Rót bao nhiều là đủ?
Nguyên soái Yumjaagiin Tsedenbal trong hơn ba thập niên (từ năm 1952 tới năm 1974) đã là nhà lãnh đạo quốc gia cao nhất ở Mông Cổ. Và sinh thời, ông đã không chỉ một lần kể đi kể lại câu chuyện về lần đầu tiên gặp gỡ với lãnh tụ Xôviết Stalin.
Cuộc gặp gỡ này diễn ra vào những năm 40 của thế kỷ trước. Khi ấy, Tsedenbal còn rất trẻ và đã tới gặp Stalin cùng với nhà lãnh đạo tối cao của Mông Cổ lúc đó là Nguyên soái Khorloogiin Choibalsan. Sau chương trình chính thức, hai bên đã cùng ngồi vào ăn tối với thành phần rất hạn chế.
Đại diện của phía Mông Cổ chỉ có hai người là Khorloogiin Choibalsan và Yumjaagiin Tsedenbal, còn về phía Liên Xô cũng chỉ có ba người là lãnh tụ Stalin, Chủ tịch Hội đồng Dân ủy (tương đương với Thủ tướng) kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Vyacheslav Molotov và Bộ trưởng An ninh Lavrenti Beria.
Và vừa vào tiệc, lãnh tụ Stalin đã nói ngay: "Về đồng chí Khorloogiin Choibalsan thì chúng tôi biết rõ lắm rồi. Đó là người bạn đã được thử thách của chúng tôi. Còn đồng chí Tsedenbal là một người mới. Nào, chúng ta hãy cùng xem đồng chí ấy "thể hiện" như thế nào. Tôi đề nghị hãy để đồng chí ấy rót rượu cho chúng ta như đồng chí ấy thấy là cần".
Từ trái sang phải: Lãnh tụ Xôviết Stalin, Tổng thống Mỹ Truman và Thủ tướng Anh Churchill năm 1945.
Theo lời kể của ông Tsedenbal sau này, trên bàn hôm đó có đủ các loại rượu: từ cognac tới rượu vang và vodka… Và nhiều cái ly kích cỡ khác nhau. Sau vài giây suy nghĩ, Tsedenbal chọn loại cognac Gruzia (quê hương Stalin là Gruzia) và 5 cái ly to nhất bàn rồi rót đầy các ly và đưa lên mời mọi người.
"Giỏi lắm! - Stalin khen, - đồng chí Tsedenbal đúng là một người bạn chân chính trung thành của chúng ta. Này, anh Lavrenti, nhớ đừng động đến anh ấy nhé!".
Và quả thực sau này, cũng theo lời Nguyên soái Mông Cổ, ông không bao giờ gặp phải vấn đề gì rắc rối với người lãnh đạo ngành an ninh Xôviết Beria.
Sau cuộc gặp trên ba mươi năm có lẻ, Chủ tịch Hội đồng Dân ủy Liên Xô Molotov hồi tưởng: "Tôi vẫn nhớ ông Choibalsan. Một người không quá học rộng nhưng rất trung thành với Liên bang Xôviết. Sau khi ông ấy mất cần phải tìm người lên thay thế. Một số đồng chí đề cử ông Damba. Tôi đã biết ông Damba ấy nên tôi đã quyết định đưa ông Tsedenbal lên. Ông ấy đối xử với chúng ta rất tốt". Có lẽ khi nghĩ như thế, ông Molotov vẫn nhớ lần đầu tiên cùng ông Tsedenbal uống rượu với lãnh tụ Stalin… Ông Molotov nhận xét:
"Ông Tsedenbal từng du học ở Trường Tài chính Yrtkutsk và tại đó đã lấy một cô gái Nga làm vợ. Ông ấy ở nhà có cả một thư viện. Ông ấy cũng thích uống rượu. Uống khá khỏe. Không mấy ai hơn".
Khi gặp Stalin lần đầu, ông Tsedenbal mới chỉ ngoài 20 tuổi. Nhưng ngay khi đó ông đã là Tổng Bí thư BCH TW Đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ.
Khi rượu là tội nợ
Không phải nhà lãnh đạo cao cấp nào của các nước thân hữu với Liên Xô trước kia cũng có tửu lượng khá như ông Tsedenbal. Cũng theo tờ "Komsomolskaya Pravda", lãnh đạo của một quốc gia láng giềng với Moskva trước kia rất kị rượu, đến mức chỉ cần uống một cốc vodka là ông đã "say cả chấy" tới ba bốn ngày.
Và có một lần điểm yếu này đã khiến ông lâm vào tình thế khó xử. Khi đó, nhà lãnh đạo cao nhất Liên Xô là Leonid Brezhnev mời ông sang Moskva để trao cho ông huân chương Cách mạng Tháng Mười. Tới thủ đô Xôviết, ông ở tại khu biệt thự trên đồi Lênin.
Khi xe tới đón ông thì ông vẫn còn rất lơ mơ sau bữa tiệc chiêu đãi từ đêm hôm trước nên không sao ra xe được. Rốt cuộc là buổi trao huân chương chính thức phải hoãn lại vì một lý do ngụy tạo về tình hình sức khỏe.
Tuy tửu lượng kém nhưng nhà lãnh đạo đó lại hay thích nhâm nhi. Biết "gót chân Asin" này của chồng và đặc biệt là rất không muốn chồng bị lỡ công lỡ việc vì những lần quá chén, vợ ông đã tìm đủ mọi cách để cách ly ông khỏi rượu.
Thế nhưng, nhà lãnh đạo này rất sáng tạo trong việc qua mặt phu nhân để thỏa mãn thú vui uống rượu của mình. Một lần sang nghỉ tại Crime, ông thường xuyên giải trí bằng các cuộc tắm xông hơi theo đúng kiểu Nga. Vợ ông đã rất cảnh giác kiểm tra phòng tắm xông hơi trước để loại bỏ bất cứ thứ rượu nào có thể được giấu trong đó.
Thế nhưng, đức ông chồng, không hổ danh lãnh đạo, đã tìm được cách qua mặt vợ rất sáng tạo. Thông thường, trong phòng xông hơi bao giờ cũng có cửa sổ thoát khí hai lớp kính có thể mở được từ bên trong và từ bên ngoài, giữa hai lớp đó là một khoảng trống. Khi chỉ còn lại một mình trong phòng xông hơi, nhà lãnh đạo mới gõ tay vào cửa sổ thoát khí.
Thế là một cận vệ đã được dặn trước ở bên ngoài tới đặt vào khoảng trống giữa hai lớp kính chai rượu cùng mồi nhậu (nhà lãnh đạo này rất thích nhắm rượu với bánh kẹp và dưa chuột tươi)…
Thế là sau đó, phu nhân của nhà lãnh đạo này rất ngạc nhiên không hiểu vì sao chồng mình xông hơi xong lại say ngất ngư như thế…
Churchill cũng gục
Trong ngoại giao, tửu lượng đóng một vai trò cực kỳ quan trọng trong các giao tiếp. Ngoại trưởng Anh Ernst Bevin (1881-1951) tháng 9-1945 đã nhận lời mời của ông Molotov tới dự tiệc tại đại sứ quán Liên Xô ở
Về sau, ông Molotov kể lại: "Người Nga chúng ta thường rất niềm nở với khách. Và các cán bộ của ta đã quá cố gắng để khách uống hết mình. Và thế là khi tôi tiễn ông Bevin ra cửa đại sứ quán, - lúc đó ông ấy đi cùng vợ, một quý bà cực kỳ nghiêm trang, - thì bà ấy ngồi vào xe trước, còn ông ấy chui vào sau. Và khi ông ấy vừa chui vào thì ngay lập tức đã nôn hết ra váy của vợ mình… Ôi, một quý ông, một nhà ngoại giao mà lại không lường trước được năng lực của mình!"
Lắm khi những cuộc "cụng ly quốc tế" tưởng như "ngẫu hứng ngựa ô" lại kèm theo những mục tiêu Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá được xác định rất rõ ràng. Thí dụ như câu chuyện sau đây, xảy ra vào tháng 4/1941, khi vấn đề tham chiến hay không tham chiến của Nhật Bản chống lại Moskva đang rất gay gắt. Để thương nghị với người Nga,
Ông Molotov (lúc đó đang giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao Nga) tới đầu những năm 80 của thế kỷ trước đã thích thú nhớ lại: "Những cuộc thương lượng với Ngoại trưởng Yosuke Matsuoka đã có một ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Khi chuyến thăm của ông ấy kết thúc, Stalin đã có một cử chỉ mà cả thế giới phải chú ý đến: ông tự ra ga tàu hỏa để tiễn Ngọai trưởng Nhật. Không ai ngờ tới việc này cả vì Stalin chưa bao giờ đón và tiễn ai như thế. Người Nhật, và cả người Đức, đều kinh ngạc. Giờ khởi hành của tầu đã bị lui lại một tiếng đồng hồ. Stalin và tôi đã chuốc cho ông Matsuoka say khướt và mọi người gần như phải khiêng ông ấy lên tàu. Một cuộc đưa tiễn như thế xứng đáng với việc Nhật Bản đã không tuyên chiến với chúng ta"…
Theo hồi ức của những người sống cùng thời, trong cuộc đưa tiễn đó, hai ông Molotov và Matsuoka đã cùng nhau đồng ca khúc dân ca Nga "Lau xào xạc, cây nghiêng ngả gió…"
Uống rượu cùng với lãnh tụ Xôviết Stalin là một việc rất không nhẹ nhàng. Ông không chỉ có một cạn ly liên hồi kỳ trận mà còn rất biết nói khích đối tác trong thương lượng.
Nguyên soái Không quân Liên Xô Aleksandr Golovanov (1904-1975), từng có lần được tham gia "cuộc nhậu thượng đỉnh" với nguyên thủ các quốc gia trong phe Đồng minh chống phát xít Đức, nhớ lại: "Quanh bàn chỉ còn lại mấy người. Các lời chúc rượu cứ vang lên liên tiếp và tôi chăm chú nhìn Stalin đầy lo lắng, chẳng gì đây cũng là cuộc đua mà ông Churchill (1874-1965, Thủ tướng Anh - TH), một "bợm nhậu" có hạng đã bày ra với Stalin để xem ai tửu lượng hơn ai".
Và như Nguyên Soái Golovanov kể lại, Stalin đã uống rất đàng hoàng, một chọi một với Churchill và khi vị Thủ tướng Anh đã được thuộc hạ khiêng ra khỏi bàn nhậu về phòng nghỉ, lãnh tụ Xôviết đã lại gần ông Golovanov và bảo: "Việc gì mà anh cứ nhìn tôi như thế? Anh đừng lo, tôi không quá chén để cạn hết nước Nga đâu. Còn ông ấy (chỉ Churchill - TH) sau cuộc này thì sáng mai sẽ vẫn còn giãy như cá giếc trong nồi thôi…".
Sau khi nghe câu chuyện này, ông Molotov đã khẳng định: "Những việc như thế rất có ý nghĩa trong ngành ngoại giao và Stalin không bao giờ xem nhẹ chúng cả…". Và ông Molotov cũng nhớ lại chuyện Churchill đã tiếp ông ở
Một trong số ít những lãnh đạo thời chiến tranh thế giới thứ hai mà ngành ngoại giao Xôviết không làm cho say được là… Hitler. Thứ nhất là vì tên trùm phát xít này chưa bao giờ được vinh dự tới Điện Kremli và khi chiến tranh chưa bùng nổ, thay mặt y tới đàm phán ở Moskva chỉ là Ngoại trưởng Jaochim von Ribbentrop và đại sứ Đức ở Liên Xô Friedrich - Werner von der Schulenburg. Thứ hai, y gần như là không bao giờ uống các thứ nước có cồn. Trả lời câu hỏi "Có bao giờ Hitler uống rượu không?", ông Molotov đã nói: "Tôi toàn phải uống thay hắn…"
