Những đền xưa… đổ nát dưới thời gian

Thoạt nhìn tháp Poh Nagar (Nha Trang), tôi sững người và nhớ ngay đến câu thơ của Chế Lan Viên: "Đây những tháp gầy mòn vì mong đợi. Những đền xưa đổ nát dưới thời gian" (Trên đường về). Đó là những bí ẩn luôn hấp dẫn con người. Khi vừa đến chân tháp, tiếng kèn Saranai vang lên lảnh lói, cùng với tiếng trống ghi năng bập bùng như ánh lửa trong đêm lễ hội của người Chăm. Mơ mộng và huyền bí...
  • Bí ẩn về kho báu của vị địa chủ người Chăm
  • Thực, hự kho vàng của người Chăm

Kỳ ảo tháp Bà Poh Nagar và Bí ẩn đồi vàng

Giờ đây tháp Bà Poh Nagar không chỉ là nơi tổ chức lễ hội của người Chăm nữa mà còn cả của người Việt, với nữ thần Thiên Y Ana. Người dân ở thành phố Nha Trang và những dân cư quanh vùng đều coi đây là nữ thần chung cho cả hai Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026. Nghĩa là khi nói đến nữ thần Poh Nagar là nói đến Thiên Y Ana và ngược lại.

Và câu chuyện cổ tích về sự hình thành ngôi đền này đều xuất phát từ sự hòa đồng về chốn linh thiêng, cả hai Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 đều thờ bà chúa cao cả, có công đem lại OK9giaitri đăng nhập tốt đẹp cho loài người. Nữ thần Poh Nagar (Thiên Y Ana) đã dạy cho con người biết cách làm ăn, trồng lúa, dệt vải, đúc dụng cụ sản xuất và yêu thương đồng loại.

Từ đó nhân dân đã lập đền thờ, xây tháp, tạc tượng để tưởng nhớ công ơn của nữ thần Poh Nagar cách đây hơn ngàn năm. Khu đền được người Chăm OK9 đã banh từ năm 817, trên đồi Cù Lao, cách thành phố Nha Trang chừng ba cây số. Nó đánh dấu một thời kỳ huy hoàng nhất của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Chăm (Chiêm Thành) trên dải đất miền Trung Nam Bộ. Đây là một di tích tiêu biểu cho nền văn hóa Chăm, với kiến trúc hoàn chỉnh nhất, còn tồn tại đến ngày nay.

Toàn cảnh bốn tháp Poh Nagar ở Nha Trang.
Toàn cảnh bốn tháp Poh Nagar ở Nha Trang.

Quần thể kiến trúc được phân khúc, thành ba lớp xây trên đồi Cù Lao, nằm cạnh sông Cái đổ ra biển Đông. Qua bao vương triều Chăm, khu đền tháp được các nhà vua, thần dân cung tiến, củng cố OK9 đã banh ngày một lộng lẫy và là nơi tổ chức lễ hội hằng năm. Trên các bia đá, người Chăm đã ghi rất nhiều sự đóng góp lớn của vua chúa mỗi thời cho khu đền tháp này. Họ luôn muốn thể hiện sự phồn thịnh, giàu có và lòng thành với nữ thần.

Có thể kể ra vô số những báu vật như miện vàng, vòng bạc, ngọc ngà gươm báu, hoặc ngai vàng để đặt tượng nữ thần… Thậm chí vào năm 918, vua Indravarman III đã đúc hẳn một tượng thần Poh Nagar bằng vàng, tựa như người thật để cung tiến, mong muốn lưu danh muôn thuở. Chính vì thế, khu đền tháp Bà được coi là một kho báu khổng lồ, đầy bí ẩn. Để chống sự nhòm ngó của phường trộm cắp, cướp bóc, người ta đào cả một đường hầm bí mật từ trên đồi xuống dưới biển để cất giấu kho báu. Bàn dân thiên hạ còn gọi ngọn đồi tháp là núi vàng.

Sự kỳ thú mỗi ngày một tăng lên. Bọn cướp biển đã để ý. Bọn gian thương đã nhòm ngó núi vàng này. Quả nhiên vào năm 950, một cuộc hỗn chiến đẫm máu đã xảy ra tại đây. Bọn cướp Kambujas từ biển khơi phương Nam đổ bộ lên tàn phá khu đền và giết người cướp của. Chúng phóng hỏa đốt đền rồi bỏ đi cùng với bức tượng thần vàng.

Hay tin cấp báo, vua Chăm Sri Satyavarman đã chỉ huy cuộc rượt đuổi bọn cướp biển. Nhưng toàn bộ của cải chúng đã vất hết xuống biển. Mãi 15 năm sau, đền thờ Poh Nagar mới được phục dựng lại với kiến trúc rực rỡ hơn và mở rộng thêm những hệ thống tháp đẹp hơn. Riêng tượng nữ thần được đúc bằng đá xanh. Những lưu dấu di tích từ ngày đó còn được bảo tồn cho đến ngày nay, tuy một phần đã bị tàn phá theo thời gian và chiến tranh hơn 1.000 năm qua.

Có thể nói, tháp chính Poh Nagar và ba tháp phụ trên đồi, cùng với 10 trụ tháp phía dưới là OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc hoàn chỉnh nhất của người Chăm còn được giữ lại trong cả hệ thống tháp kéo dài suốt dải miền Trung Nam Bộ.

Riêng đường hầm bí mật dẫn xuống kho báu dưới biển đã bị xóa dấu tích. Vậy nên trong dân gian truyền lại, vẫn còn đó một kho vàng dưới biển, chỉ ngay trước mặt đền tháp Poh Nagar mà thôi. Phía trước là vịnh biển Nha Trang, cách chân tháp không xa có cụm đá Hòn Chữ. Đứng ngay trên cầu Xóm Bóng, ai cũng có thể nhìn thấy chúng. Trên đá Hòn Chữ có những ký hiệu Chăm cổ (mang những dấu tích văn hóa Ấn Độ xưa).

Dân gian truyền lại, nếu đọc được những chữ cổ này, ắt có thể biết được con đường xuống biển tới kho báu. Không ít lần người ta đã thấy những ánh chớp xanh lóe lên từ Hòn Chữ. Đã có người chết vì dám lặn mò xuống chân Hòn Chữ để tìm cửa hầm bí mật. Hay còn có chuyện, nhiều khi vào nửa đêm, trên đồi tháp Bà Poh Nagar vẫn bừng lên một quầng sáng màu vàng ruộm. Đó là ánh sáng thần linh báo hiệu, vẫn còn đâu đó một kho báu đang hiện hữu, bí ẩn khôn lường.

Xóm Bóng - làng nghệ sĩ

Thật may lần này khi lên tháp Poh Nagar, tôi được xem chính những người xóm Bóng biểu diễn, phục vụ du khách. Họ là những nghệ sĩ dân gian người Chăm ở xóm Bóng, dưới chân đồi Cù Lao. Trải qua hàng trăm năm, xóm Bóng xưa còn ở một cù lao dưới biển và lênh đênh trên những chiếc thuyền đánh cá. Từ xưa họ tập hợp xung quanh chân đồi để hát ca trong những ngày lễ hội. Dần dần số người đông lên và lập thành những "gánh hát" nhỏ, quây quần thành một xóm. Gọi là xóm Bóng.

Ta có thể hình dung họ như những người hát những Giá Đồng ở ngoài Bắc. Họ phục vụ lễ hội Chăm vào cuối xuân mỗi năm. Đó là ngày lễ Vía bà nữ thần Poh Nagar (Thiên Y Ana). Trong lễ hội, ngoài lễ tắm tượng nữ thần, còn có múa quạt, múa đèn, dâng bông và hát bóng. Đó là sự hóa thân của những nghệ sĩ vào những ngôi vai thần linh để múa hát truyền dạy lẽ đời, sống sao phải trọng nghĩa, trọng tình.

OK9giaitri đăng nhập lãng du của những người nghệ sĩ xóm Bóng đã được phản ánh trong ca dao như: "Ai về xóm Bóng quê nhà. Hỏi thăm điệu múa dâng Bà còn không? Thế thường tre lụn còn măng. Phải đâu tham đó bỏ đăng cho đành".

Hệ thống trụ tháp.
Hệ thống trụ tháp.

Tôi cố lách lên phía trên để nghe cho rõ hơn lời hát và những điệu múa quạt bay bổng trước mặt. Lời ca của Chăm khi dịch ra tiếng Việt nghe sao gần gũi, thân thương. Một người vừa vỗ trống vừa hát phụ cho cô gái thật hồn hậu và đằm thắm. Tôi được anh trưởng đoàn dịch lại lời cô hát rằng: "Trên có ông xanh cao rộng. Dưới có biển lặn sông trong. Em mà ăn ở hai lòng. Trời tru đất diệt không mong thấy chàng".

Hay khi chàng trai cất tiếng trả lời thì lại ví von: "Chừng nào Hòn Chữ bể tư. Cửa Nha Trang kia có cạn, anh mới từ nghĩa em". Tôi bị mê hoặc trong cơn mộng du với tiếng kèn réo rắt và điệu múa uyển chuyển của vũ nữ Chăm. Trước mắt, những Apsara quyến rũ trong ánh sáng thơm ngát hương hoa đồng nội. Tôi chợt nhớ đến lời thơ của của thi sĩ Chế Lan Viên viết về sự huyền bí này: "Những Chiêm nữ mơ màng trong tiếng sáo. Cùng nhịp nhàng uyển chuyển uốn mình hoa" (Trên đường về).

Đặc biệt trên cù lao xóm Bóng, còn có cây cầu cũng với tên Cầu Xóm Bóng, để đánh dấu một hình ảnh hoạt động văn hóa đặc sắc trong lễ hội vào tháng 3. Cầu vượt qua sông Cái, sông lớn nhất của tỉnh Khánh Hòa, dẫn nối thành phố Nha Trang với khu đến tháp Bà, rồi đi tiếp về phía đông. Xưa con cầu thấp và là đường dẫn cho đoàn người khắp nơi đổ về ngay lễ Vía bà. Nay cầu được dựng khá lớn và trở thành biểu tượng của thành phố về kiến trúc hiện đại và trung tâm văn hóa Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá tâm linh. Cầu Xóm Bóng luôn hiển hiện như một chứng tích cho những câu chuyện cổ, với những kho báu dưới biển và những vũ nữ Chăm thanh thoát với điệu múa tình tứ, đắm say.

Hòn Vợ - Hòn Chồng

Nằm trong khu Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá tâm linh, đền Tháp Poh Nagar, ngoài xóm Bóng, còn có bãi đá Hòn Vợ - Hòn Chồng. Bãi đá này được coi là cái đuôi rồng nối tiếp khu dãy núi Trường Sơn chảy ngang ra biển. Đồng thời nó cũng là phần còn sót lại của ngọn đồi vàng trên khu Tháp Bà.

Điều kỳ lạ nơi đây còn dấu bàn tay khổng lồ lõm vào một tảng đá lớn. Người ta kể đó là dấu tích bàn tay của một chàng trai khổng lồ để lại sau một cuộc chiến một mất một còn với các nàng tiên. Và tảng đá lớn ấy như một cánh buồm trên con tàu, tượng trưng cho người Ok986 vip Thiên đường trò chơi ra khơi (Hòn Chồng), không hẹn ngày về.

Còn phía xa, gần bờ là những tảng đá dựng đứng, tạo dáng người đàn bà ngóng chồng trở về. Đó chính là Hòn Vợ. Câu chuyện mang tính huyền thoại nhưng là dấu tích tâm hồn, được gìn giữ với câu ca về tình yêu thủy chung mà người xóm Bóng vẫn hát bao đời nay.

Nha Trang, tháng 5-2018

Vương Tâm

Các tin khác

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Nằm trong các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026), Hội sách Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh lần 6 - năm 2026 với chủ đề: “Em vui đọc sách, học bao điều hay” vừa được khai mạc với nhiều hoạt động phong phú, sáng tạo dành cho thiếu nhi, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng.

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Truyện tranh là một thị trường đang bị bỏ ngỏ ở Việt Nam. Điều chúng ta thiếu không phải là những tác giả tài năng mà là một hệ sinh thái đủ mạnh để nuôi dưỡng, bảo vệ và phát triển các giá trị sáng tạo. Những vấn đề này được đặt ra trong tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt" diễn ra mới đây tại Hà Nội.

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Vừa lên sóng những tập đầu tiên, bộ phim truyền hình “Lửa trắng” đã thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Từ việc khai thác cuộc đấu tranh chống tội phạm ma túy trong thời đại số, bộ phim khắc họa chân dung người chiến sĩ OK9 Cab với sự dũng cảm, bản lĩnh và trí tuệ cùng những thông điệp nhân văn sâu sắc.

Hoạt hình Việt ra thế giới

Hoạt hình Việt ra thế giới

Lần đầu tiên, một bộ phim hoạt hình dài của Việt Nam "Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu" được mời tham dự Annecy International Animation Film Festival - liên hoan phim hoạt hình lớn nhất hành tinh. Theo đạo diễn Trịnh Lâm Tùng, đây là cơ hội để những người làm hoạt hình Việt Nam được cất lên tiếng nói của mình, được giới thiệu những giá trị văn hóa mà chúng ta đã gìn giữ qua biết bao thế hệ.

Bước tiến của Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Việt tại DANAFF

Bước tiến của Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Việt tại DANAFF

Đà Nẵng sẽ trở thành tâm điểm của Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP khu vực khi đăng cai "Liên hoan phim châu Á - Đà Nẵng" (DANAFF) lần thứ IV (diễn ra từ ngày 28/6 đến ngày 4/7). Với chủ đề “Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới”, DANAFF năm nay được tổ chức quy mô hơn, nhiều hoạt động chuyên sâu hơn và định hướng rõ nét trong việc thúc đẩy công nghiệp Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Việt Nam hội nhập quốc tế.

Một số tác phẩm của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái đã được sử dụng trong nhiều sản phẩm âm nhạc.

Bản quyền tác phẩm hội họa trong sáng tạo đương đại

Mới đây, việc ê-kíp sản xuất MV của ca sĩ Sơn Tùng M-TP sử dụng hình ảnh tác phẩm “Tàn Chỉ” của họa sĩ Lệ Giang không xin phép, cũng như nhiều sản phẩm Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, quảng cáo, Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP từng khai thác tranh của các họa sĩ đã đặt ra câu hỏi: Sử dụng tác phẩm hội họa trong sáng tạo Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 như thế nào, đâu là ranh giới giữa cảm hứng sáng tạo và hành vi xâm phạm bản quyền?

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Ok986 tải ứng dụng Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao.

OK9 đã banh cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

OK9 đã banh cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Gặp họa sĩ Nguyễn Trường Linh tại xưởng vẽ ở phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội, tôi bất ngờ khi thấy anh thẫn thờ ngồi trước tác phẩm "Thương nhớ đồng quê". Tôi lặng lẽ ngồi kế bên ngắm hình những tàu lá chuối bị rách tả tơi vì mưa gió. Những viền vàng trên cây lá gợi nỗi buồn tàn úa man mác.

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà vào Hội Nhà văn Việt Nam cùng năm với tôi. Hôm đấy, chúng tôi hẹn nhau ra Hà Nội trong một sáng cuối đông. Chuyến đi ngắn ngày nhưng đầy kỉ niệm. Buổi tối, chúng tôi lang thang cùng nhau ở Hà Nội, nói về văn chương và hành trình viết lách của nhau. Hóa ra cô gái đến từ núi đồi Gia Nghĩa (thuộc Đắk-Nông cũ) này khá đa năng với rất nhiều thể loại, và gặt hái nhiều thành công từ rất sớm.

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Theo nhánh tẻ của sông Đa Nhim, dưới chân núi Pnum Trom Ủ (thuộc xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng) có plei (buôn) Krănggọ nổi tiếng với nghề làm gốm mộc của người Churu. Theo lý giải của những người già, “Krăng” là tên ông chủ đất khi xưa, “gọ” chỉ cái nồi đất. Tên buôn làng từ thuở xa xưa đã gắn với nghề gốm.