Dưới cái nắng gay gắt của mùa khô Tây Nguyên chúng tôi tìm đến xã Iasao, huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai, hàng trăm héc ta cà phê nơi đây đang quắt queo vì “khát nước”. Trên con đường nắng xe chở nước kéo nhau đi làm “chiến dịch”, thế mới thấy người dân đang dốc toàn lực cứu lấy cây cà phê.
Ông Trần Văn Hùng chủ 5 ha cà phê ở đây cho biết: “Chỉ mới tưới được một đợt mà hồ đã cạn, giếng thì đứt mạch hết, hai cái giếng năm ngoái tưới không hết nước thì giờ máy mới nổ hai tiếng đã cạn khô. Tôi phải thuê thợ đào giếng về cải tạo lại giếng cũ và đào thêm giếng khác mới mong cứu được vườn cây”. Cũng như ông Hùng, nhiều chủ vườn cũng chọn phương án lâu dài là đào giếng lấy nước tưới cho cây cà phê vì thế nên thợ đào giếng đang rất… đắt sô.
Đến sau vườn ông Hùng chúng tôi gặp tổ đào giếng của anh Ksor Nhứt đang còng lưng hì hục quay tời đất từ dưới cái giếng đào dang dở lên. Tổ của anh gồm năm người, hai người dưới đáy giếng, hai người quay tời đất còn một người phụ nữ, vợ anh Nhứt phụ việc và nổ máy bơm nước. Chiếc giếng có đường kính 1,5m sâu gần 20m nhưng vẫn chưa có dấu hiệu của nước.
Anh Nhứt nói: “Năm nay hạn quá, đào mãi mà chưa thấy con nước đâu cả, thế này chắc phải 10m nữa mới mong có nước được”. Anh cho biết thêm, anh năm nay mới ba mươi tuổi nhưng đã có kinh nghiệm hơn mười năm đào giếng, ban đầu cũng đi theo những người trong làng sau dần quen rồi thì anh cũng tự nhận làm công riêng. Hai vợ chồng anh được cha mẹ cho mảnh vườn gần 1ha nhưng vẫn đi làm thêm để có đồng ra đồng vào và bởi ai cũng biết anh là thợ đào giếng uy tín nên rất thích thuê anh.
Khi được hỏi về tiền OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Áh tươi cười nói: “Tuy vất vả nhưng cũng kiếm được cậu à. Mình đào giếng sinh hoạt thì 600 - 700 ngàn/mét, còn với giếng tưới lớn thế này thì 1,2 - 1,5 triệu đồng/mét. Mỗi ngày mình đào được 2-3m nhưng cũng có ngày gặp đá thì chưa được 1m nữa”.
Tổ của anh chủ yếu là anh em trong làng, đào xong giếng này lại chạy sang giếng khác, ít có lúc nghỉ ngơi, suốt mấy tháng mùa khô mỗi người cũng kiếm được gần chục triệu đồng. Với những dụng cụ rất đơn giản: xà beng, xẻng, quay tời, sọt sắt, máy bơm nước nhưng tổ của anh đã đào giếng khắp vùng Iasao này.
Giữa trưa nóng nực, bữa cơm dã chiến nhanh chóng được bày ra ngay hiện trường chỉ có vài con cá khô, miếng thịt mỡ và canh nấu từ… lá sắn. Sau bữa ăn đạm bạc và giấc ngủ trưa ngắn ngủi mọi người lại lao vào Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP mưu sinh vất vả.
Trở về với TP Pleiku đến xã Biển Hồ chúng tôi gặp bác Trương Thôi, tuy đã 52 tuổi nhưng bác vẫn là thợ cả của tổ. Bác vẫn một mình xuống lòng đất hì hục đào, đánh từng mảng đất nên trông bác khỏe khoắn như còn trai trẻ. Chúng tôi đến đúng vào giờ nghỉ ăn bữa lỡ chiều, bác đứng trên chiếc giỏ sắt, đu theo sợi dây lơ lửng cheo leo để mọi người kéo lên. Từ đầu đến chân, người bác như “từ dưới đất chui lên” nhưng bác vẫn tươi cười nói: “Năm 1989 tôi từ Bình Định lên đây, đi theo những người đào giếng và làm đến giờ. Nghề này cũng cực lắm, ai không quen thì người rã rời, đau lưng ê ẩm mà không ăn nổi cơm nữa”.
Bác cho biết thêm nhiều người không chịu nổi cảnh tối tăm, khó thở vì hiếm khí như dưới địa ngục ấy nên đã bỏ nghề. Bác nói: “Đến hơn hai chục năm kinh nghiệm như tôi mà còn lạnh sống lưng mỗi lần xuống giếng, lỡ mà gặp bom mìn, hay đất đá rơi vào đầu thì không biết thế nào nữa. Nhất là khi xuống giếng cũ, tôi phải đem theo bình ôxy chứ nguy hiểm lắm”. Kiếm được đồng tiền bát gạo quả không dễ dàng, nhất là đối với nghề mà nguy hiểm luôn luôn thường trực, tính mạng như “chỉ mành treo chuông”.
Bác Thôi buồn rầu nhắc lại: “Năm trước có cậu Huân theo tôi đào giếng, xuống một cái giếng cũ bị đất đá rơi xuống đầu mà đến giờ vẫn chưa lành lặn hẳn. Cái nghề “ăn cơm trần gian, Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 âm phủ” này cũng không biết khi nào mình ngã xuống nhưng mọi người vẫn làm vì mình không đào thì ai đào bây giờ, đâu thể để họ không có nước dùng, cà phê không có nước tưới mà chết được”.
Người ta vẫn chưa quên vụ tai nạn thương tâm bốn năm trước làm sáu người thiệt mạng và hai người khác phải vào viện cấp cứu vì xuống một cái giếng ở thôn 5 xã An Phú, Pleiku. Nhưng trong vòng xoáy mưu sinh thì những thợ đào giếng vẫn đang từng ngày bất chấp nguy hiểm để mò xuống “âm phủ”… kiếm cơm. Anh Ksor Nhứt tâm sự: “Mình cũng sợ lắm chứ, còn vợ trẻ con nhỏ nhưng gắng kiếm tiền mua phân bón, sắm cái công nông, giờ mình có sức thì làm chứ mấy năm nữa thì về làm ở nhà thôi”
