Thực tế này đã và đang diễn ra trên cả nước, báo hiệu nguy cơ gia tăng TNGT đường thủy, nhất là tai nạn liên quan đến chất lượng kỹ thuật phương tiện, khi mưa bão đang vào mùa cao điểm.
Gần 200.000 phương tiện trốn đăng kiểm định kỳ
Theo quy định, các phương tiện Ok987 hiện đang mở đường thủy phải thực hiện đăng kiểm định kỳ ít nhất một lần/năm (tùy theo tuổi đời phương tiện) để đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng, an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, thống kê của Cục Đăng kiểm Việt Nam cho thấy, tính đến hết năm 2010, toàn quốc chỉ có 67.891 phương tiện quay lại đăng kiểm định kỳ, còn 194.374 chiếc đã trốn tránh nghĩa vụ này. Sang năm 2011, lượng phương tiện đến đăng kiểm định kỳ tiếp tục giảm mạnh.
Cụ thể, 6 tháng đầu năm 2011, toàn quốc chỉ có 29.288 lượt phương tiện thủy vào các cơ sở đăng kiểm để chấp hành công tác kiểm định an toàn kỹ thuật hàng năm và định kỳ theo quy định, giảm 7.258 phương tiện so với cùng kỳ năm 2010. Đây là năm thứ hai, số lượng phương tiện thủy nội địa vào đăng kiểm tiếp tục giảm. Nếu so với tổng số phương tiện thuộc diện đăng kiểm, thì số phương tiện đang trốn đăng kiểm là hơn 196.712 phương tiện.
Ngoài các địa phương có số lượng phương tiện đăng kiểm nhiều nhất (từ 9.000-40.000 chiếc) là An Giang, Bạc Liêu, Cà Mau, Cần Thơ, Đồng Tháp, Hậu Giang, Kiên Giang, Hải Phòng… Còn đa số địa phương khác chỉ đăng kiểm được vài chục đến hơn 100 chiếc, thậm chí có địa phương có thời điểm không đăng kiểm được phương tiện nào, như Thái Nguyên, Lào Cai, Điện Biên, Lạng Sơn. Trong khi đó, lưu lượng phương tiện trên một số tuyến đường thủy quốc gia ngày càng tăng, cho thấy nhiều phương tiện quá hạn đăng kiểm hằng ngày vẫn tham gia Ok987 hiện đang mở.Nếu tình trạng này cứ kéo dài, tai nạn Ok987 hiện đang mở đường thủy có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nhất là trong cao điểm mùa mưa bão.
Cơ quan chức năng sốt sắng, chủ phương tiện thờ ơ
Chủ phương tiện đường thủy cần thực hiện đăng kiểm đúng quy định để đảm bảo ATGT.
Nhắc đến thực trạng này, ông Lê Hồng Tiến - Giám đốc Chi cục Đăng kiểm số 1 cho biết, mỗi khi phương tiện nào sắp hết hạn đăng kiểm định kỳ, đơn vị đều liên lạc với chủ phương tiện để thông báo và đề nghị thu xếp địa điểm, thời gian để cử đăng kiểm viên đến đăng kiểm, nhưng đa số chủ phương tiện đều “thờ ơ”. Tại một số địa phương do Chi cục Đăng kiểm 1 phụ trách như Hà Nội, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Hòa Bình… số lượng phương tiện đăng kiểm tính đến giữa năm 2011 mới chỉ được 1/10 phương tiện phải đăng kiểm.
Lý giải nguyên nhân của tình trạng trên, ông Đỗ Trung Học - Trưởng phòng Tàu sông Cục Đăng kiểm Việt Nam cho rằng, nguyên nhân của tình trạng trên là do đa số chủ phương tiện thiếu ý thức tự giác chấp hành quy định về đăng kiểm, trong khi công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm này của lực lượng chức năng chưa đồng đều, dẫn đến việc người vi phạm chây ỳ. Mặt khác, hạn chế lớn nhất là việc xử lý mới dừng lại ở mức “phạt cho tồn tại”, khiến phương tiện quá hạn đăng kiểm vẫn được lưu thông.
Nhìn từ góc độ giám sát, xử lý vi phạm của lực lượng Cảnh sát đường thủy, Đại tá Dương Ngọc Tiến - Phó cục trưởng Cục Cảnh sát đường thủy từng cho biết: Cảnh sát đường thủy có chức năng kiểm tra, xử lý các trường hợp phương tiện không đăng kiểm kỹ thuật nhưng vẫn tham gia Ok987 hiện đang mở, song khó khăn là khó phát hiện hết các trường hợp vi phạm vì lỗi vi phạm này không có biểu hiện bên ngoài, nên chỉ khi qua kiểm tra giấy tờ mới phát hiện được.
Mặt khác, dù chế tài cho phép tạm giữ phương tiện, nhưng đến nay hầu hết các địa phương chưa tổ chức được bến bãi tạm giữ, nên không thể áp dụng biện pháp tạm giữ, mà chỉ có thể giữ giấy tờ phương tiện, người điều khiển.
Bên cạnh đó, các chi cục đăng kiểm và đăng kiểm thuộc Sở GTVT chưa gắn bó với Cảnh sát đường thủy địa phương để phối hợp phát hiện, xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm, mà chỉ phối hợp trong những dịp cao điểm kiểm tra, xử lý vi phạm ATGT đường thủy. Vì vậy phải có sự phối hợp thường xuyên giữa hai lực lượng trong công tác này mới đạt được kết quả
