Người Hòn và chuyện cái gùi

Vào thập niên 70, 80 của thế kỷ trước, người dân trong đất liền tỉnh Thuận Hải cũ, nay là Bình Thuận gọi những người dân ở đảo Phú Quý là người Hòn. Hòn là Cù Lao Thu với nhiều hòn đảo lớn nhỏ xung quanh. 
  • Nghĩa tình của người Cảnh sát trên đảo Phú Qúy
  • Tặng cờ Tổ quốc cho 300 ngư dân đảo Phú Quý
  • Xây cột cờ Tổ quốc tại đảo Phú Quý (Bình Thuận)
  • Tình sử Công chúa Bàn Tranh trên đảo Phú Quý

Chuyện là, hàng năm đến tháng 11, 12 mùa gặt lúa vụ chính (giống lúa địa phương trồng 6 tháng), hàng ngàn người dân từ đảo mang gùi giống như gùi của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 thiểu số miền núi vào đất liền để mót lúa. Thợ gặt đi trước, người Hòn lẽo đẽo theo sau lượm từng bông lúa sót. Người Hòn rất ít lời vì phát âm rất khó nghe, lại sử dụng quá nhiều phương ngữ nên cũng ít giao tiếp. Sau một ngày mót lúa trên đồng, cả nhóm người Hòn tìm một nhà dân để xin nước về tắm giặt và nấu ăn, nghỉ ngơi để sáng hôm sau lại tiếp tục ra đồng mót lúa.

Cặm cụi và lặng lẽ còng lưng trên cánh đồng suốt một tháng trời như vậy, họ cũng có mấy bao lúa mang đi xay, giã thành gạo chuyển về đảo sống đến mùa giáp hạt năm sau. Trong suốt hành trình mót lúa, người Hòn còn tranh thủ bắt luôn cá, cua, ốc đồng để cải thiện bữa ăn hàng ngày cùng với cá khô mang từ đảo vào. Người dân trong bờ nể phục người Hòn vì đức tính siêng năng, chăm chỉ và dè xẻn tiết kiệm.

Những cái gùi - vật dụng quen thuộc của người dân trên đảo.
Những cái gùi - vật dụng quen thuộc của người dân trên đảo.

Người Hòn sống trên đảo giữa Biển Đông sao lại mang gùi như người dân miền núi? Đó là câu chuyện dài về nguồn gốc các nhóm cư dân đầu tiên đến đảo thuở xa xưa. Trong đó có câu chuyện tình sử lưu lại ngày nay về công chúa Chiêm Thành tên Chế Bàn Tranh.

Ngày nay, tại xã Ngũ Phụng, huyện Phú Quý còn có di tích giếng cổ, miếu thờ Công chúa Bàn Tranh được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Do cãi ý  vua cha, yêu một chàng trai ngoại đạo (đạo Bà Ni, Hồi giáo Isalam) không phải quốc đạo Bà Chăm (đạo Bàlamôn, Ấn Độ giáo) nên công chúa bị gia tộc quyết liệt phản đối. Vua cha đã cho thuyền buồm đưa Công chúa Bàn Tranh đày ra hoang đảo OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á cùng với một số tỳ nữ, gia nô và nhiều hạt giống, công cụ trồng trọt, đánh bắt cá.

Có lẽ vì thế mà nhiều đời trôi qua khoảng 4-5 thế kỷ, người dân Hòn luôn lên rẫy trồng trọt với cái gùi mang trên vai. Mỗi sáng, trên các triền núi trên đảo Phú Quý, người dân làm rẫy mang gùi trên vai du khách rất dễ nhầm lẫn là mình đang ở trên Tây Nguyên chứ không phải đảo.

Cô gái trẻ Phạm Thị Ngọc từ trên rẫy gần núi Cao Cát gùi trên lưng khá nhiều thứ nặng, nên dáng cô cong đổ về phía trước tình cờ tôi gặp đã dừng chân đặt gùi xuống đất trò chuyện. Theo cô, mọi thứ mang từ nhà ra rẫy và từ rẫy mang về nhà đều từ cái gùi. Bây giờ có nhiều xe Honda, xe đạp nhưng vẫn không thể đi vào những đường nhỏ quanh co được. Cái gùi vẫn là công cụ tốt nhất để di chuyển mọi đồ vật cùng với đôi chân con người. Cảm giác giống như mọi người dân ở đảo có đất rẫy đều phải mang gùi từ nhỏ đến già.

…Cái gùi đeo trên lưng người giống như trẻ con miền núi đeo lủng lẳng trước bụng hoặc trên lưng mẹ đi rẫy, đi làm và đến hết ngày theo về nhà ngơi nghỉ. Từ trên những vùng heo hút của đại ngàn hùng vĩ, cái gùi lại theo con người xuống thuyền ra biển và ở lại trên đảo. Đây là nét đẹp văn hóa, truyền thống Việt rất tuyệt vời với những ai đặt chân lên đảo Phú Quý một lần.

Cụ Hồ Ngọc Hồng, ở thôn Đông Hải, xã Long Hải là một trong những nghệ nhân hiếm hoi trên đảo có gần 40 năm làm nghề đan gùi cho biết: Không nhớ cái gùi có mặt trên đảo từ bao giờ. Đây là vật lưu truyền lại từ đời xa xưa cùng với con dao, cán cuốc… Nó thân thuộc và luôn có trong mỗi gia đình.

Có lẽ do vậy mà cái gùi còn có cả linh hồn của nó, tồn tại và gắn bó với mỗi con người. Người thợ đan gùi như Cụ Hồng phải dồn hết tình cảm để vót từng nan tre, mây rất mỏng và chuốt bóng đều nhau để đan ra cái gùi mất thời gian từ 3-5 ngày. Cái gùi ở đảo Phú Quý cấu tạo gồm ba phần: đáy (đế, chân), miệng gùi và thân gùi. Đáy gùi hình vuông, mỗi cạnh dài khoảng 30cm, đây là phần quan trọng nhất của cái gùi và mất nhiều thời gian, sự tỉ mỉ để làm ra đáy.

Muốn tạo đáy gùi, người thợ phải dùng các cây ghim xéo hình chữ thập làm mốc khuôn, sau đó dùng gỗ loại mềm vạt mỏng tạo đáy. Đây là bộ phận chịu lực nặng của vật chứa trong gùi, khi đặt xuống nền đất, gạch đá phải có sức chịu lực không ngả nghiêng hay gãy đổ. Nguyên liệu làm đáy gùi là các loại gỗ cây duối (dẻo, chắc) hoặc sắn ổi (cứng, thường làm ván đóng ghe tàu)…

Chọn tre không non, không già để vót nan và chốt dây mây rừng để buộc chặt các bộ phận vào nhau chắc chắn và cứng cáp. Ngoài ra, để tăng độ dẻo dai, bền bỉ cho nguyên liệu đan gùi, người thợ đan còn phải ngâm nan, mây vào nước nhiều ngày. Chiều cao đứng, rộng của thân gùi và đường kính miệng gùi khoảng 40cm. Phần quai gùi để mang vào vai, đế gùi và kết miệng gùi hình tròn, nhỏ hơn phần thân được kết chặt liền lạt từ những sợi mây chuốt nhỏ.

Một cái gùi của dân Phú Quý có thể mô tả là đáy vuông, thân rộng, miệng tròn. Quai gùi làm bằng dây bô (dây nhựa) dài khoảng 1m, bọc bên ngoài là dây mâOk986.vip bảo mật SSLt như thắt bím tóc, trên miệng gùi bản to, dưới nhỏ vừa chắc chắn vừa đẹp mắt.

Cái gùi ngày nay vẫn tồn tại trong mỗi gia đình người dân đảo dù đã có rất nhiều thay đổi trong cuộc sống. Nhịp chân con người bước đi, làm cho cái gùi trên lưng cũng đung đưa theo như toát lên cả tâm hồn, nghị lực, đức tính cần cù, chịu thương chịu khó của người Hòn. Chiều xuống, anh bạn trẻ tên Hạnh, OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á huyện đảo Phú Quý đọc hai câu thơ con cóc rằng: "Người dân trên đảo rất vui/ Đi đâu cũng có cái gùi trên lưng…".

Một góc đảo Phú Quý.
Một góc đảo Phú Quý.

Huyện đảo Phú Quý chỉ nằm cách thành phố Phan Thiết 56 hải lý về phía Đông Nam, diện tích tự nhiên khoảng 1.639,4km2 được bao bọc bởi chiều dài bờ biển hơn 22km và một số hòn đảo lớn nhỏ xung quanh. Dân số khoảng 25 ngàn người, nên đất rất rộng, người thưa sống tập trung từng cụm chủ yếu ở ba xã Long Hải, Tam Thanh và Ngũ Phụng. OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, Ok9 cab trò chơi casino phổ biến trên đảo đang từng ngày phát triển, trong đó có ngành Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá đang trở thành một điểm đến vô cùng hấp dẫn với du khách trong và ngoài nước. Trên đảo Phú Quý vẫn lưu giữ, chất chứa những truyền thống "đặc biệt" mà không phải ai cũng biết như giọng nói lạ, từ ngữ thường dùng lạ, từ cổ, tập tục lạ…

Người Hòn nói như hát trên sóng biển, ngoài yếu tố địa lý ra còn liên quan đến nguồn gốc cư dân từ người Chăm, người dân đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi), người Hoa, người Bình Thuận… Âm vực khi nói chỉ hai thanh vút lên cao khi nhấn mạnh và hạ thấp đều, nhanh rất khó nghe. Những năm 1980 về trước, không thể nào một người trong bờ ra đảo nghe được người Hòn nói chuyện với nhau. Tỷ lệ vần "e" phát âm trong ngôn ngữ sử dụng chiếm tuyệt đại đa số, cùng ngữ điệu, âm vực thay đổi luyến láy nên khách chỉ còn biết ngẩn tò te ra mà cười trừ.

Cùng với thời tiết, khí hậu hai mùa mưa nắng rất rõ rệt, bầu trời mùa khô luôn vàng ươm, người Hòn dùng rất nhiều phương ngữ. Vài từ địa phương người Hòn nói, nghe giựt mình như: mặt cô giáo "nịnh" tức nói cô giáo hiền lành. Bọn trẻ kể chuyện ăn đám giỗ là "ăn chực" tức ăn ké nên lỡ miệng mời cô giáo. Gọi tên ông Trời bằng "ông Blời", ông Trăng "ông Klăng" là những từ cổ đến ngày nay vẫn có người cao tuổi sử dụng.

Những năm gần đây, do công tác tăng cường cán bộ ra đảo và nhiều người dân từ nhiều nơi đến đảo lập nghiệp nên đã có một vài đám cưới tổ chức như trong bờ. Ngày trước ở đây không bao giờ có tục cưới. Hai bên gia đình trai gái chỉ xúc tiến một việc "nói chừng" nghĩa là dạm hỏi, rồi sau đó cặp trai gái được coi như thành vợ chồng. Cộng đồng cư dân trên đảo với cuộc sống luôn chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt và biển cả mênh mông, sự cần thiết về sức lao động trên biển, sự chia sẻ, tình cảm, đoàn kết luôn tạo ra sức mạnh trong cuộc sống con người, nên những thủ tục, tập quán rườm rà, lễ nghi được tinh giản đến tối thiểu.

Hòn, huyện Phú Quý - hòn đảo tiền tiêu của tỉnh Bình Thuận, không chỉ là vùng đất giàu tiềm năng OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao về thủy sản, Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá mà còn là miền đất văn hóa lịch sử có dấu ấn Việt từ thuở xa xưa. Con người và đất đảo luôn vẫy gọi những ai yêu mến biển đảo quê hương…

Hoàng Châu

Các tin khác

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Nằm trong các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026), Hội sách Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh lần 6 - năm 2026 với chủ đề: “Em vui đọc sách, học bao điều hay” vừa được khai mạc với nhiều hoạt động phong phú, sáng tạo dành cho thiếu nhi, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng.

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Truyện tranh là một thị trường đang bị bỏ ngỏ ở Việt Nam. Điều chúng ta thiếu không phải là những tác giả tài năng mà là một hệ sinh thái đủ mạnh để nuôi dưỡng, bảo vệ và phát triển các giá trị sáng tạo. Những vấn đề này được đặt ra trong tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt" diễn ra mới đây tại Hà Nội.

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Vừa lên sóng những tập đầu tiên, bộ phim truyền hình “Lửa trắng” đã thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Từ việc khai thác cuộc đấu tranh chống tội phạm ma túy trong thời đại số, bộ phim khắc họa chân dung người chiến sĩ OK9 Cab với sự dũng cảm, bản lĩnh và trí tuệ cùng những thông điệp nhân văn sâu sắc.

Hoạt hình Việt ra thế giới

Hoạt hình Việt ra thế giới

Lần đầu tiên, một bộ phim hoạt hình dài của Việt Nam "Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu" được mời tham dự Annecy International Animation Film Festival - liên hoan phim hoạt hình lớn nhất hành tinh. Theo đạo diễn Trịnh Lâm Tùng, đây là cơ hội để những người làm hoạt hình Việt Nam được cất lên tiếng nói của mình, được giới thiệu những giá trị văn hóa mà chúng ta đã gìn giữ qua biết bao thế hệ.

Bước tiến của Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Việt tại DANAFF

Bước tiến của Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Việt tại DANAFF

Đà Nẵng sẽ trở thành tâm điểm của Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP khu vực khi đăng cai "Liên hoan phim châu Á - Đà Nẵng" (DANAFF) lần thứ IV (diễn ra từ ngày 28/6 đến ngày 4/7). Với chủ đề “Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới”, DANAFF năm nay được tổ chức quy mô hơn, nhiều hoạt động chuyên sâu hơn và định hướng rõ nét trong việc thúc đẩy công nghiệp Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Việt Nam hội nhập quốc tế.

Một số tác phẩm của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái đã được sử dụng trong nhiều sản phẩm âm nhạc.

Bản quyền tác phẩm hội họa trong sáng tạo đương đại

Mới đây, việc ê-kíp sản xuất MV của ca sĩ Sơn Tùng M-TP sử dụng hình ảnh tác phẩm “Tàn Chỉ” của họa sĩ Lệ Giang không xin phép, cũng như nhiều sản phẩm Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, quảng cáo, Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP từng khai thác tranh của các họa sĩ đã đặt ra câu hỏi: Sử dụng tác phẩm hội họa trong sáng tạo Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 như thế nào, đâu là ranh giới giữa cảm hứng sáng tạo và hành vi xâm phạm bản quyền?

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Ok986 tải ứng dụng Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao.

OK9 đã banh cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

OK9 đã banh cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Gặp họa sĩ Nguyễn Trường Linh tại xưởng vẽ ở phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội, tôi bất ngờ khi thấy anh thẫn thờ ngồi trước tác phẩm "Thương nhớ đồng quê". Tôi lặng lẽ ngồi kế bên ngắm hình những tàu lá chuối bị rách tả tơi vì mưa gió. Những viền vàng trên cây lá gợi nỗi buồn tàn úa man mác.

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà vào Hội Nhà văn Việt Nam cùng năm với tôi. Hôm đấy, chúng tôi hẹn nhau ra Hà Nội trong một sáng cuối đông. Chuyến đi ngắn ngày nhưng đầy kỉ niệm. Buổi tối, chúng tôi lang thang cùng nhau ở Hà Nội, nói về văn chương và hành trình viết lách của nhau. Hóa ra cô gái đến từ núi đồi Gia Nghĩa (thuộc Đắk-Nông cũ) này khá đa năng với rất nhiều thể loại, và gặt hái nhiều thành công từ rất sớm.

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Theo nhánh tẻ của sông Đa Nhim, dưới chân núi Pnum Trom Ủ (thuộc xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng) có plei (buôn) Krănggọ nổi tiếng với nghề làm gốm mộc của người Churu. Theo lý giải của những người già, “Krăng” là tên ông chủ đất khi xưa, “gọ” chỉ cái nồi đất. Tên buôn làng từ thuở xa xưa đã gắn với nghề gốm.