùng 1 chiếc khấu là tóm gọn. Tàu từ từ tiến lại quả cầu lưới, anh Quý và Nhọt - hai người khoẻ nhất tay lăm lăm móc sắt, rồi đồng thanh hô: "Khấu!". Hai mũi thép sáng xanh sắc ngọt bập vào hai bên vai của con vật đen xì. Đang bị bọc trong đám lưới, con cá bị tử thương vùng vẫy điên cuồng.
Nhưng 2 chiếc khấu đã móc sâu vào cơ thể của nó. Con lọn khổng lồ ra sức dùng đôi cánh rộng, khoả nước liên hồi. Làm cho 4 người đang giữ khấu nghiêng ngả, mỗi khi nó vỗ cánh. Cứ đà này chỉ mấy cái quạt nữa thôi là con cá kéo cả người và khấu xuống biển.
Trước nguy cơ tuột mất cá lớn, ông Tám Hùng hét lớn: "Mang cái móc đá ra, buộc dây leo vào…", chiếc móc sắt vẫn được dùng để kẹp những cây đá cả tạ, mỗi khi lôi từ dưới hâm lên. Anh Thời dang rộng rồi bập mạnh vào hàm của con lọn. Sợi dây vẫn dùng để neo cả con tàu to như cổ tay, đã biến thành chiếc dây câu khổng lồ, bị kéo tuột xuống biển. Không còn đủ sức giữ 2 chiếu khấu nữa, 4 người ngư dân đành phải buông ra để giúp sức cho những người đang kéo dây. Tôi cũng bỏ cả máy ảnh lao xuống giúp sức, tạo thành một cuộc chiến 9 người với một con cá. Lúc nào mệt quá, cả 9 người lại phải buông ra cho nó chạy, rồi lại hò như hò kéo pháo lên núi, để kéo nó vào mạn tàu.
Sau 2 giờ quần nhau với 9 người, bị dính mấy chục vết đâm từ cây xà beng dùng để đào đá. Cuối cùng, con cá cũng được kéo lên mạn tàu, theo nó là một mớ cá nhỏ. Chúng tôi tất cả đều nằm vật xuống, ho sặc sụa vì quá mệt, tay ai cũng bỏng rát.
Lúc này chúng tôi mới nhìn rõ kẻ đã vắt kiệt sức của cả tàu. Nó là một con cá lọn (một họ hàng với cá đuối) đen xì chiều ngang dài khoảng 4m. Nhìn giống như một chiếc tàu lượn vừa đáp xuống sân bay. Trên lưng nó được bao phủ một lớp gai tua tủa, cứng như thép và sắc nhọn. Sau khi ước lượng con cá không dưới 500ký, ông Tám Hùng người nhiều tuổi nhất lắc đầu nói: "Sắp hết đời đi khơi rồi mà tôi chưa lần nào đụng phải con lọn dữ dằn như thế này!". Thấy con cá phơi nắng cả tiếng đồng, tưởng nó đã chết. Ông Trung thản nhiên đi dọn lưới thì bất thình lình chỉ một cái vẫy cánh nhẹ, ông Trung đã bị gạt văng xuống biển, làm mọi người hết hồn vía hò nhau kéo bạn lên.
Anh Leo rút một nén nhang thắp lên ban thờ, xong xuôi rồi nói: "Chỉ có may mắn bắt được con cá này, chứ lưới của mình thì chỉ như gãi ghẻ cho nó, khác gì đem chỉ buộc chân voi". Bắt được cá lớn lại được giá thì cả tàu vui ra mặt, nhưng công đoạn xử lý đưa vào hầm là cả một vấn đề. Sau cả tiếng đồng hồ mới xẻ thịt con cá to như con trâu chiến ra làm 4 khúc, đút xuống hầm. Moi ruột cá xong, ông Trung giữ lại cái dạ dày to bằng Myệng thúng cái, đây là món đặc sản mà dân đi biển ai cũng nghiền, mỗi khi nhắc tới đều thèm nhỏ nước Myếng, thèm lắm mà không dám ăn ngay. Vì chúng sợ cá già tích tụ nhiều độc tố. Nếu ăn cũng phải vào bờ để ngâm nước vôi tẩy độc.
Câu chuyện đau thương của cá bình
Sau giờ kéo lưới của tập thể, những người ngư dân ai cũng trang bị cho mình vài ống câu tay để kiếm thêm. Tôi cũng hăng hái nhập cuộc để giết thời gian, chứ chẳng mong kiếm được cá. Sau khi đưa cho tôi chiếc ống câu đã làm mồi đầy đủ, anh Chính mà cả tàu vẫn gọi là vua câu cá dặn dò: "Không được quấn cước vào, tay nếu thấy cá kéo mạnh quá thì phải bỏ ống câu, vì cá lớn ăn mồi bao giờ cũng bập một Myếng rồi phóng vút đi như tên bắn, đứt tay như thường…".
Trước khi đi ngủ, anh Leo còn để sẵn con dao rựa ngay dây buộc neo, đề phòng nếu tôi bị cá kéo xuống biển thì sẵn dao chặt dây cho tàu trôi theo, chứ không được nổ máy. Vì kinh nghiệm tàu nặng bao giờ cũng trôi nhanh hơn người, mà trôi tự do sẽ không bị mất vị trí so với người rớt xuống biển.
Dây câu của tôi căng tít, thả hết cả ống câu mà vẫn như vậy. Anh Chính lao đến giải thoát cho tôi, từng sải cước được kéo lên. Cứ tưởng số mình may sắp câu được cá lớn. Thì anh Chính hô: "Cắt cước". Lưỡi dao sắc lẹm làm sợi cước đang móc con cá đuối to bằng cái mẹt đứt phịch. Con cá lạng đi mất dạng trong tích tắc. Tôi cứ thắc mắc sao không lấy cá mà lại phải cắt câu? Anh Chính nói cá "bình" lấy làm gì. Tôi cự lại cá đuối chứ, anh nói: "Ở đây gọi nó là con bình và dân đi biển thấy nó là kiềng mặt không bao giờ bắt".
Rồi anh kể cho tôi một câu chuyện đau lòng. Cách đây hơn 20 năm, làng biển Định Tân ai cũng phải nể phục sức khoẻ và tài đi biển của một thanh niên tên là Nguyễn Huy Bình. Mới lấy vợ được 3 hôm thì Bình ra khơi, lúc câu tay một mình anh đã kéo được con cá đuối hơn 100kg lên tàu. Bình lại gần để gỡ bộ lưỡi câu, thì bất ngờ con cá quật đuôi, đập trúng chân phải anh. Không biết có luồng điện hay chất độc làm anh Bình ngất lịm tại chỗ, lúc tỉnh dậy thấy mình ở bệnh viện 1 chân đã bị tháo khớp tận bẹn. Thì ra cú quất của con cá đã làm chân anh bị hoại tử, phải cắt bỏ không sẽ mất mạng.
Quá thất vọng, Bình sinh ra chán nản rượu chè. Cô vợ trẻ cũng bỏ theo người khác. Bình nhớ biển, nhớ cá, nhớ những ngày tháng tung hoành trên sóng dữ... Anh cứ ra biển đứng mãi nhìn những người bạn ra khơi, rồi lao mình xuống biển. Từ đó dân đi biển của Quảng Ngãi đặt tên loại cá đuối giết người là cá bình và bảo nhau không bao giờ bắt cá này nữa.
Nghe câu chuyên hãi hùng về cá bình tôi chẳng còn lòng dạ nào mà cầm ống câu, đành đi ngủ sớm, chỉ đến khi anh Chính và mọi người hô hoán khi kéo được một con cá thu bè khoảng 90kg, tôi mới dậy để chứng kiến buổi hàng phục cá lớn nữa lại được bắt đầu
