"Ngáo ộp" nơi phòng tập
Ấn tượng sâu sắc nhất của tôi khi tới thăm nơi các VĐV luyện tập là những tiếng... quát. Tiếng quát của các huấn luyện viên (HLV)! Âm thanh đặc thù này khiến ban đầu tôi không khỏi choáng váng, thế nhưng các VĐV lại hết sức bình thản, thậm chí có phần vui vẻ, răm rắp làm theo. Không ngoa khi ví phòng tập với một chiến trường ngổn ngang thu nhỏ. Các HLV không một phút nghỉ ngơi, họ liên tục đi lại giám sát, không rời mắt khỏi các VĐV. Chốc chốc, các HLV lại chạy tới nắn từng động tác một, VĐV nào tập sai, họ không ngần ngại bắt tập đi tập lại, đến khi nào đúng mới cho dừng.
Thể thao là một ngành đặc thù, đòi hỏi sự chính xác đến 100% và không chấp nhận dẫu chỉ là một lỗi lầm nhỏ. Bởi khi tập luyện chỉ cần một động tác sai, một phút lơi tay, một giây chớp mắt, hay một cái liếc ngang có thể dẫn đến những chấn thương khủng khiếp. Những tiếng quát nghiêm khắc, tiếng dọa nạt, những thảm cảnh kinh hoàng được vẽ ra như "có muốn gãy cổ không?", "tập thế thì lên sàn đấu sẽ bị nát vai ngay!" trở nên hết sức cần thiết.
HLV Trương Minh Sang, từng là nhà vô địch thể dục dụng cụ Việt Nam và SEA Game trải lòng: "Thể thao không phải là một trò chơi, nếu chỉ định dạo chơi cho vui thì nên từ bỏ ý định ngay. Bởi nó đòi hỏi cả một quá trình tập luyện lâu dài và gian khổ. Và đương nhiên, cả sự hy sinh nữa. Nếu đã quyết tâm theo nghiệp thể thao thì phải xác định đó chính là cuộc đời của mình. Những sở thích, đam mê khác chỉ là phụ. Mỗi một cuộc thi là một trận đấu, là một quá trình sàng lọc tự nhiên. Bất cứ VĐV nào cũng đều phải nỗ lực để khẳng định mình, tự vượt lên ngưỡng của bản thân để được chú ý, được ghi nhận, không thể dựa dẫm vào ai.
Trong thi đấu không có thân quen, không có sự thương hại hay nể nang, chỉ có một niềm tin duy nhất: "Tin vào bản thân!". Và những HLV như chúng tôi buộc phải cảnh báo về sự cạnh tranh khốc liệt này. Nghiêm khắc, chính là thương các em. Nhiều VĐV nhí còn sợ bọn tôi hơn cả ngáo ộp!".
Đường tới vinh quang
Con đường dẫn đến những tràng vỗ tay, những đóa hoa tươi, những giải thưởng là một con đường vô cùng gập ghềnh, không chỉ trải hoa hồng mà còn trải cả... đá nhọn. Trong phòng tập của Đội tuyển Thể dục dụng cụ thuộc khu B, Trung tâm Huấn luyện thể thao Hà Nội không thiếu bóng dáng những VĐV nhí. Các em còn rất nhỏ, chủ yếu trong độ tuổi từ 6 đến 10 tuổi. Nhìn ngắm những đôi mắt ngây thơ, khuôn mặt bẽn lẽn và cả tiếng trêu chọc nhau chí chóe ấy, ai ngờ được rằng rất có thể đây là những "kiện tướng" sẽ mang vinh quang về cho OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao trong tương lai.
Nhiều em nhỏ được bố mẹ gửi gắm tới trung tâm, nhưng có những em được các HLV đích thân tuyển chọn từ các trường mẫu giáo, trường tiểu học. Với con mắt nhà nghề, các HLV dễ dàng nhìn thấy những tiềm năng và lợi thế về hình thể của những "mầm non" đó. Nhưng dù là tự đăng ký hay được lựa chọn thì các em đều phải tuân thủ một chế độ tập luyện nghiêm ngặt như nhau.
Sau khi được "nhập khẩu" về trung tâm, các em sẽ đồng nhất theo học tại Trường phổ thông Năng khiếu Thể dục Thể thao (Mỹ Đình, Hà Nội). Không giống như bạn bè cùng trang lứa chỉ "biết ăn, biết chơi, biết học hành", một ngày của các em khá bận rộn. Ngày nào cũng vậy, dù mưa nắng, ốm mệt hay khỏe mạnh, các VĐV đều phải đến phòng tập từ 8h sáng. Bắt đầu bài tập thể lực bằng cách chạy ở ngoài trời, sau đó tập luyện với các dụng cụ liên tiếp 7-8 tiếng mỗi ngày trong phòng tập.
Sau khi tập luyện xong, buổi tối các em tiếp tục đi học văn hóa ở trường. Các em chỉ được nghỉ vào những ngày cuối tuần và lễ tết chính. Chỉ trong những ngày nghỉ ít ỏi ấy, các VĐV mới được về thăm gia đình và vui chơi với bạn bè. Cuộc sống của các em gắn liền với hai chữ "kỷ luật". Tuyệt đối phải nghe theo chỉ thị của HLV, cắn răng tập luyện những bài tập khắc nghiệt và tuân thủ một chế độ ăn uống đặc biệt. Cho dù mệt mỏi ra sao cũng không được bỏ ăn, bởi với cường độ tập luyện "căng" như vậy, bỏ bữa có thể khiến các em bị sút cân, bị tụt huyết áp, ngất trong phòng tập.
Chúng tôi khá ngỡ ngàng khi tiếp xúc với VĐV nhí Kiều Việt Cường. So với tuổi lên 8, cơ thể em có phần nhỏ con hơn nhiều. Việt Cường là một trong những em có thành tích khá nhất trong "đội tuyển nhí". Em toét miệng cười, khoe chiếc răng thỏ: "Bọn em bé như kẹo là vì ăn bao nhiêu rồi lại đổ vào những thứ này hết!". Nói rồi em đưa tay chỉ những chiếc xà đơn, xà kép, vòng treo, ngựa chống la liệt trong phòng tập. Nhìn bàn tay nhỏ xíu chi chít những nốt chai rất to của em, chúng tôi không khỏi thán phục.
Tâm sự về những khó khăn trong tập luyện, Việt Cường gãi đầu hồn nhiên: "Lúc đầu tập thì em cũng thấy sợ nhiều động tác khó như ép, uốn dẻo, đau phát khóc luôn. Rồi thì mấy lần đang xoay vòng, em bị ngã đau điếng, cảm giác như không thể đứng dậy được. Nhưng chúng em vẫn mê tập, một ngày không tập thì thấy bứt rứt lắm. Có được nghỉ ở nhà em cũng đứng trước gương hay dựa vào tường để ép dẻo". Em chia sẻ ước mơ của mình là được vào đội tuyển trẻ và đi thật nhiều nước để thi đấu giống như các anh chị.
Thể dục dụng cụ là một bộ môn đòi hỏi sự vận động liền mạch. Các bộ môn khác nếu như nghỉ tập một hai ngày thì không ảnh hưởng gì, nhưng với thể dục dụng cụ, chỉ cần bỏ tập một hôm, các cơ cứng lại, sẽ rất khó khăn để tiếp tục luyện tập. Một VĐV thể dục dụng cụ cần ít nhất 10-13 năm tập luyện, nhưng đỉnh cao thi đấu chỉ trong khoảng 3-5 năm. Sau đó, phần lớn VĐV phải ngậm ngùi giải nghệ. Nguyên nhân chủ yếu là do các chấn thương thể thao gây nên.
Các HLV chia sẻ đã là dân tập thể thao không ít thì nhiều đều trải qua chấn thương. Có điều nhiều VĐV chỉ chịu điều trị khi tổn thương xương khớp đã trở nên nghiêm trọng do để lâu. Họ không chịu chữa trị sớm vì nhiều nguyên nhân: sợ ảnh hưởng thành tích nên không muốn nghỉ ngơi, ngại phẫu thuật, tâm lý xem nhẹ các triệu chứng, sợ không thể phục hồi phong độ như cũ. Nhiều VĐV đã âm thầm chịu đau mà giấu bệnh, tàn phá cơ thể của mình. Đặc biệt, càng là các VĐV đỉnh cao, quá trình thoái hóa xảy ra càng nhanh bởi cường độ vận động quá lớn của họ.--PageBreak--
Nữ VĐV Đỗ Thị Thu Huyền (sinh năm 1993), từng đoạt Huy chương Bạc SEA Game bộ môn Thể dục dụng cụ chia sẻ: "Chuyện chấn thương xảy ra như cơm bữa ở đây. Nhưng với thể trạng tốt sẵn có, sẽ dần dần phục hồi lại được. Chỉ trừ những trường hợp chấn thương quá nặng như rạn xương cổ, vai, đứt gân... không thể hồi phục được thì mới buộc phải giải nghệ. Cá nhân em cũng từng bị vỡ xương đầu gối khi tập luyện. Bọn em ở đây đều chăm chỉ mỗi ngày, đương nhiên ước mơ đạt thành tích cao thì ai cũng có. Nhưng còn phụ thuộc vào ý chí và may mắn của mỗi người nữa. Không phải cứ đến với thể thao, là ai cũng có thể nổi tiếng. Chúng em đều hiểu rõ điều này!".
Thu Huyền kể, bên cạnh chuyện tập luyện, mỗi VĐV cần ý thức cả chuyện ăn uống để kiểm soát cân nặng của mình. Họ không được phép ăn uống những thứ nhiều đường và dầu mỡ, dễ dàng lên cân và không tốt cho sức khỏe. Ở lứa tuổi thích ăn quà vặt, Thu Huyền cũng vô cùng khổ sở đấu tranh để không bị "dụ dỗ".
Xa gia đình từ nhỏ, lại là dân thể thao, nhiều khi bị chê cười là thiếu nữ tính, cô cũng chạnh lòng tủi thân. Đặc biệt những dịp như Noel, lễ Tình nhân, thấy nhiều cặp đôi hẹn hò nhau đi chơi mà mình vẫn phải tập luyện, cảm giác thiệt thòi lại dâng lên. "Nhưng lỡ theo nghiệp thể thao rồi, không bỏ được!". Thu Huyền cười, đôi mắt nhìn xa xăm.
Câu nói "Thiên tài, 1% là cảm hứng và 99 % là đổ mồ hôi" thực sự đúng trong trường hợp các VĐV. Năng khiếu trời cho không phải chìa khóa duy nhất dẫn đến thành công. Mà điều đó có được nhờ quá trình khổ luyện đau đớn, gian nan và âm thầm. Có lẽ các độc giả quan tâm đến thể thao nước nhà không còn lạ lẫm với “cô gái vàng” của thể dục dụng cụ Phan Thị Hà Thanh đã từng gây sửng sốt trong trường quốc tế khi giành Huy chương Vàng đầu tiên trong lịch sử thi đấu Việt Nam ở giải Vô địch Thể dục dụng cụ châu Á.
Và đến giờ, khi đã thu vén được cho mình một bề dày thành tích mà nhiều người phải ao ước, Hà Thanh vẫn không dám bỏ dù chỉ một buổi tập, vẫn bị các HLV "quát" khi lơ là, vẫn đau đớn khi gắng sức tập động tác khó. Con đường dẫn đến thành công, rõ ràng không có chỗ dành cho những kẻ lười biếng.
Hướng đi nào cho các cựu vận động viên?
Quá trình tập luyện gian nan, hào quang ngắn ngủi, chế độ đãi ngộ không quá xông xênh để có "của ăn của để" (trung bình mỗi VĐV của trung tâm được nhận khoảng 5-6 triệu đồng/tháng), nhiều VĐV không khỏi lo lắng cho quãng đường hậu thể thao của mình. Khi tuổi tác đã cao, thể lực đi xuống, hoặc trường hợp xấu là bị chấn thương nặng dẫn đến giải nghệ, những người may mắn lắm mới được tiếp tục sống với niềm đam mê ở vai trò HLV. Còn lại thì bị đẩy ra ngoài cuộc sống khi tuổi tác không còn trẻ nữa. Các kiện tướng, các nhà vô địch ấy chưa từng biết sợ hãi trước một thử thách nào trong thi đấu. Thì bây giờ lại ngơ ngác, loay hoay bươn chải với cuộc sống mưu sinh bên ngoài phòng tập.
Khi đã dấn thân theo nghiệp thể thao, các VĐV thường chấp nhận thua thiệt không được học hành đến nơi đến chốn, thiếu kiến thức sống cũng như kỹ năng Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9. Nói một cách cay đắng, họ gần như trở lại vạch xuất phát sau bao năm cống hiến. Vấn đề hướng nghiệp cho các VĐV vẫn là một bài toán gây đau đầu cho các nhà quản lý.
Lựa chọn hậu thể thao của họ chỉ hạn hẹp xoay quanh Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP làm giáo viên thể dục tại các trường học hoặc các Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP liên quan đến thể lực. Thế nên mới có câu chuyện những VĐV võ thuật từng đạt nhiều huy chương trong nước và quốc tế sau khi giải nghệ phải đi làm vệ sĩ, làm bảo vệ hay mở lớp dạy võ tại nhà. Nhiều VĐV thể dục dụng cụ thì xin đi làm giáo viên dạy múa.
Cụ thể hơn là trường hợp cựu tuyển thủ quốc gia môn cầu mây Phạm Viết Thành (Huy chương Đồng thế giới) sau khi giải nghệ không kiếm được việc làm, đành trở về mở ki-ốt bán điện thoại di động cùng vợ...
Cựu võ sĩ boxing Kha Hoài An từng giành HCV vô địch toàn quốc, nay chuyển sang nghề lái xe khách. Thê thảm hơn là VĐV Nguyễn Xuân Quang đã từng không có đối thủ ở hạng cân 65kg môn đẩy tạ cả đấu trường Đại học Thể dục thể thao toàn quốc lẫn giải vô địch quốc gia trong nhiều năm liền thì sau 10 năm chờ đợi biên chế không thành, đành từ bỏ quê hương để đi Ok910 kèo WC 2026 lao động tại Australia.
Những nụ cười chiến thắng càng rạng rỡ, mặt trái của tấm huy chương lại càng tối tăm. Chỉ một số trường hợp VĐV đặc biệt xuất sắc sau khi giải nghệ là được các trung tâm mời ở lại làm HLV cho đội tuyển trẻ. Không cần nói cũng hiểu, số phận của những VĐV ít hoặc không có tên tuổi sẽ còn bi đát đến nhường nào.
Cùng nỗi ám ảnh thất nghiệp khi từ giã sự nghiệp, nỗi "ác mộng" với các VĐV còn là những di chứng để lại từ thời kỳ còn thi đấu. Đó là những chấn thương khắp cơ thể sau chuỗi ngày tập luyện gian nan, cực khổ... Nhẹ thì đau nhức xương khớp mỗi khi trái gió trở trời, nặng thì nằm liệt giường, hay chịu dị tật suốt đời.
Vẫn biết rằng có niềm đam mê nào lại không đòi hỏi sự hy sinh? Thế nhưng, sự bù đắp dành cho các VĐV nước nhà dường như quá ít ỏi và chưa thỏa đáng so với những vinh quang mà họ đã đem về.
Được biết, Tổng cục Thể dục - Thể thao đã đề xuất đề án ban hành chính sách đãi ngộ đối với thanh niên là VĐV đạt thành tích xuất sắc tới Bộ Văn hóa - Thể thao và Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá sẽ sớm triển khai trong năm 2014. Muộn còn hơn không. Tôi tin rằng dẫu thử thách và khó khăn đến đâu, những đóa tường vi ấy vẫn sẽ luôn tươi rói, vươn lên mọi nghịch cảnh. Bởi những bông hoa ấy đã được tưới tắm bằng tinh thần thể thao mạnh mẽ và đầy nhiệt tâm…
