Những đền xưa… đổ nát dưới thời gian

Thoạt nhìn tháp Poh Nagar (Nha Trang), tôi sững người và nhớ ngay đến câu thơ của Chế Lan Viên: "Đây những tháp gầy mòn vì mong đợi. Những đền xưa đổ nát dưới thời gian" (Trên đường về). Đó là những bí ẩn luôn hấp dẫn con người. Khi vừa đến chân tháp, tiếng kèn Saranai vang lên lảnh lói, cùng với tiếng trống ghi năng bập bùng như ánh lửa trong đêm lễ hội của người Chăm. Mơ mộng và huyền bí...
  • Bí ẩn về kho báu của vị địa chủ người Chăm
  • Thực, hự kho vàng của người Chăm

Kỳ ảo tháp Bà Poh Nagar và Bí ẩn đồi vàng

Giờ đây tháp Bà Poh Nagar không chỉ là nơi tổ chức lễ hội của người Chăm nữa mà còn cả của người Việt, với nữ thần Thiên Y Ana. Người dân ở thành phố Nha Trang và những dân cư quanh vùng đều coi đây là nữ thần chung cho cả hai Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026. Nghĩa là khi nói đến nữ thần Poh Nagar là nói đến Thiên Y Ana và ngược lại.

Và câu chuyện cổ tích về sự hình thành ngôi đền này đều xuất phát từ sự hòa đồng về chốn linh thiêng, cả hai Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 đều thờ bà chúa cao cả, có công đem lại OK9giaitri đăng nhập tốt đẹp cho loài người. Nữ thần Poh Nagar (Thiên Y Ana) đã dạy cho con người biết cách làm ăn, trồng lúa, dệt vải, đúc dụng cụ sản xuất và yêu thương đồng loại.

Từ đó nhân dân đã lập đền thờ, xây tháp, tạc tượng để tưởng nhớ công ơn của nữ thần Poh Nagar cách đây hơn ngàn năm. Khu đền được người Chăm OK9 đã banh từ năm 817, trên đồi Cù Lao, cách thành phố Nha Trang chừng ba cây số. Nó đánh dấu một thời kỳ huy hoàng nhất của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Chăm (Chiêm Thành) trên dải đất miền Trung Nam Bộ. Đây là một di tích tiêu biểu cho nền văn hóa Chăm, với kiến trúc hoàn chỉnh nhất, còn tồn tại đến ngày nay.

Toàn cảnh bốn tháp Poh Nagar ở Nha Trang.
Toàn cảnh bốn tháp Poh Nagar ở Nha Trang.

Quần thể kiến trúc được phân khúc, thành ba lớp xây trên đồi Cù Lao, nằm cạnh sông Cái đổ ra biển Đông. Qua bao vương triều Chăm, khu đền tháp được các nhà vua, thần dân cung tiến, củng cố OK9 đã banh ngày một lộng lẫy và là nơi tổ chức lễ hội hằng năm. Trên các bia đá, người Chăm đã ghi rất nhiều sự đóng góp lớn của vua chúa mỗi thời cho khu đền tháp này. Họ luôn muốn thể hiện sự phồn thịnh, giàu có và lòng thành với nữ thần.

Có thể kể ra vô số những báu vật như miện vàng, vòng bạc, ngọc ngà gươm báu, hoặc ngai vàng để đặt tượng nữ thần… Thậm chí vào năm 918, vua Indravarman III đã đúc hẳn một tượng thần Poh Nagar bằng vàng, tựa như người thật để cung tiến, mong muốn lưu danh muôn thuở. Chính vì thế, khu đền tháp Bà được coi là một kho báu khổng lồ, đầy bí ẩn. Để chống sự nhòm ngó của phường trộm cắp, cướp bóc, người ta đào cả một đường hầm bí mật từ trên đồi xuống dưới biển để cất giấu kho báu. Bàn dân thiên hạ còn gọi ngọn đồi tháp là núi vàng.

Sự kỳ thú mỗi ngày một tăng lên. Bọn cướp biển đã để ý. Bọn gian thương đã nhòm ngó núi vàng này. Quả nhiên vào năm 950, một cuộc hỗn chiến đẫm máu đã xảy ra tại đây. Bọn cướp Kambujas từ biển khơi phương Nam đổ bộ lên tàn phá khu đền và giết người cướp của. Chúng phóng hỏa đốt đền rồi bỏ đi cùng với bức tượng thần vàng.

Hay tin cấp báo, vua Chăm Sri Satyavarman đã chỉ huy cuộc rượt đuổi bọn cướp biển. Nhưng toàn bộ của cải chúng đã vất hết xuống biển. Mãi 15 năm sau, đền thờ Poh Nagar mới được phục dựng lại với kiến trúc rực rỡ hơn và mở rộng thêm những hệ thống tháp đẹp hơn. Riêng tượng nữ thần được đúc bằng đá xanh. Những lưu dấu di tích từ ngày đó còn được bảo tồn cho đến ngày nay, tuy một phần đã bị tàn phá theo thời gian và chiến tranh hơn 1.000 năm qua.

Có thể nói, tháp chính Poh Nagar và ba tháp phụ trên đồi, cùng với 10 trụ tháp phía dưới là OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc hoàn chỉnh nhất của người Chăm còn được giữ lại trong cả hệ thống tháp kéo dài suốt dải miền Trung Nam Bộ.

Riêng đường hầm bí mật dẫn xuống kho báu dưới biển đã bị xóa dấu tích. Vậy nên trong dân gian truyền lại, vẫn còn đó một kho vàng dưới biển, chỉ ngay trước mặt đền tháp Poh Nagar mà thôi. Phía trước là vịnh biển Nha Trang, cách chân tháp không xa có cụm đá Hòn Chữ. Đứng ngay trên cầu Xóm Bóng, ai cũng có thể nhìn thấy chúng. Trên đá Hòn Chữ có những ký hiệu Chăm cổ (mang những dấu tích văn hóa Ấn Độ xưa).

Dân gian truyền lại, nếu đọc được những chữ cổ này, ắt có thể biết được con đường xuống biển tới kho báu. Không ít lần người ta đã thấy những ánh chớp xanh lóe lên từ Hòn Chữ. Đã có người chết vì dám lặn mò xuống chân Hòn Chữ để tìm cửa hầm bí mật. Hay còn có chuyện, nhiều khi vào nửa đêm, trên đồi tháp Bà Poh Nagar vẫn bừng lên một quầng sáng màu vàng ruộm. Đó là ánh sáng thần linh báo hiệu, vẫn còn đâu đó một kho báu đang hiện hữu, bí ẩn khôn lường.

Xóm Bóng - làng nghệ sĩ

Thật may lần này khi lên tháp Poh Nagar, tôi được xem chính những người xóm Bóng biểu diễn, phục vụ du khách. Họ là những nghệ sĩ dân gian người Chăm ở xóm Bóng, dưới chân đồi Cù Lao. Trải qua hàng trăm năm, xóm Bóng xưa còn ở một cù lao dưới biển và lênh đênh trên những chiếc thuyền đánh cá. Từ xưa họ tập hợp xung quanh chân đồi để hát ca trong những ngày lễ hội. Dần dần số người đông lên và lập thành những "gánh hát" nhỏ, quây quần thành một xóm. Gọi là xóm Bóng.

Ta có thể hình dung họ như những người hát những Giá Đồng ở ngoài Bắc. Họ phục vụ lễ hội Chăm vào cuối xuân mỗi năm. Đó là ngày lễ Vía bà nữ thần Poh Nagar (Thiên Y Ana). Trong lễ hội, ngoài lễ tắm tượng nữ thần, còn có múa quạt, múa đèn, dâng bông và hát bóng. Đó là sự hóa thân của những nghệ sĩ vào những ngôi vai thần linh để múa hát truyền dạy lẽ đời, sống sao phải trọng nghĩa, trọng tình.

OK9giaitri đăng nhập lãng du của những người nghệ sĩ xóm Bóng đã được phản ánh trong ca dao như: "Ai về xóm Bóng quê nhà. Hỏi thăm điệu múa dâng Bà còn không? Thế thường tre lụn còn măng. Phải đâu tham đó bỏ đăng cho đành".

Hệ thống trụ tháp.
Hệ thống trụ tháp.

Tôi cố lách lên phía trên để nghe cho rõ hơn lời hát và những điệu múa quạt bay bổng trước mặt. Lời ca của Chăm khi dịch ra tiếng Việt nghe sao gần gũi, thân thương. Một người vừa vỗ trống vừa hát phụ cho cô gái thật hồn hậu và đằm thắm. Tôi được anh trưởng đoàn dịch lại lời cô hát rằng: "Trên có ông xanh cao rộng. Dưới có biển lặn sông trong. Em mà ăn ở hai lòng. Trời tru đất diệt không mong thấy chàng".

Hay khi chàng trai cất tiếng trả lời thì lại ví von: "Chừng nào Hòn Chữ bể tư. Cửa Nha Trang kia có cạn, anh mới từ nghĩa em". Tôi bị mê hoặc trong cơn mộng du với tiếng kèn réo rắt và điệu múa uyển chuyển của vũ nữ Chăm. Trước mắt, những Apsara quyến rũ trong ánh sáng thơm ngát hương hoa đồng nội. Tôi chợt nhớ đến lời thơ của của thi sĩ Chế Lan Viên viết về sự huyền bí này: "Những Chiêm nữ mơ màng trong tiếng sáo. Cùng nhịp nhàng uyển chuyển uốn mình hoa" (Trên đường về).

Đặc biệt trên cù lao xóm Bóng, còn có cây cầu cũng với tên Cầu Xóm Bóng, để đánh dấu một hình ảnh hoạt động văn hóa đặc sắc trong lễ hội vào tháng 3. Cầu vượt qua sông Cái, sông lớn nhất của tỉnh Khánh Hòa, dẫn nối thành phố Nha Trang với khu đến tháp Bà, rồi đi tiếp về phía đông. Xưa con cầu thấp và là đường dẫn cho đoàn người khắp nơi đổ về ngay lễ Vía bà. Nay cầu được dựng khá lớn và trở thành biểu tượng của thành phố về kiến trúc hiện đại và trung tâm văn hóa Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá tâm linh. Cầu Xóm Bóng luôn hiển hiện như một chứng tích cho những câu chuyện cổ, với những kho báu dưới biển và những vũ nữ Chăm thanh thoát với điệu múa tình tứ, đắm say.

Hòn Vợ - Hòn Chồng

Nằm trong khu Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá tâm linh, đền Tháp Poh Nagar, ngoài xóm Bóng, còn có bãi đá Hòn Vợ - Hòn Chồng. Bãi đá này được coi là cái đuôi rồng nối tiếp khu dãy núi Trường Sơn chảy ngang ra biển. Đồng thời nó cũng là phần còn sót lại của ngọn đồi vàng trên khu Tháp Bà.

Điều kỳ lạ nơi đây còn dấu bàn tay khổng lồ lõm vào một tảng đá lớn. Người ta kể đó là dấu tích bàn tay của một chàng trai khổng lồ để lại sau một cuộc chiến một mất một còn với các nàng tiên. Và tảng đá lớn ấy như một cánh buồm trên con tàu, tượng trưng cho người Ok986 vip Thiên đường trò chơi ra khơi (Hòn Chồng), không hẹn ngày về.

Còn phía xa, gần bờ là những tảng đá dựng đứng, tạo dáng người đàn bà ngóng chồng trở về. Đó chính là Hòn Vợ. Câu chuyện mang tính huyền thoại nhưng là dấu tích tâm hồn, được gìn giữ với câu ca về tình yêu thủy chung mà người xóm Bóng vẫn hát bao đời nay.

Nha Trang, tháng 5-2018

Vương Tâm

Các tin khác

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Có thể nói, sân khấu kịch thiếu nhi 2026 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để bắt nhịp với xu hướng nghe nhìn của thời đại. Bên cạnh những kịch mục đa dạng như nhạc kịch, tạp kỹ, năm nay, sân khấu hè còn có sự tham gia của các loại hình Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 truyền thống như múa rối, tuồng, chèo, với sự kết hợp giữa công nghệ và di sản.

Yêu miền quê sinh thành

Yêu miền quê sinh thành

“Hãy xem rất nhiều phim tài liệu, ký sự và hãy đọc các truyện ngắn, hoặc hãy nhìn vào những tác phẩm ảnh Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 với phong cách “đời thường” của nhà báo, đạo diễn Phùng Tùng Thiện, ta có thể thấu cảm được sự tài hoa của tác giả, và niềm xúc cảm về tình đất, tình người”. Đó là lời giới thiệu của ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Ok986.vip được xếp hạng cao nhất, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp trên Tạp chí Văn nghệ Đồng Tháp tháng 11/2025 về nhà báo, đạo diễn đa tài Phùng Thùng Thiện.

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Mặc dù đã sắp khởi quay nhưng ê kíp sản xuất phim “Đất đỏ” vẫn chưa tìm được diễn viên ưng ý để đảm nhiệm vai nhân vật nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Với những bộ phim tái hiện những câu chuyện có thật, việc lựa chọn diễn viên cho các vai diễn có nguyên mẫu ngoài đời luôn là một thử thách không nhỏ với nhà sản xuất. Phía sau thành công của một bộ phim là bài toán khó mang tên “chọn đúng diễn viên”.

Khi âm nhạc là nguồn sống vô tận

Khi âm nhạc là nguồn sống vô tận

Mỗi năm, nghệ sĩ piano Lưu Hồng Quang đều dành thời gian trở về Việt Nam biểu diễn. Đêm độc tấu “Thanh âm vượt tầng” (Transcendental) với bộ 12 tuyệt phẩm Transcendental Etudes của nhà soạn nhạc Franz Liszt đã khiến khán phòng Học viện Âm nhạc Quốc gia lặng người xúc động. Anh từng biểu diễn trọn bộ lần đầu tiên tác phẩm này tại Việt Nam vào năm 2022, nhưng lần trở lại này của Quang lại mang đến cho người nghe những xúc cảm mới.

Bức huyết họa chứa chan niềm kính yêu

Bức huyết họa chứa chan niềm kính yêu

Không chỉ là một tác phẩm hội họa đặc biệt của mỹ thuật kháng chiến Việt Nam, bức huyết họa “Bác Hồ và ba thiếu nhi Trung - Nam - Bắc” còn là biểu tượng đẹp của lòng yêu nước, niềm tin cách mạng và tình cảm thiêng liêng mà văn nghệ sĩ Nam Bộ dành cho Bác Hồ trong những năm tháng kháng chiến gian lao.

Đến thời của phim lịch sử?

Đến thời của phim lịch sử?

Sau dòng phim kinh dị lấy cảm hứng từ chất liệu văn hóa dân gian, giới làm phim dự đoán thể loại tiếp theo “làm mưa làm gió” phòng vé Việt chính là phim lịch sử. Nhìn hàng loạt dự án chuẩn bị nối nhau ra rạp hoặc đang lên kế hoạch bấm máy, dự đoán này hoàn toàn có cơ sở.

Liên hoan Thơ Quốc tế lần thứ 2 tại Hà Nội: Thơ cất lên tiếng nói hòa bình

Liên hoan Thơ Quốc tế lần thứ 2 tại Hà Nội: Thơ cất lên tiếng nói hòa bình

Liên hoan thơ quốc tế lần thứ hai (từ ngày 20 đến 25/3/2026) với chủ đề "Giao hòa" là một cuộc đoàn tụ của những tâm hồn say đắm với cuộc đời, lặn lội từ 8 quốc gia và vùng lãnh thổ xa xôi: Ý, Hungary, Úc, Nga, Uzbekistan, Thái Lan, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc). Họ cùng có mặt tại đồi Nghệ Sĩ (Yên Bài, Hà Nội), mượn mảnh đất hình chữ S để tìm kiếm một phương thuốc chữa lành mang tên: Thi ca và Hòa bình.

Khi Hollywood không còn là nước Mỹ

Khi Hollywood không còn là nước Mỹ

Hollywood cũng là một biểu tượng của nước Mỹ như lá cờ hoa hay loài đại bàng đầu trắng. Các bộ phim Hollywood không chỉ đem lại phồn thịnh cho Hoa Kỳ mà còn tuyên truyền cho sự giàu có và tráng lệ của nước Mỹ ra khắp thế giới. Vậy nhưng ngành Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Mỹ lại đang phải đối diện với câu hỏi: "Hollywood chỉ là thương hiệu hay còn gắn chặt với một mảnh đất?".

"Thời tiết của ký ức..."

"Thời tiết của ký ức..."

"Bởi vì là một nỗi đau nên quá khứ vẫn còn sống mãi, và bởi nỗi đau quá khứ còn sống mãi về sau ta mới có được một quãng đời êm lặng, một nếp sống bình yên, một tư duy thư thả, một tấm lòng khoan thứ và một cảm giác có hậu với cuộc đời cùng số phận".

Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ

Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ

Ngày 7/5/2026 vừa qua, NXB Kim Đồng phối hợp với Khoa Văn học, Trường Đại học Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Ok9 cab trò chơi casino phổ biến và Nhân văn tổ chức tọa đàm: "Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ" và giới thiệu về "Giải thưởng Văn học Kim Đồng".

Âm nhạc không đơn thuần chỉ là giải trí

Âm nhạc không đơn thuần chỉ là giải trí

Trong bối cảnh OK9giaitri đăng nhập âm nhạc đang bị chi phối bởi nhiều chương trình giải trí, nhạc sĩ Dương Cầm lại chọn một con đường khó, ra mắt chuỗi chương trình mang tên “Phòng khách 3 thế hệ”, với mong muốn kết nối các thế hệ trong một gia đình bằng âm nhạc. Theo anh, “Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nói chung hay âm nhạc nói riêng không đơn thuần chỉ là giải trí, mà nó còn có sứ mệnh mang đến cho con người khát khao được yêu thương, gắn kết. Đó là bản chất của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026”.

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP OK9 Cab sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo OK9 Cab, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 và Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, OK9 thể thao xanh chín nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.