Nhìn bao nhiêu hàng bia bấy nhiêu lần lòng se thắt/ Đốt bao nhiêu tuần nhang bấy nhiêu lần lòng rơi nước mắt/ Hơn 30 năm rồi, mộ đồng đội vẫn còn viết tắt/ Cỏ mọc cao hơn bia… Những câu trên không phải một bài thơ, vì người cựu binh này chưa từng cầm bút viết 1 câu thơ nào trong đời mình. Đó chỉ là những lời xót xa từ tận đáy lòng, khi được nhìn mộ đồng đội sau gần 35 năm tìm kiếm.
Đợi hơn ba mươi năm mới đến ngày đoàn tụ Hành hương cùng đoàn Cựu chiến binh Tăng - Thiết giáp và Quĩ mãi mãi tuổi 20 về lại chiến trường Quảng Trị tham dự đại lễ cầu siêu các anh hùng liệt sỹ nhân kỷ niệm 63 năm ngày Thương binh - Liệt sỹ, tôi một lần nữa gặp lại cựu chiến binh Đặng Văn Phong. Vẫn tiếng cười sang sảng, giọng Nghệ An ấm áp và ánh mắt hấp háy cười, như chưa từng suýt đi qua cửa tử cách đây hơn tháng. Ông vừa mới lên đường vào TP Hồ Chí Minh đưa người đồng đội hi sinh ngay trong ngày giải phóng về với gia đình ngay trước khi lên bàn mổ căn bệnh tắc động mạnh vành đã ở mức “ho một tiếng hay cười lớn một tiếng cũng có thể chết bất đắc kỳ tử”.
Ai cũng bảo ông liều, rồi người ta cũng lại trầm ngâm: “Chắc ông được đồng đội phù hộ, chứ không thì đã chết mấy lần rồi”. Là “pho sử sống” của Lữ đoàn xe tăng 273 anh hùng, với trí nhớ tuyệt vời và tấm lòng với đồng đội, từ nhiều năm nay, CCB Đặng Văn Phong rong ruổi với hành trình khắp trong Nam ngoài Bắc để tìm mộ đồng đội.
“Lúc trẻ, ký ức phải xếp lại vì cơm áo gạo tiền, giờ tôi đã có thể sống vì đồng đội tôi”. Đồng đội của ông, liệt sỹ Nguyễn Văn Thái (nguyên quán tỉnh Nam Hà cũ) hi sinh ngay sáng 30/4/1975, cách thời khắc chiến thắng chỉ vài giờ đồng hồ. Việc binh gấp gáp, anh cũng như những người hi sinh ngày 30-4 lịch sử đó chỉ được nhớ đến bằng một tấm bia ghi vội, tên tuổi, quê quán đều viết tắt. Ông và đồng đội nghĩ rằng, anh Thái và những người khác sẽ sớm được trở về với gia đình, bởi nằm ngày rìa đường, giữa Sài Gòn, lại hi sinh đúng ngày toàn thắng. Thế nhưng, mãi đến năm 2008, CCB Đặng Văn Phong mới tình cờ thấy mộ đồng đội mình vẫn nằm lại đó, vẫn tấm bia viết tắt, chi chít cỏ dại, không có cả chỗ cắm hương. Ông phải lấy viên gạch 4 lỗ chặt ra làm bát hương, vừa chặt gạch vừa gạt nước mắt…
Tìm được về với gia đình anh Thái, bố mẹ anh đã già, kiệt sức sau hơn 30 năm chờ đợi. Thế nhưng vì hoàn cảnh, mãi đến tháng 6 năm 2010 này, gia đình mới lo đủ tiền để đưa anh về đoàn tụ. Khi xe xuất phát từ ngoài Bắc vào, thì tại Nghệ An, CCB Đặng Văn Phong nhập viện với kết luận “có thể chết bất cứ lúc nào” vì một động mạch tim đã tắc hoàn toàn, bác sỹ tại Nghệ An không thể xử lý được. Vào lúc đó, chỉ cần một cái cười cũng có thể khiến ông đột tử, chứ đừng nói gì rong ruổi hàng chục ngày trời vào đến TP HCM. Dù đã gần như kiệt sức, chỉ cần sờ nhẹ tay lên tóc cũng thấy đau đớn, ông vẫn giấu bệnh, cùng gia đình đồng đội lên đường.
Suốt 10 ngày đó, xe ngừng đâu là ông nằm bẹp, không nhấc nổi cả bước chân. Đưa được đồng đội lên xe, ông chỉ còn một ước nguyện là có chết thì về đến nhà hẵng chết. Vậy mà như một điều kỳ diệu, ngay sau khi đưa bạn về nhà, ông tình cờ gặp bác sỹ đầu ngành tại Bệnh viện Bạch Mai về Nghệ An công tác. Chiều hôm đó, ông lên bàn mổ, và thoát khỏi cửa tử một cách ngoạn mục. Đến các bác sỹ cũng phải bất ngờ vì trường hợp “chưa từng thấy của ông”, không những trụ vững được quãng thời gian rong ruổi trên đường, mà còn không bị trụy tim, không bị phù nề sau từng ấy ngày tắc động mạch. Còn đó những vết thương sâu Dù ngày đoàn tụ dài những mấy chục năm, anh Nguyễn Văn Thái đã được về với gia đình.
Trong suốt nhiều năm đi tìm đồng đội, danh sách của CCB Đặng Văn Phong vẫn còn nhiều liệt sỹ chưa được may mắn như thế. Liệt sỹ Đào Hồng Xuân - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá viên của Đại đội 2 (Lữ đoàn xe tăng 273) cho đến nay vẫn chưa tìm về được mảnh đất Ba Vì quê anh. Khi CCB Đặng Văn Phong tìm được mộ anh, lặn lội về báo tin cho gia đình, anh chỉ còn mẹ gìa đã gần 100 tuổi, ngong ngóng tin con gần 40 năm. Cụ có 2 người con, một người hi sinh, một người bị ung thư qua đời, chỉ còn bà cháu rau cháo nuôi nhau. Mẹ anh rưng rưng nước mắt: “Gặt lúa phải rụng thóc. Đánh nhau phải vỡ đầu. Chiến tranh, con chết thì thiệt mình, tôi không oán trách… Tôi chỉ mong con được về nằm với mẹ”.
Tuy nhiên sau đó không lâu, cụ qua đời, trước khi ước nguyện đưa được con trở về quê hương trở thành hiện thực. Cũng thương tâm không kém là trường hợp anh Lê Văn Trường (quê ở Mỹ Đức, Hà Tây cũ), hi sinh khi quân ta đánh vào quân trường Quang Trung – một trung tâm huấn luyện rất đông lính ngụy. Do giặc dùng súng bộ binh, mà pháo xe tăng chỉ áp đảo những mục tiêu lớn, anh đã anh dũng nhảy khỏi xe để giáp lá cà với địch (hiện chiếc áo dính máu của anh và khẩu AK đang được lưu giữ tại Trung đoàn 273). Tuy nhiên, do gia cảnh éo le, anh trai của anh đã hơn 90 tuổi, cháu trai làm thuê làm mướn kiếm ăn qua ngày, không thể đưa anh về lại quê nhà. Chiến tranh đã lùi xa, năm tháng có thể làm vơi đi nỗi đau quặn thắt, làm lành những vết thương tím thịt bầm da…
Nhưng đến bao giờ đây, những thương tích của chiến tranh mới đích thực lành miệng? Đến bao giờ đây mới hết những buổi chiều như buổi chiều nay, giữa nghĩa trang lồng lộng gió, hàng nghìn cựu chiến binh mái đầu đã bạc, gương mặt đã dày dạn gió sương, đứng lặng lẽ khóc đồng đội trong đại lễ cầu siêu này
