Thông thạo luồng lạch
Eo biển Malacca vốn được đánh giá là khu giao thương hàng hải phát triển sớm và đông đúc nhất trên thế giới hiện nay, nối biển Ấn Độ Dương với biển Đông và Thái Bình Dương. Hoạt động cướp biển ở khu vực này đã tồn tại nhiều năm nay nhưng trở nên phức tạp hơn từ những năm 90 thế kỷ XX.
Nhiều năm nay, các nước trong khu vực đã có những nỗ lực đáng kể trong lĩnh vực hợp tác quốc tế ngăn chặn nạn cướp biển, đảm bảo an toàn cho những chuyến tàu thương mại qua vùng biển này. Tiêu biểu là Indonesia, Malaysia và Singapore đã thành lập các đoàn tuần tra riêng biệt hoặc kết hợp tổ chức tuần tra định kỳ và đột xuất tại eo biển Malacca để cải thiện tình trạng an ninh ở đây.
Các nước Australia, Ấn Độ, Nhật Bản, Mỹ và Trung Quốc kêu gọi sự trợ giúp của quân đội vào việc bảo vệ trật tự trên hải phận họ đang quản lý. Những nỗ lực này đã đem lại kết quả khá tích cực, giúp giảm đột biến số vụ cướp biển xảy ra trong khu vực vài năm gần đây.
Tuy nhiên, có vẻ như bọn cướp biển cũng nắm được những thay đổi của tình hình và từ đó thay đổi phương thức hoạt động khiến cho không ít vụ việc xảy ra vượt ngoài tầm kiểm soát của các nỗ lực. Vụ tàu chở dầu Sunrise 698 dưới sự điều khiển của 18 thuyền viên Việt Nam bị cướp 1.500 tấn dầu mới đây đã khiến người ta bàng hoàng. Song thực tế, các vụ cướp trên biển như thế vẫn được ghi nhận xảy ra và chưa có dấu hiệu chấm dứt.
Trước đó, một vụ cướp xảy ra với cách thức tương tự như với tàu Sunrise 698 được ghi nhận đã xảy ra với tàu chở dầu MT Ai Maru. Tàu MT Ai Maru đăng ký tại Honduras, chở 1.520 tấn dầu MGO chạy từ Singapore đến Vịnh Thái Lan. Khi đang di chuyển ngoài khơi Malaysia, một chiếc canô cao tốc bất ngờ xuất hiện và áp sát mạn tàu.
Do trời tối, nên chỉ đến khi các tay cướp biển với súng và dao leo lên boong tàu, các thủy thủ mới biết chúng cả thảy có 7 tên. Những tên cướp biển hung hãn phá cửa buồng lái, trói toàn bộ 13 thủy thủ đoàn người Thái Lan cùng thuyền trưởng người Indonesia, giam tất cả họ vào một căn phòng, sau đó đập phá hệ thống liên lạc, định vị của con tàu và bắt đầu hút dầu. Dầu được nhanh chóng hút sang một con tàu lớn khác. Trong vài giờ, bọn cướp rút đi khoảng 620 tấn dầu, cướp toàn bộ tiền, điện thoại di động, máy tính xách tay và đồ đạc có giá trị trên tàu MT Ai Maur rồi chuồn êm.
Mất toàn bộ thiết bị liên lạc, Ai Maru trở thành con tàu "ma", lang thang trên biển suốt một đêm với toàn bộ thủy thủ bị cầm tù ngay trên chính con tàu của họ. Đến 5 giờ sáng ngày hôm sau, Hải quân và Cảnh sát biển Malaysia mới tiếp cận được tàu MT Ai Maru. Không kể hành lý, tư trang của các thủy thủ bị cướp thì trên thị trường chợ đen, số dầu chúng lấy đi có giá trị vào khoảng 550 nghìn USD.
Vụ tấn công tàu MT Ai Maru được mô tả rõ ràng trong các tài liệu của Tổ chức Chống cướp biển châu Á ReCAAP (www.recaap.org) và Cục Hàng hải quốc tế (IMB). Các chuyên gia ReCAAP, IMB và Hãng thông tin Ôk9 chương trình khuyến mãi IHS Jane's đánh giá đây là ví dụ điển hình phản ánh phương thức hoạt động và mục tiêu của cướp biển tại eo biển Malacca và eo biển Singapore, tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Theo một thống kê của IMB, năm 2013, số vụ cướp biển tấn công trong khu vực lên tới 125 vụ, cao gấp 3 lần năm 2009. Trong khi đó, chỉ từ tháng 4 đến tháng 8/2014, ít nhất 9 tàu chở dầu lớn bị đánh cướp trên biển Đông và eo biển Malacca, và gần đây nhất (là vụ thứ 9) xảy ra với tàu Sunrise 698. Tuy nhiên, cũng theo IMB và ReCAAP, thì con số các vụ tấn công thực tế có lẽ nhiều hơn so với số thống kê được bởi lẽ không ít trường hợp chủ tàu và chủ hàng không muốn khai báo.
Một vụ cướp biển tấn công khác đã khiến nhà chức trách khu vực đặc biệt lo ngại. Đó là vụ việc xảy ra hồi cuối tháng 4/2014 ở khu vực phía bắc eo biển Malacca đối với tàu chở dầu Naniwa Maru 1 (đã phản ánh trong Chuyên đề ANTG số 1.414 ngày 25/10/2014). Sau khi hút hơn 3 triệu lít dầu diesel của tàu Naniwa Maru 1, bọn cướp đã biến mất cùng thuyền trưởng, máy trưởng và một tài công. Tất cả đều là người Indonesia và đều bị nghi là nằm trong đường dây của bọn cướp. Vụ cướp này là điển hình cho những nghi ngờ về các hoạt động cài cắm người vào thủy thủ đoàn, vào cảng vụ để nắm chắc lịch, giờ chạy tàu để từ đó chọn thời cơ ra tay nhanh gọn, tránh va chạm với lực lượng chức năng.
Nỗ lực và phối hợp
Vào 18 giờ 19 phút ngày 19/11/2012, Trung tâm Chia sẻ thông tin (Vietnam Focal Point) - Cục Cảnh sát biển Việt Nam nhận được thông báo từ Trung tâm Thông báo cướp biển của Cục Hàng hải quốc tế tại Kuala Lumpua - Malaysia về việc tàu Zafirah treo cờ Malaysia chở hóa chất bị mất tích, có khả năng bị cướp biển tấn công. Vị trí cuối cùng tàu liên lạc với chủ tàu là tọa độ 09 độ 21'58''N-109 độ 26'49''E (thuộc vùng biển Indonesia).
Vào 7 giờ ngày 21/11/2012, hai tàu cá của ngư dân Việt Nam đang đánh bắt cá cách mũi Vũng Tàu khoảng 100 hải lý về hướng đông - đông nam phát hiện và cứu vớt được 9 người nước ngoài đang trôi dạt trên biển. Sau khi được cứu vớt, đến 23 giờ 30 phút cùng ngày, số người trên đã được bàn giao cho tàu SAR-413 của Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn khu vực 3. Đến 9 giờ ngày 22/11/2012, Trung tâm trên đã bàn giao số người bị nạn cho Bộ đội biên phòng tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Những người bị nạn cho biết họ đều là thuyền viên tàu Zafirah - quốc tịch Malaysia, trọng tải 1.185,56 tấn, chủ tàu là Công ty EA Marine Service SDN BHD (Malaysia). Lúc 14 giờ ngày 16/11/2012, tàu rời cảng Pasir Guadang, Malaysia chở 300 tấn dầu diesel đến cảng Miri, Malaysia. Lúc 3 giờ ngày 18/11/2012, tàu đi qua khu vực gần đảo Subi thuộc vùng biển Indonesia thì bị hơn 10 đối tượng đeo mặt nạ đi trên tàu cá nhỏ, sử dụng dao dài tấn công. Sau khi lên tàu, các đối tượng đã khống chế các thuyền viên, cướp tài sản cá nhân như tiền, đồng hồ, túi xách… sau đó chúng trói các thuyền viên và nhốt vào phòng thuyền trưởng.
Khoảng 21 giờ 30 phút ngày 20/11/2012, bọn cướp buộc toàn bộ 9 thuyền viên trên tàu xuống phao cứu sinh và thả trôi trên biển, trên phao chỉ có một ít nước, ngoài ra không có bất cứ công cụ phương tiện gì khác. Đến khoảng 7 giờ ngày 21/11/2012 thì những người bị nạn trên đã được các tàu ngư dân đánh cá của Việt Nam cứu vớt.
2 giờ 30 phút ngày 22/11/2012, Cảnh sát biển Vùng 3 của Việt Nam đã phát hiện tàu mang tên Sea Horse (treo cờ của Indonesia) xâm phạm lãnh hải Việt Nam. Sau khi cho các thuyền viên tàu Zafirah nhận dạng và xác định đúng là tàu của họ đã bị chiếm đoạt, Cảnh sát biển Vùng 3 đã yêu cầu dừng tàu để kiểm tra nhưng tàu trên tiếp tục bỏ chạy buộc cảnh sát biển phải nổ súng cảnh cáo thì tàu trên mới dừng lại. Sau đó, Cảnh sát biển Vùng 3 đã lập biên bản bắt giữ tàu và 11 đối tượng mang quốc tịch Indonesia trên tàu. Khoảng 22 giờ cùng ngày, các đối tượng trên đã được bàn giao cho Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu xử lý.
Sau khi nhận được yêu cầu của OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Văn phòng Interpol Việt Nam đã phối hợp với Cảnh sát Indonesia và Malaysia xác minh thông tin về nhân thân lai lịch, tiền án tiền sự của các đối tượng cướp biển bị bắt giữ, về chủ sở hữu của tàu Zafirah và các thông tin, tài liệu có liên quan tới vụ việc tàu Zafirah bị cướp.
Ngày 19/12/2012, Bộ đội Biên phòng tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã bàn giao tàu Zafirah cùng với hàng hóa trên tàu cho chủ tàu là Công ty EA Marine của Malaysia; giao 5 thuyền viên quốc tịch Myanmar và 4 thuyền viên quốc tịch Indonesia cho Lãnh sự quán của Myanmar và Indonesia tại Việt Nam.
Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao đã có công hàm gửi Đại sứ quán Indonesia tại Hà Nội đề nghị phía Indonesia cử người sang tiếp nhận 11 đối tượng. Qua kênh hợp tác Interpol, Văn phòng Interpol Việt Nam cũng thường xuyên đôn đốc Cảnh sát Indonesia cho biết ý kiến về vụ việc này. Ngày 3/4/2013, Văn phòng Interpol Việt Nam nhận được thông báo từ phía Indonesia cho biết sẽ cử đoàn cảnh sát gồm 14 người sang Việt Nam từ ngày 9 đến 13/4/2013 để Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 và tiếp nhận các đối tượng trên. Lãnh đạo OK9 đã banh đã giao Tổng cục VI chủ trì đón, Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 và trao trả 11 đối tượng nói trên cho Indonesia.
Văn phòng Interpol Việt Nam với vai trò là đầu mối hợp tác quốc tế phòng, chống tội phạm đã chủ động liên hệ với phía Indonesia thống nhất chương trình Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 và kế hoạch bàn giao. Sáng ngày 10/4/2013, lãnh đạo Văn phòng Interpol Việt Nam và Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra cùng các đơn vị của Tổng cục An ninh I, Sở Ngoại vụ TP HCM và các đơn vị chức năng của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á, Viện Kiểm sát, Bộ đội Biên phòng, Sở Ngoại vụ) đã tiếp xã giao đoàn Cảnh sát Indonesia tại TP HCM. Ngày 12/4/2013, Văn phòng Interpol Việt Nam đã phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp, Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 và bàn giao vật chứng, tài liệu liên quan tới vụ việc cho phía Indonesia tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Ngày 13/4/2013, Văn phòng Interpol Việt Nam và Cơ quan Cảnh sát điều tra đã phối hợp với các đơn vị liên quan của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu dẫn giải 11 đối tượng cướp biển đến sân bay Tân Sơn Nhất và bàn giao cho Cảnh sát Indonesia theo đúng quy định của Oki9 Sòng bạc trực tuyến Việt Nam và quốc tế.
Việc phối hợp thành công trong giải quyết vụ án tàu Zafirah bị cướp là minh chứng rõ ràng nhất khẳng định vai trò quan trọng của công tác hợp tác quốc tế trong giải quyết các vụ án cướp biển. Cướp biển là hoạt động tội phạm xuyên quốc gia nên chỉ có sự phối hợp tích cực giữa các quốc gia liên quan mới giải quyết được. Đẩy mạnh công tác hợp tác quốc tế giữa các nước có chung đường biên giới, các tổ chức hàng hải quốc tế qua kênh hợp tác Interpol, Asean, Aseanpol để nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo an ninh trật tự ở các khu vực biển quốc tế, phòng chống cướp biển cũng sẽ là một phương án hiệu quả.
Đối với các nước có chung đường biên giới trên biển, đặc biệt là các nước xảy ra nhiều vụ cướp biển có thể tổ chức các đội tuần tra chung, kêu gọi sự tham gia của quân đội để kiểm soát tốt hơn các vùng biển quốc tế.
* Với sự hợp tác thông tin của Văn phòng Interpol Việt Nam
