Cơn lốc tín dụng đen từng tàn phá các làng quê, đẩy bao gia đình vào cảnh nhà tan, cửa nát… giờ vẫn để lại những thảm cảnh đau lòng. Nỗi đau nhân lên gấp bội phần, bởi cảnh chia lìa. Quay quắt vì khoản tiền xương máu bị các con nợ chây ỳ không trả, áp lực bị các chủ nợ khác thúc ép đòi tiền, nhiều nạn nhân của tín dụng đen trong lúc cùng quẫn, bí bách đã không làm chủ được hành vi của mình. Vậy là từ chủ nợ, họ trở thành bị can trong các vụ án "tiền mất tật lại mang"…
Trong quá trình viết loạt bài phóng sự này, chúng tôi đã tìm gặp các bị can, người thân của họ và trở lại những làng quê sau cơn lốc tín dụng đen, phần nào dựng được bức tranh toàn cảnh về hệ lụy của tín dụng đen, nguyên nhân cũng như sự ân hận dẫu là muộn màng của những người trong cuộc.
Hơn 10 triệu đồng và giá đắt cho sự nóng giận
Men theo con đường làng quanh co, chúng tôi về cụm 9, xã Thọ Xuân, huyện Đan Phượng nơi vừa xảy vụ thảm án đau lòng vào một ngày trung tuần tháng 10/2012. Hơn một tuần đã trôi qua, nhưng dư âm vụ án vẫn bao trùm khắp làng quê vốn yên bình, chẳng ai có thể ngờ rằng anh Hoàng Văn Lý (53 tuổi), một người vốn chăm chỉ, cả đời lam lũ vì gia đình lại có thể giết người. Những người biết chuyện thì cảm thông, cũng vì quá cùng cực, vì bị con nợ xù tiền mà anh túng quẫn làm liều, song cũng có người lại gièm pha và chê bai…
Thấy có tiếng xe máy, cụ bà Trần Thị Dín, giờ đã 93 tuổi, mắt mờ, chân chậm vội bước ra đầu hè. Thấy chúng tôi, cụ lại lầm lũi bước vào nhà, gương mặt lộ rõ sự thất vọng, cụ Dín lẩm nhẩm tự nói với mình: "Chẳng biết anh Lý đi đâu mấy ngày nay không về". Anh Lý, đấy là cách cụ Dín thường gọi cậu con trai độc nhất của mình…
Không giấu được sự xúc động, chị Trần Thị Tân, con dâu cụ Dín ngậm ngùi nói với chúng tôi: "Từ hôm nhà tôi bị bắt, ngày nào mẹ chồng tôi cũng ra cửa ngóng con. Các con cháu biếu đồng quà, tấm bánh, cụ cũng để phần con trai". Chị Lý và mọi người không dám nói ra sự thật vì sợ cú sốc bất ngờ có thể khiến cụ Dín gục ngã. Chồng bị bắt, mọi gánh nặng gia đình giờ đổ dồn lên đôi vai gầy của chị Tân, trong 5 đứa con còn một cậu con trai chưa yên bề gia thất, những đứa còn lại hoàn cảnh OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao cũng đều khó khăn và một bà mẹ già giờ đã ở vào cái tuổi xưa nay hiếm.
Dạo đó, trong làng hầu hết mọi người đều góp họ cho nhà Trần Văn Ảnh. Trong dòng họ nhà Ảnh, có bà cô ruột ở làng bên cũng cầm "cái phường"… hơn nữa lại thấy nhà Ảnh cửa cao, nhà rộng còn sắm được cả ôtô nên vợ chồng anh Lý chẳng nghi ngờ gì.
Mỗi tháng một lần, họ ăn dè, hà tiện nộp cho Ảnh 800 nghìn đồng, với họ có được khoản tiền đó là sự cố gắng lắm. Gặp chúng tôi ở nhà tạm giữ, OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á huyện Đan Phượng, anh Lý nói như phân trần: Vào tháng 3/7, mưa gió không làm được gạch, vợ chồng tôi phải vay mượn của người khác để nộp họ cho Ảnh. Nếu "chạy phường" (cách nói của anh Lý là bỏ không đóng tiền hàng tháng - PV) thì sẽ mất trắng. Số tiền này, vợ chồng tôi định mua một "cỗ canh" phòng khi bà cụ không may nằm xuống, phần còn lại sửa sang căn nhà đang xuống cấp trầm trọng. Mấy hôm trước, anh Lý đi gánh gạch, máu chảy thấm bờ buộc phải ở nhà. Tranh thủ lúc rỗi rãi, anh trát mảng tường nhưng có lẽ chưa biết bao giờ mới hoàn thành…
- Anh đến gặp Ảnh đòi tiền bao nhiều lần? Tôi hỏi anh Lý.
- Tôi nhiều lần đến nhà Ảnh đòi tiền, lần đầu Ảnh nói với tôi là cô của Ảnh cũng là cái phường, cầm của Ảnh mấy trăm triệu đồng không trả, nếu Ảnh lấy được thì mới trả tiền tôi - anh Lý bức xúc kể lại.
Khi anh Lý đòi rát quá, Ảnh mang tới trả được 4 triệu đồng, trong khoản tiền góp họ là 10.800 nghìn đồng sau đó thì chây ỳ không trả. Khi ấy, anh Lý và vợ con vô cùng bức xúc bởi đó là những đồng tiền mồ hôi nước mắt của họ. Hơn nữa, những người xung quanh, Ảnh đều trả tiền đầy đủ chỉ có nhà anh, Ảnh thấy hiền lành nên coi thường không muốn trả…
Song lại nghĩ đến tình làng nghĩa xóm và nếu xét về quan hệ thì hai bên còn có họ xa với nhau nên anh Lý vẫn nhẫn nại tìm gặp Ảnh đòi tiền. Theo lời kể của anh Lý thì có lần Ảnh bảo anh Lý muốn lấy gì thì lấy. Song vì sợ mang tiếng là bắt nợ rồi lại nghĩ tình xóm làng, sống chết có nhau anh lại thôi. Bi kịch đã xảy ra vào buổi tối định mệnh ấy (tối 7/10)…
Ngưng một lát, tôi hỏi Lý:
- Anh đã nghĩ được như vậy, tại sao tối hôm đó lại mang dao đến nhà Ảnh?
- Mục đích của tôi là để uy hiếp đòi được khoản tiền còn lại. Nhưng vì ông Mừng, bố đẻ của Ảnh có lời nói lăng mạ thách thức: "Kiếm được thì trả, không kiếm được thì có đâu mà trả, thích băm, thích chém thì làm…". Vì bị dồn đến chân tường, vì những lời nói thách thức, tôi không kiềm chế được đã dùng dao đâm ông Mừng dẫn đến tử vong.
Nỗi lòng người trong cuộc
Cùng cảnh ngộ với anh Lý, những ngày này, Nguyễn Đình Huy (25 tuổi, trú tại cụm 4, xã Liên Hà, huyện Đan Phượng) lo âu như ngồi trên đống lửa. Tiền đòi nợ chưa thấy đâu nhưng giờ Huy luôn nơm nớp lo sợ bị OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á bắt giữ. Vì muốn con nợ trả tiền, Huy đã dùng xăng ném vào nhà đối tượng nhằm mục đích đe dọa. Thật may, hôm đó đám cháy không bùng phát, nếu không thì hậu quả nặng nề sẽ xảy ra.
Hơn một năm trước, Liên Hà rộ lên phong trào cho vay nặng lãi. Sau một thời gian "chọn mặt gửi vàng". Huy quyết định cho Ngọc, một gia đình có máu mặt ở đất Liên Hà để cho vay tiền. Một rồi vài lần, số tiền đã lên tới gần 100 triệu đồng. Thời gian đầu, Ngọc trả lãi khá sòng phẳng nhưng sau đó thì tần suất ngày càng thưa dần. Và sau vụ đổ bể tín dụng đen của vợ chồng Quang - Quyên, vụ án từng gây xôn xao dư luận Hà Nội thì cũng thôi hẳn.
Thời gian sau đó, Huy nhiều lần gọi điện thoại đòi nợ với Ngọc nhưng Ngọc viện cớ bố đi nằm viện, hoàn cảnh gia đình khó khăn nên khất lần không trả. Trên thực tế thì gia cảnh của Huy cũng chẳng khá giả gì. Cũng chỉ vì muốn kiếm đồng tiền lãi, Huy phải vay lãi ngày của người khác để cho Ngọc vay lại hưởng lãi suất cao. Huy là chủ nợ của Ngọc song lại là con nợ của những người khác. Để có tiền trả cho những khoản vay trên, Huy phải bán chiếc xe ôtô là phương tiện kiếm sống của gia đình mà nào có đủ. Lãi mẹ đẻ lãi con nên số tiền cứ tăng dần lên… Hiện giờ, Huy đi lái xe ôtô thuê, mỗi tháng thu nhập cũng chỉ đủ để trả tiền lãi.
Trong 2 vụ việc này, lỗi xuất phát từ cả hai phía, chủ nợ và con nợ. Vì hám lời, các chủ nợ cho vay tiền dưới hình thức "tín dụng đen". Số tiền có khi lên tới vài trăm triệu đồng, song chỉ là hợp đồng miệng hoặc nếu có cũng chỉ là những chữ ký nguệch ngoạc trên tờ giấy. Về phía các con nợ thì lại bội tín, lẽ ra khi không có khả năng thanh toán phải tìm các biện pháp khắc phục, nhã nhặn thì lại thách thức, vô hình trung đã gây bức xúc cho các chủ nợ, từ đó dẫn đến hàng loạt các vụ án đau lòng, gây phức tạp về tình hình ANTT
