Những mệt nhọc của cả một ngày lao lực ngoài đồng ruộng lại được nối dài thêm bởi những đêm thức trắng. Mặt mũi tê tái, từng dòng người co ro, uể oải đứng thành hàng ôm những đôi chiếu trắng còn thơm nồng mùi nắng mới. Dưới cái ánh sáng lờ mờ, yếu ớt của đèn pin của một phiên chợ đêm ở một phố huyện nghèo, cánh dân buôn thi nhau "sờ" và "soi" để lựa hàng. Đó chính là khung cảnh chợ chiếu Ma hay còn gọi là chợ Âm Phủ, chợ Đồng Bằng (An Lễ, Quỳnh Phụ, Thái Bình).
Trắng đêm mưu sinh
Khoảng 1h sáng, con đường nhỏ vẫn còn phủ kín hơi sương, nhiệt độ xuống thấp, những cơn mưa phùn càng làm cho mùa đông ở phố huyện nghèo này thêm tê tái. Thế nhưng vào khoảng thời gian ấy, người dân Quỳnh Phụ lại lũ lượt rủ nhau đi chợ. Trên mọi nẻo đường, những bóng dài liêu xiêu đang dần tiến về chợ Ma. Sở dĩ được gọi là chợ Ma bởi chợ họp trong khoảng thời gian oái oăm từ 1h đến 4h sáng. Chợ chỉ bán duy nhất mặt hàng chiếu trắng (chiếu mộc) và họp vào ngày 4, 9 hằng tháng (4, 9,14, 19, 24, 29).
Có mặt gần như sớm nhất, vợ chồng anh Dũng chị Hoài (xã An Vũ) nhanh chóng tìm chỗ đẹp nhất để bày hàng. Làm nghề dệt chiếu gần 30 chục năm nay, anh Dũng cho biết đó là cái nghiệp mưu sinh của gia đình rồi, lời lãi không được là bao nhưng không làm cũng chẳng biết sẽ làm gì khác. "Hơn 30 năm đứng mòn gót chân ở chợ nhưng tôi cũng chẳng biết nó được họp từ bao giờ, chỉ biết nó từ khi 10 tuổi đã có đến nay chân đã mỏi, tay đã yếu vẫn lóc cóc đi chợ đêm, tất cả cùng vì con thôi cô ạ"- anh Dũng chia sẻ.
Được biết, vợ chồng anh Dũng có hai con gái đang theo học đại học trên Hà Nội, nên ngoài làm đồng áng, chăn nuôi còn gắng thêm nghề dệt chiếu. Mỗi ngày hai vợ chồng anh kẽo cọt khung dệt được 2 đôi chiếu bán được tầm 300.000 đồng/đôi, lãi 50.000 đồng/đôi, trung bình mỗi tháng cũng được thêm 3 triệu chu cấp cho các con học nơi thị thành. Vừa dứt câu chuyện với vợ chồng anh Dũng, chợ đã đông nghịt người, cả người bán lẫn người mua dễ lên tới 400 người. Họ đến từ nhiều vùng dệt chiếu khác nhau: An Lễ, An Dục, An Tràng, Đồng Tiến, An Vũ…
Chiếu ở đây có đủ các kích cỡ: 1m, 1,2m, 1,4m, 1,6m... chủ yếu là chiếu đậu và chiếu chắt. Tất cả đều được dệt bằng tay. Ở phía cuối chợ, nhiều người buồn ngủ quá đã tranh thủ ngả chiếu xuống nền đất chợp mắt thêm, rồi các câu chuyện về giá đay, giá cói lại tăng, chuyện đồng áng, con cái học hành… Những câu chuyện không đầu, không cuối mặc dù được kể xen lẫn những cái ngáp ngủ nhưng vẫn giúp xua đi không khí uể oải của một chợ quê nghèo.
2h đêm, khu chợ chia làm hai dài, thẳng tắp, chiếu được bày la liệt giăng kín mít cả khu chợ rộng rãi. Mỗi người ôm vài đôi chiếu dựng đứng trước ngực. Chợ không có mời chào, chèo khéo. Theo người dân, mấy năm trước chợ đông hơn nhiều, người chen chúc. Nhưng năm nay, do công xá thấp, thị trường thu hẹp, người trẻ trai tráng đã đi làm ăn xa hết, ít người theo nghiệp ông cha làm chiếu nữa. Ánh đèn mỏ nhấp nhoáng khắp khu chợ, ấy chính là cánh dân buôn từ Hải Phòng, Nam Định, Quỳnh Phụ, Quỳnh Côi... Họ gọi vui là đi chợ Ma. Ngày trước khi chưa có điện, thương lái dùng đèn dầu soi kĩ, nay các chuyển sang dùng các loại đèn mỏ cực sáng, nhìn thoáng là biết ngay chiếu đẹp hay chiếu xấu.
Ông Nguyễn Thành Đô (An Tràng, Quỳnh Phụ), một người có kinh nghiệm buôn chiếu nhất chợ cho hay, chiếu đẹp thường được dệt bằng cói già, bóng, đường dệt đều, chặt chẽ, còn chiếu xấu dệt rất mỏng, sợi cói non, lỏng lẻo. Mỗi đêm ông Đô mua buôn khoảng 400 lá chiếu trắng, sau đó đem in hoa, phơi khô xuất buôn đi khắp miền Bắc. Mỗi lá chiếu ông Chinh được lời 20.000 - 30.000 đồng. Trên khuôn mặt gầy đen của người Ok986 vip Thiên đường trò chơi rúm ró những nếp nhăn lớn, xe chở hàng của ông đêm nào cũng nặng nề rời chợ muộn nhất.
Ông tâm sự: "Tháng có 30 đêm thì 15 đêm đã còn lưng ở chợ chiếu rồi thì có gì không già. Đây là nghề đã nuôi sống gia đình mấy chục năm, có nghề nào kiếm tiền mà không vất vả đâu". Thông thường, giá bán buôn chiếu dao động từ 200 đến 400 ngàn đồng/đôi, nếu chiếu đẹp dệt bằng cỏ cói tự trồng giá có thể lên tới 600 ngàn đồng/đôi. . Mỗi phiên chợ bán cả vạn chiếu.
Khổ vì phong tục oái oăm
"Cả ngày quần quật ngoài đồng ruộng rồi đêm lại phải thức trắng đi chợ, có lúc mệt mỏi lắm, mùa hè thì không sao chứ đêm mua đông lạnh căm căm phải đi chợ hàng chục cây số mới thấy khổ. Điều tôi mong nhất là chợ chiếu chuyển khung giờ sang họp lúc 5h sáng để cuộc sống mưu sinh bớt phần vất vả" - chị Hoa thở dài. Một mình tần tảo nuôi hai con ăn học, chị Hoa như nghẹt thở trong Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP từ sáng cho đến thâu đêm. Mấy phiên rồi bán ế chị càng lo lắng thêm, sức khỏe giảm sút. Mới gần 40 tuổi, nhưng trông chị Hoa gầy guộc, da đen sạm, tóc đã bạc đến phân nửa. Hỏi những người dân trong vùng không ai biết tại sao chợ chiếu lại họp vào giờ "oái oăm, trái khoáy" như vậy.
Bà Tám (70 tuổi, xã An Lễ), gắn bó với chợ đã hơn 50 năm lắc đầu "Chẳng biết được, từ lúc còn bé tí tôi đã thấy chợ họp vào ban đêm rồi. Phong tục có từ hàng trăm năm nay, có ai thay đổi được đâu". Nói rồi bà Tám xua tay, Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K xã và người dân cũng đổi lịch họp chợ mấy lần rồi, nhưng do thiếu sự thống nhất nên chợ vẫn họp vào ban đêm.
Nằm gần đền Đồng Bằng, cạnh quốc lộ 10 đi Nam Định, Hải Phòng và Quảng Ninh, chợ Ma vốn là chợ đầu mối bán chiếu vào loại lớn nhất miền Bắc. Ngoài ra, còn có chợ chiếu An Tràng (họp ngày 1 và 6 thuộc xã An Tràng), chợ Sổ ( họp ngày 2 và 7, xã An Dục) tất cả đều họp vào ban đêm trong khung giờ từ 1h - 4h sáng... Vì các phiên chợ thay phiên họp liên lục nên nếp sống đã ăn vào máu trở thành tập quán lâu đời của người dân Quỳnh Phụ. Đa phần người dân nơi đây đều mong muốn được đổi khung giờ họp chợ để cuộc sống bớt cơ cực hơn. Năm 2009, xã An Lễ được coi là làng nghề se đay, dệt chiếu, xã có 2.000 hộ dân thì có đến 90% người dân làm nghề này.
Trao đổi với PV, ông Đinh Văn Thuẫn, Chủ tịch xã An Lễ, huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình cho rằng: "Chợ chiếu đêm có từ trăm năm nay rồi. Nói đúng ra thì chúng tôi cũng chẳng biết vì sao chợ lại họp vào giữa đêm". Ông Thuẫn cho biết thêm, Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K xã đã nhiều lần đóng cửa, cấm họp chợ vào ban đêm vì lí do an ninh nhưng người dân vẫn tiếp tục họp ngay tại cổng. Tuy nhiên, theo người dân nơi đây, Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K xã chỉ cưỡng ép cấm đoán mà chưa đưa ra được hướng giải quyết về khung giờ và địa điểm nên họ không đồng ý.
Trời chuyển về sáng, chợ đã tan, chỉ còn một vài người lúi cúi xếp những đôi chiếu ế vào xe rồi lặng ra về
