Theo cha tham gia cách mạng
Là huyện nằm kề ven núi ven sông, vùng quê hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng, với địa thế chênh vênh nghiệt ngã đã tạo cho người Duy Xuyên sức bền chịu đựng, tính gan góc, lòng nhân hậu, lòng quả cảm.
15 tuổi đi làm cách mạng, một cô gái nhỏ nhắn, xinh xắn với lòng gan dạ và dũng cảm, đã nhiều lần chị cùng đồng đội là các chiến sỹ trinh sát an ninh "xuất quỷ nhập thần" diệt ác trừ gian, diệt bọn Cảnh sát ngụy quyền xã quận làm nên những trận đánh vang dội khiến cho những tên Việt gian, ác ôn đất Quảng, khi nghe nhắc đến tên Đội Trinh sát An ninh huyện Duy Xuyên phải kinh hoàng, khiếp sợ. 17 tuổi đã vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng, chị là Nguyễn Thị Xoa (sinh năm 1950) cựu nữ đội trưởng Đội Trinh sát An ninh vũ trang huyện Duy Xuyên (thôn Đình An, xã Xuyên Mỹ (cũ) nay là thị trấn Nam Phước, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam).
Năm 1964, biết bố đang hoạt động cách mạng, chị Xoa xung phong vào cách mạng. Lúc này chị Xoa mới 15 tuổi. Ban ngày Chị Xoa vừa đi học, vừa rải truyền đơn. Đêm đến, chị làm giao liên dẫn các chiến sĩ cách mạng tập kích quân thù. Đầu năm 1965, trên đường đi rải truyền đơn chị bị Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K ngụy bắt và nhốt ở quận lỵ. Sau đó chị tìm cách trốn thoát và ra vùng giải phóng, rồi đi tìm cách mạng, đi tìm cha.
Cuối 1966 được giao làm Xã đội trưởng và Bí thư Chi đoàn thanh niên và thường xuyên được lãnh đạo huyện đưa đi tuyên truyền cho chị em nữ du kích tham gia vào cách mạng. Vào tháng 2/1968: Huyện ủy điều chị về làm Đội trưởng trinh sát An ninh vũ trang huyện Duy Xuyên, cùng với anh em trong đội diệt ác ôn, phá kềm chị Xoa ở trong Đội Trinh sát An ninh từ năm 1968 - cuối năm 1970 đầu năm 1971. Tuy chị bị thương nhiều lần và được chuyển ra Bắc điều trị vết thương, nhưng năm lần bảy lượt chị đều trốn về tiếp tục đánh diệt bọn ác ôn…
Chị Nguyễn Thị Xoa xúc động kể lại với PV những trận đánh lẫy lừng năm xưa tại gốc đa là nơi chị trú ẩn để bất ngờ tấn công địch.
Những trận đánh “xuất quỷ nhập thần”
Đầu năm Mậu Thân 1968, chị Xoa được lãnh đạo phân nhiệm vụ làm Đội trưởng trinh sát, chuyên làm nhiệm vụ luồn sâu vào vùng địch tìm cách diệt những tên ác ôn khét tiếng.
Lực lượng An ninh huyện đã dũng cảm luồn sâu, bám sát trong lòng địch để diệt ác trừ gian. Cùng với những trận diệt ác phá kềm ở các khu Tây, ở khu Ytung và khu Đông, bọn ác ôn phản động, lính Mỹ, ngụy cũng bị lực lượng An ninh huyện, xã trừng trị. Từ cái chết của những tên đại việt gian như Võ Hồng Giang đến Đoàn Ít, đến Nguyễn Nhu Chủ tịch hội đồng kiêm bí thư xã bộ Quốc dân đảng Xuyên Quang (ngày 21/1/1972) và tên tình báo Lợi ở Xuyên Châu ngày (22/9/1974), rồi trận đánh vào cảnh sát Xuyên Châu (ngày 7/5/1974)… cùng nhiều trận đánh khác nối tiếp nhau của lực lượng An ninh đã làm cho bọn địch ở Duy Xuyên run rẩy, lo sợ và đã gây tiếng vang khắp mặt trận Quảng Đà trong những năm 1965 đến năm 1975.
Một trong những trận đánh gây tiếng vang nhất đó là trận ngày 29/8/1969 chị Xoa và 2 đồng chí An ninh mật cải trang làm người cắt cỏ và giữ vịt, chặn đường tiêu diệt tên Đoàn Ít - tình báo tiểu khu Quảng Nam ngay trên đường Quốc lộ 1A ngay giữa ban ngày.
Chị Xoa còn nhớ rõ, thời gian đó, Đoàn Ít làm tình báo của tiểu khu Quảng Nam, phụ trách hệ thống màng lưới tình báo của địch từ Hội An đến Tam Kỳ. Được phân công tiêu diệt tên ác gian này, Nguyễn Thị Xoa và 2 đồng đội là An ninh Duy An là các anh Chín và Hiệu được bố trí ngay tại cống Hai Duy Xuyên. Sau khi 2 anh Chín và Hiệu vào Tam Kỳ nắm tình hình và biết chắc tên Ít sẽ xuất hiện trên trục quốc lộ 1 từ Tam Kỳ ra Hội An vào khoảng từ 14h đến 16h. Chị Xoa và các anh đã cải trang thành nông dân đi làm đồng để đón lõng tên Ít tại cống Hai.
Điều rất khó khăn là ở cống Ba có một đơn vị Nam Hàn đang làm cầu… Phía trong lại là đồn Bà Rén. Có thể diệt Đoàn Ít tại cống Hai, nhưng làm sao có thể tránh được tầm quan sát của tụi lính Nam Hàn trong khi rút lui. Trong trận này, chị Xoa là người chỉ huy trực tiếp. Bản thân chị cải trang thành nữ thanh niên đi gánh bội, cắt cỏ ngay trên bờ ruộng. Xoa chỉ lận trong người một khẩu súng ngắn. Anh Chín vác cây sào dài, đóng vai một người đi chăn vịt. Anh Hiệu vác cây vồ trên vai, giống những người dân quê đi đập đất.
Đúng như kế hoạch đã dự kiến, khi chiếc xe Hon đa của Đoàn Ít tiến vào vị trí phục kích của cả tổ trinh sát. Nhanh như chớp, Chín dùng cây sào thọc vào bánh xe phía sau của tên Ít, bất ngờ, Đoàn Ít bị ngã lăn ra đường. Anh Hiệu nhanh chóng lao tới dùng chiếc vồ bổ tới tấp lên đầu Đoàn Ít. Ngay lúc đó, Xoa từ dưới ruộng vọt lên rút khẩu súng ngắn bồi thêm một phát nữa. Xong việc cả tổ lượm ngay khẩu súng ngắn của tên Ít và ôm gọn số tài liệu tình báo của nó về giao cho đơn vị.
Ngay giữa ban ngày, giữa hằng hà quân địch và lính Nam Hàn đang ở gần vậy mà bọn địch chỉ nghe thấy tiếng súng nổ, nhưng chúng không thể nào phát hiện ra, và không thể ngờ sự tấn công táo bạo, dũng cảm của "các nông dân" đang cắt cỏ, chăn vịt, đập đất hiền lành kia được. Sau cái chết của Đoàn Ít, bọn lính chuyên đi phục kích, gài mìn dọc hai bên quốc lộ 1 càng trở nên hoang mang. Chúng luôn luôn bị ám ảnh về số phận của những tội ác…
Nỗi niềm O trinh sát nhỏ ngày ấy
Trong khó khăn gian khổ, người dân Duy Xuyên luôn một lòng trung trinh với cách mạng. Nơi ấy đã sinh ra và cung cấp cho lực lượng OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á những người con trung với Đảng, hiếu với dân, thề chiến đấu hy sinh, quyết không khuất phục trước kẻ thù, không chịu đầu hàng lùi bước trước khó khăn… Đối với chị Xoa, sau khi OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thống nhất; tháng 7-1975 chị về làm công tác thi đua ở Văn phòng UBND tỉnh Quảng
Chiến tranh đã đi qua hơn 30 năm, những chiến sĩ An ninh dũng cảm ngày ấy như chị Xoa đã hy sinh cả tuổi thanh xuân, nhiệt huyết cho cách mạng. Trên khuôn mặt xinh xắn của o trinh sát trẻ Quảng Đà ngày ấy bây giờ đã bị phần nào biến dạng bởi những vết thương tích trong những trận chiến đấu với quân thù.
Trong căn nhà nhỏ nằm ven đường, hằng ngày hai mẹ con chị Xoa vẫn lặng lẽ đùm bọc nhau. Có người nói, chị ấy anh dũng và gan dạ trong thời chiến là thế, nhưng trong thời bình lại giản dị và nhân hậu. Ai ai cũng mến yêu và kính phục những gì mà o trinh sát nhỏ năm nào cống hiến cho Tổ quốc.
Ông Ngô Đình Một, nguyên chiến sỹ Đội Trinh sát Vũ trang An ninh huyện Duy Xuyên, hiện nay đang làm Chánh Thanh tra huyện Duy Xuyên cho biết: "Đội An ninh Duy Xuyên đã được phong Anh hùng nhưng chưa có cá nhân nào được phong Anh hùng. Bản thân chị Xoa 15 lần được phong Dũng sỹ diệt Mỹ và nhiều bằng khen của xã, huyện tỉnh về lòng dũng cảm diệt Mỹ. Chị Xoa là một chiến sỹ tuyệt vời. Đáng được phong Anh hùng…"
