Lưu Trọng Lư vốn rất quan tâm đến sân khấu Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 lại có nhiều mối thâm tình ở hai Nhà hát Ca kịch Liên Khu 5 và Ca kịch Huế - Trị Thiên. Sau khi thăm hai nhà hát trên, biết đạo diễn Trần Bảng (khi ấy là Giám đốc Nhà hát Chèo) cũng đang dựng vở Tình rừng ở ngay làng bên cạnh nên nhà thơ Lưu Trọng Lư qua xem và có đôi lời động viên nghệ sĩ. Cuối buổi, đạo diễn Trần Bảng bỗng chỉ vào tôi và khoe: "Nhà hát Chèo chúng tôi cũng có nữ diễn viên trẻ này làm thơ hay lắm".
Nhà thơ Lưu Trọng Lư ngạc nhiên muốn nghe tôi đọc thử mấy bài. Trước một nhà thơ tiếng tăm lừng lẫy, lại là Tổng Thư ký Hội, khỏi nói là tôi ngại ngần và rụt rè thế nào. Nhà thơ Lưu Trọng Lư như đoán được bèn bảo: "Cháu không đọc cũng được nhưng đưa tất cả những bài thơ cháu viết cho bác mang về nhà đọc và bác sẽ góp ý cho". Tôi vui mừng đưa ông cuốn vở có chép những bài thơ đầu đời của mình. Không ngờ mấy hôm sau, ông gửi cho tôi lá thư với những nhận xét đầy trân trọng…
Nhân dịp Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức kỷ niệm tròn 100 năm ngày sinh của nhà thơ Lưu Trọng Lư, xin được giới thiệu nội dung hai lá thư trên.
* Bức thứ nhất, ngày 10/12/1972 (không đề tên người nhận mà nhà thơ Lưu Trọng Lư viết thẳng luôn - NTHN):
"Đã hứa là phải làm. Thật ra Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 nầy cũng rất hào hứng. Chưa nói đó là trách nhiệm. Ngát hãy xem đây như những lời chân tình của một người đi trước nói với các em. Ngày thường tôi không thích cái giọng đàn anh nầy lắm nhưng với Ngát, Ngát đã đi sâu vào ý nghĩ của tôi. Nghĩ sao, ước sao, nói vậy. Gặp Ngát là một sự ngẫu nhiên. Tôi cảm ơn vô cùng sự ngẫu nhiên đó đã đưa lại cho tôi một người bạn thơ nhỏ, một người bạn tâm hồn.
Tôi nhớ rõ tôi làm quen với người bạn thơ đó một buổi trưa vội vàng. Tôi đọc không kỹ lắm, nhưng cái ấn tượng đầu tiên mà những bài thơ Ngát để lại trong lòng tôi, rất dễ chịu. Một vài tứ thơ gợi dậy ở trong tôi một thế giới mà hình như tôi chưa gặp ở đâu trong cuộc đời.Tôi mang tập thơ Ngát qua bên Đoàn tuồng LK 5 đóng. Tôi bình tĩnh đọc lại và đọc hết.
Đêm ấy tôi không ngủ nhiều. Người bạn mới, người em nhỏ tôi vừa gặp đây là ai? Văn thơ ở đây - không phải như điều tôi thường thấy hằng ngày - văn thơ ở đây cùng với người làm thơ, nhà thơ... lui lại đằng sau để cho cuộc sống, cho một tấm lòng chân thật tiến tới hàng đầu. Tôi đã gặp đôi bàn tay trân trọng run rẩy trên một dây đàn. Tôi đã gặp đôi mắt có phần nào ngỡ ngàng nhưng long lanh yêu đời. Tôi đã gặp một tiếng nói gần như một hơi thở - có hổn hển đôi chút nhưng thật sự ngọt ngào, cứ "đi ngọt" vào lòng người! Tôi thấy ở trong đấy, một chút gì trong lời thơ xưa:
Ô hay cảnh cũng như người nhỉ?
Ai thấy ai mà chẳng ngẩn ngơ.
Thơ của Ngát là như vậy đó, luôn luôn từ trong những điều bình dị nhất, gợi (chứ không phải nói) gợi lên một chút gì tưởng chừng xa thẳm mà gần - gụi thân - thiết quá chừng! Những điều đáng lẽ tôi muốn nói ra từ lúc nào rồi, sao không bao giờ đến dưới bút tôi. Một người bạn, một tâm hồn thủ - thỉ bên tôi về chuyện đời về cuộc sống, thủ - thỉ những điều như trong lòng tôi nói ra... Ở đời, tôi vẫn quí sự chân thành, từ nhỏ đến nay vẫn thế. Quí hơn nữa là lòng thương người, một tâm hồn biết nghiêng xuống nỗi vui, buồn của người khác. Tôi đã gặp một người như thế đó.
Đêm đó, tôi đã suy nghĩ nhiều, khuya ngủ lúc nào không biết, sáng ra tập thơ vẫn bên gối nằm. Tôi đi một vòng ra giữa đồng. Trước mắt là núi Tam Đảo. Tôi càng hiểu lời nói của người xưa: Từ khi có thơ văn, sông núi càng thêm đẹp. Cám ơn Ngát vô vàn, đã mang lại cho tuổi già tôi, một niềm hạnh phúc. Từ đó, tôi đọc đi đọc lại đến thuộc những câu thơ của người bạn nhỏ.
Câu Ngát viết khi vào Trường Sơn "Cái hiểu già thêm, cái yêu trẻ lại" đã trở nên người bạn tâm tình của tôi.
Tôi thường mơ ước: mùa xuân nhiều lần đi qua đời mình, qua tâm hồn mình, lẽ nào tôi hững hờ với một câu thơ như thế được? Ở Trường Sơn, hay ở mỗi đoạn đèo, khúc rẽ của cuộc sống, cái yêu vẫn đến với mình, cái yêu trẻ làm cho cuộc sống đáng yêu lên bội phần. Trong lúc cái hiểu - mỗi ngày một già dặn thêm: âu đó cũng là điều cần thiết. Cái hiểu biết phải già dặn thêm nhưng cái yêu phải giữ trẻ mãi, trẻ hoài... Ngát ạ! Có lúc mình đã viết những câu thơ mang một ý nghĩa đó.
Lại chập chững qua từng bước trẻ
Lại vào đời với tuổi hai mươi
Lại dội vang hai tiếng làm người.
Mình thích nhất trong tập thơ của Ngát, cái hương vị mát mẻ, sáng trong của dòng nước như từ nguồn mới chảy ra. Cầu chúc cho người bạn nhỏ của tôi, giữ mãi đến trọn đời cái khí vị thanh tân ấy. Tất nhiên muốn giữ mãi khí vị thanh tân ấy, thật là cả một sự cố gắng mà không phải người nào cũng có được.
Cái điều tôi vui mừng là đọc đi đọc lại thơ Ngát, tôi tin rằng Ngát có thể giữ mãi được cái sức xuân ấy. Cho nên trong hoàn cảnh của tôi hiện nay, không phải dễ dàng mà gần gũi Ngát, dắt dìu bàn tay ấy trong mỗi đoạn đường thơ văn...
Nếu một ngày nào đó Ngát vượt xa bọn chúng tôi, ấy là điều tôi chỉ gọi được là hạnh phúc mà thôi. Hạnh phúc nói đây là hạnh phúc của chúng tôi, những người từ trong thâm tâm, chỉ mong rằng đằng sau lưng, có những làn sóng xao động, dập dồn lôi cuốn chúng tôi cùng ra chốn thẳm khơi. Ngát có tin đó là niềm vui của chúng tôi không?
Còn nói được điều gì bổ ích cho Ngát, tôi sẽ nói hết. Từ nay tôi coi đó như một hào hứng của bản thân tôi. Hôm nay tạm ngừng ở đây... Và đây Ngát xem như bức thư thứ nhất viết cho một người em nhỏ, một người đi sau. Tôi còn sống ở trên cõi đời, tôi còn sẽ viết hàng trăm bức như thế này cho những người bạn hồn nhỏ của mình. Chúc Ngát mọi hạnh phúc trong gia đình và trong nghề. (Ký tên: Lưu Trọng Lư).
* Bức thư thứ 2 ngày 20/12/1972:
Cháu Ngát thân yêu.
Vẫn như lời đã hẹn, tôi vẫn nuôi cho mình cái hào hứng viết cho người bạn thơ nhỏ, những ý nghĩ của tôi về cuộc sống về thơ văn. Cuộc sống và Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 vẫn là hai cái say lớn của tôi. Từ bao giờ vẫn thế...
Mỗi khi viết thư cho ai hay trong một vở kịch, về một nhân vật nào, y như là trước mắt tôi hiện ra khá rõ nét, vẻ mặt, dáng dấp của người bạn hay của người diễn viên quen thuộc mà tôi định gửi gắm nhân vật... Nhưng với cháu Ngát thì tôi không sao hình dung nổi vẻ người, dáng dấp. Có lúc tôi đã có ý nhìn kỹ Ngát, để thu vào mắt mình, một nét đặc biệt nào, nhưng đến khi nhắm mắt, nhớ lại không sao hình dung được.
Trái lại qua những bài thơ của Ngát mà tôi đã đọc, tôi có thể vẽ ra được, từng nét ẩn, từng đường cong của một tâm hồn. Vì thơ của Ngát đúng là một mảnh gương nhỏ, trung thành với Ngát. Sáng nay, tôi đã gặp anh Nguyễn Văn Bổng, Tổng biên tập của báo Văn nghệ, tôi đã trao cho anh 11 bài thơ của Ngát. Tôi đã nói ý tôi. Nhưng tất nhiên, sự chọn lọc hoàn toàn tùy thuộc họ. Trường hợp họ muốn tôi chọn lọc thì tôi sẽ Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 đó và ký tên mình: người giới thiệu. Nhưng điều nầy, quả tình tôi không thích lắm. Tôi đưa cho họ 11 bài thơ và có kèm theo một vài ý kiến của tôi về thơ Ngát. Đại để là thế nầy:
"Thơ Hồng Ngát, đầy tình người, có xúc động chân thành. Tứ thơ tế nhị, mỏng manh, đụng mạnh có thể bay mất. Ý thơ có phong vị dân gian, ngọt ngào, bình dị... mà làm cho chúng ta sửng sốt, ngạc nhiên". Không biết họ có đồng tình với những nhận xét đó của tôi không? Phải kiên trì chờ đợi. Bây giờ Ngát cho phép tôi nói một vài chỗ non yếu của thơ Ngát...
Trước hết, tôi nói đến cái điều gọi là cái độ trong Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, trong thơ văn. Có một lần nào đó, tôi có bài thơ đề Sợi tơ mành:
"Sợi tơ mành! Một sợi tơ mành
Giăng giữa Thiên đường và địa ngục!
Một sợi mỏng manh
Lúc dịu lúc căng, nhưng chẳng bao giờ đứt được!Ai bảo em rằng:
Cái vô cùng là không biên giới?
Chân say đường bước mãi
Cũng biết lúc ngừng...
Chèo vỗ sóng qua sông:
Đẹp lúc đụng bờ gác mái
Em ơi! Nhắm mắt, nhắm hồn lại
Lắng nghe tiếng đụng diệu kỳ!"
Đó là nói về cuộc sống về tình yêu, nhưng chủ yếu là nói về Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026. Anh Hoài Thanh rất thích câu của Thúy Kiều nhắn với Kim Trọng, trong khi mình bị sa vào tay người khác:
"Nghĩ thân đến bước lạc loài
Nhụy đào thà bẻ cho người tình chung!"
Đi đến bờ của sự thô tục của thể xác, nhưng đã biết ngừng lại qua một nét ngoặt thanh tao...
Trong tình yêu, trong lạc thú cuộc sống không nên uống đến cạn đáy ly rượu. Có tình yêu, chỉ bước quá một bước là sa vào địa ngục. Không đi đến cái mép bờ không thấy được cái tột cùng, nhưng khi hé thấy được cái tột cùng phải lắng nghe tiếng "đụng" diệu kỳ nơi biên giới mà ngừng lại, không thế hạnh phúc có thể tan, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cũng không thể còn được. Đúng là có một sợi chỉ mành ngăn đôi hai thế giới... Đừng bước qua nó, đừng để nó đứt. Nói một cách khác, biết ngừng lại ở chỗ đáng ngừng, phải ngừng...
Thơ của Ngát cũng có nhiều bài tròn vẹn. Nhưng rất nhiều bài, không biết ngừng chỗ đáng ngừng. Ví dụ như bài Gửi chị Dimitrova... Có nhiều bài khác lời quá nhiều, ý thừa. Khi chộp được một ý đẹp, một tứ sâu hãy giữ nó lại, nâng lên, chuốt lên thành như ngọc không vết... Không nên tham, không nên dễ dãi... Thơ chỉ nên "gợi", không nên nói hết. Người xưa nói "ý tại ngôn ngoại" là thế. Ý nằm ngoài lời. Đây có khi là sở trường của Ngát, nhưng cũng có khi là sở đoản của Ngát.
Thôi hôm nay tạm dừng lại đây. Trời trở rét... đẹp... Giá hôm nay một mình được tới một cảnh đẹp, nằm vào lòng tạo vật mà nghĩ đến những điều đẹp nhất ở đời thì là cả một niềm hạnh phúc. Viết đến đâu rồi, hôm nào về, mang lại 51 Trần Hưng Đạo. Chúc Ngát giữ mãi sức xuân, ăn tốt ngủ tốt. (Ký tên: Lưu Trọng Lư).
Vĩ thanh
Sinh thời, ở trong giới văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, nhà thơ Lưu Trọng Lư được cho là người đa tình. Vì thế khi ông quí ai là người đó thường bị thiệt thòi nhiều hơn là được hưởng lợi từ danh tiếng của ông. Ví như chuyện ông gửi 11 bài thơ của tôi đến Báo Văn nghệ với hy vọng người ta cũng đánh giá như ông và sẽ chọn đăng vài bài trong số đó (như trong thư ông viết).
Nhưng thật buồn, họ đã bỏ qua và không đăng bài nào. Hơn một năm sau, nhà thơ Hoài Anh tình cờ đọc được bản thảo tập thơ này đúng lúc Báo Văn nghệ mở cuộc thi thơ và thân chinh ông chọn một số bài mang đến dự thi. Trong đó có bài Theo anh vào Trường Sơn (có câu "Cái hiểu già thêm, cái yêu trẻ lại" mà nhà thơ Lưu Trọng Lư đã khen ở trên).
Năm 1974 bài thơ được trao giải của báo Văn nghệ. Thật lòng, trong cuộc đời mình, tôi quả là người đã rất may mắn khi được hai nhà thơ đàn anh là Lưu Trọng Lư và Hoài Anh quí mến và đã hết lòng giúp đỡ
