Vào cuối thập niên 80, tôi tình cờ gặp nhạc sỹ Xuân Hồng tại một quán nhậu bên dòng sông Trẹm, rừng U Minh ở Cà Mau. Lúc ấy trời đã chập choạng tối, muỗi từng đàn xuất hiện bay quyện vào nhau tạo thành âm thanh hỗn loạn như một dàn hợp xướng không có nhạc trưởng. Ông Tư Thời chủ quán rượu, đốt vỏ tràm để xua muỗi, ngọn lửa tù mù đầy khói. Bên kia sông, các cư dân khác cũng un khói để đối phó bằng lá dừa nước. Mỗi nhà mỗi cột khói ửng đỏ nối tiếp nhau tạo thành những chùm hoa lửa chạy dọc theo bờ sông Trẹm.
Nhìn ông nhạc sỹ hai tay chống cằm ngồi lặng lẽ trầm tư bên những cột khói chập chờn hòa nhịp với tiếng chân chạy huỳnh huỵch đuổi nhau của trẻ con quyện vào bóng tối, tôi bỗng nhớ đến ngọn lửa bập bùng của đuốc lồ ô, nhớ những bước chân rập rình theo nhịp chày giã gạo của bà con Stiêng Phước Long trong kháng chiến. Tôi cất giọng hỏi:
- Dạo này bác Xuân Hồng có thường về sóc Bom Bo không, ở đó còn dư âm tiếng chày của thời xa vắng!
Ông nhạc sỹ dường như sực tỉnh, quay sang nhìn tôi cười hềnh hệch, nụ cười hiền lành như dòng sông Trẹm mùa khô: “Tao mới về, BomBo bây giờ thay đổi lắm. Người Stiêng đã có máy xát gạo rồi. Hôm ấy, đúng dịp ngày hội của sóc, nên các già làng ở Bù Đăng Bù Đốp về đủ. Gặp tao ai cũng mừng. Ông già làng có lẽ cao tuổi nhất đến tìm gặp tao rồi sờ đầu sờ cổ tao nói rằng: Cũng nhờ bài hát tiếng chày trên sóc BomBo của mày mà người Stiêng tao được cả nước biết đến, được Đảng và Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức cho tiền làm cái đường cái điện. Bà con Stiêng mang ơn mày lắm, nên muốn đẽo cho mày một cái tượng, muốn tặng cho mày cái Tivi trắng đen 14 inch làm kỷ niệm”.
- Bà con quý bác lắm nên mới nói thế! rồi bác có nhận không? Tôi tiếp tục hỏi.
- Nhận làm sao được, nhưng tao cảm động lắm, tao đề nghị với các già làng, nếu bà con còn nhớ đến Xuân Hồng bảo anh em vô rừng đốn một khúc gỗ, khoét 2 lỗ làm 2 con mắt, đắp ở giữa một cái gờ làm cái mũi, khoét một lỗ ở dưới làm cái miệng. Sau đó ghi 2 chữ: Nhạc sỹ Xuân Hồng là được rồi. Bà con không ai chịu bắt ép tao phải nhận. Người Stiêng sống tình nghĩa và thủy chung lắm, mày có dịp nên về thăm bà con một lần cho biết…
Ấy thế mà mãi đến nay đã bao năm rồi bác Xuân Hồng cũng đã trở về với đất. Tôi vẫn chưa có dịp về thăm sóc Bombo, thăm một địa danh huyền thoại, để tưởng nhớ người nhạc sỹ tài năng với những bản tình ca về cuộc chiến tranh vệ quốc, và nghe lại dư âm tiếng chày một thời xa vắng.
Cách đây vài năm, tôi tình cờ gặp hai vợ chồng ông Điểu Sen, người Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 ở Bình Phước tại trường Đại học Văn hóa ở Hà Nội. Ông Sen rụt rè nói với tôi với giọng buồn buồn: “Hai vợ chồng mình là người Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Stiêng, ở tận biên giới Campuchia. Mình dẫn con gái mình ra Thủ đô để xem đàn bà có thể đi học xa được không! Nếu học được mình cho nó ở lại, còn nếu không được mình dẫn nó về nhà làm rẫy, bắt chồng cho nó. Mình ở xa quá nên phải cố gắng đi đến tận nơi, xem được, thấy được mới tin…”.
Giữa lúc câu chuyện dẫn đàn bà đi học xa đang còn rươm rả, ông Điểu Sen đập vai tôi lắc lắc. “Nói chuyện với mày thấy yên cái bụng, khi nào mày về Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 hoặc đi chơi ở Bình Phước nhớ ghé An Khương ăn bữa cơm với vợ chồng tao. Người Stiêng quý khách lắm. Ở thị xã Đồng Xoài có ông thầy người kinh thường đến thăm chơi và ăn cơm chung với bà con tao. Đồng bào Stiêng vừa đổi họ Nguyễn của ổng thành họ Điểu đấy”
- Ông ấy thầy gì lại được vinh dự thế hả bác! Tôi tò mò hỏi.
- Nó tên là Nguyễn Tất Trung, hiệu trưởng trường Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nội trú tỉnh Bình Phước, trường nó dạy cho con em Stiêng tao biết cái chữ, biết giữ phong tục của mình. Bây giờ thầy Điểu Trung là người của phum sóc tao rồi, mỗi khi buôn làng có chuyện gì về học hành, nó giải thích cái tai bà con nghe được, cái bụng bà con hiểu được. Chính nó xúi tao cho con Sang ra Hà Nội học cao hơn nữa đấy…
Ông Điểu Sen vui vẻ kể chuyện An Khương quê nhà, rồi thừ người nhìn con gái có vẻ đắn đo về việc nên để con mình ở lại Hà Nội hay không! Tôi quay sang nhìn cô sơn nữ Stiêng với đôi mắt đen láy, mái tóc dài mượt và gương mặt hiền lành đang bẽn lẽn nắm xoắn lấy tay mẹ giữa lòng Thủ đô nhộn nhịp người xe, rồi bất chợt thầm nghĩ: Trên thế giới này, bất kỳ thủ đô hoa lệ nào cũng thế, ngoài cái hào quang bóng loáng ở mặt tiền còn phía sau là những vùng tối sáng, nơi mà cái tốt xấu luôn đan xen giữa đời thường.
Tôi nhìn cô ái ngại: “ Liệu cô sinh viên họ Điểu này có tồn tại được ở đất kinh kỳ, khi mà cả một thời thơ ấu, lặng lẽ nơi thôn dã với cây mía củ khoai, mang gùi với đôi chân trần rập rình theo mẹ. Một thời đứng tần ngần đợi bạn dưới bóng cây Knia giữa rừng núi đại ngàn…
Đầu năm nay từ Đà Lạt tôi phóng xe máy theo quốc lộ 14 về Bình Phước tìm ông thầy tên Điểu Trung hiệu trưởng trường Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nội trú tỉnh. Trong thời buổi thông tin toàn cầu, việc tìm ông không khó. Từ phum sóc bằng điện thoại di động ông cho tôi biết ông đã thôi làm hiệu trưởng trường nội trú, chuyển sang làm hiệu trưởng trường Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nội trú ở thị xã Bình Long cách trung tâm Bình Phước 60km. Tuy nhiên, ông thầy họ Điểu nói sẽ cho người đón tôi ở Đồng Xoài sau đó dẫn về An Khương để gặp hai vợ chồng ông Điểu Sen, người đã mời tôi lần trước ở Hà Nội.
Chiếc xe lặng lẽ chạy theo những con đường nhỏ đầy cua tay áo rợp mát dưới tán lá cao su, rồi đột ngột dừng lại trước một ngôi nhà khang trang. Anh tài xế nhanh nhảu: “Nhà ông Điểu Sen đó”. Tôi ngỡ ngàng đến nỗi không tin vào mắt mình. Tận phum sóc vùng giáp biên thùy, lại có căn nhà đẹp đến thế!
Trong nghề nghiệp của mình, tôi đã đi và chụp khá nhiều những kiểu nhà của các Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 anh em ở miệt Nam Tây Nguyên. Trên đường đến sóc tôi liên tưởng đến dãy nhà sàn buộc tre, có khói lam tỏa lên sáng chiều từ bếp lửa hồng, dưới sàn nhà là đàn gia súc thả rong thi thoảng có mùi nước đái bò quyện vào rơm khô ngai ngái. Hình hài có thể đổi thay, nhưng hồn cốt, là mùi của tự do, của khoáng đạt và hồn nhiên chưa tịnh hồ tì vết. Nhưng hiện nay tại An Khương này những hình ảnh ấy đã trở thành quá khứ.
Trước mặt tôi là một căn nhà xây đồ sộ, mặt tiền đầy hoa giấy đỏ, diện tích sử dụng gần 200m2, xung quanh nhà là một vườn tiêu xanh mướt, trước sân là một chiếc máy kéo của Nhật… Vào thế kỷ thứ 21 người Stiêng ở Bình Phước tậu một căn nhà trăm triệu, sở hữu vài mẫu đất trồng cao su là chuyện bình thường, một số con em Stiêng đi học bằng xe máy tốt, mang theo điện thoại di động không còn là chuyện lớn. Giữa vườn tiêu của ông Điểu Sen là căn nhà cũ được ông giữ lại để nhớ đến di vật của dòng họ Điểu một thời khôn khó….
Ông Điểu Sen sinh năm 1947 là dân gốc An Khương thị xã Bình Long. An Khương là tên của một địa danh có từ năm 1875 dưới thời vua Tự Đức (Nhà Nguyễn). Đó là vùng đất bazan trù phú, nơi có nhiều đồn điền cao su nằm sát biên giới Campuchia. Tại vùng đất đỏ xa xôi này, năm 1938 người Pháp đã mộ phu từ Bắc vào Nam để rồi cột chặt cuộc đời họ với những gốc cây xa lạ.
Vào những năm đói kém mất mùa bệnh tật ấy nhiều thợ cày ở
Ngày ấy người Stiêng lùi dần về rừng sâu nhường chỗ cho súng đạn và roi da của những ông chủ đồn điền người Pháp. Họ là những nhân chứng sống chứng kiến những bóng người kinh thấp thoáng trong rừng cao su với thân hình tiều tụy đói khát lặng lẽ nhập nhòa giữa mủ và máu.
Ông Sen tham gia cách mạng năm 1960 làm giao liên, vào Đảng năm 23 tuổi. Sau năm 75 ông làm phó phòng Ok986.com Việt Nam Casino, Nổ Hũ huyện Hớn Quản, rồi làm chủ tịch xã An khương cho đến ngày nghỉ hưu. Là chủ tịch một xã chủ yếu là Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Stiêng của mình, ông đau đáu cảnh nghèo đói với cuộc sống du canh du cư, với những buổi sáng từng nhóm người bồng bế nhau vào rừng đào củ chụp củ nần kiếm sống. Vì vậy, ông đề nghị bà con không được bỏ làng đi nữa, bám lại An Khương kiếm ăn từ đất.
Để bà con yên tâm ở lại, ông chạy đi tìm giống lúa, giống khoai, lo kiếm thầy dạy cho con em cái chữ, kêu gọi đồng bào kinh thượng thương yêu nhau. Trong việc kiếm thầy, ông kiếm được một cô giáo người kinh dạy cấp một làm vợ. Chuyện ông lấy vợ chấn động một bản làng lâu nay yên tĩnh. Theo phong tục của người Stiêng, con gái đi hỏi chồng, trai phải về ở rể 3 năm theo chế độ mẫu hệ. Nhưng ông Sen sau đám cưới bắt vợ về nhà mình, con cái đẻ ra mang họ của bố…
Cũng như toàn xã An Khương cây tiêu và cao su lần lượt phủ xanh những vùng đất loang lổ đầy bom đạn và xóa đi màu vàng hanh khô đến nhức mắt của cỏ Mỹ. Vợ chồng ông Điểu Sen có 6 người con: 2 trai 4 gái tất cả các con ông đều học xong đại học hoặc trung cấp. Điểu Huỳnh Sang đứa con gái thứ hai được ông dẫn ra Hà Nội năm xưa nay đã là thạc sỹ, người nữ thạc sỹ đầu tiên của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Stiêng Bình Phước, hiện nay là đại biểu Ok986.vip được xếp hạng cao nhất. Lúc xe đỗ trước sân nhà, ông vừa đi thăm vườn cao su về. Gặp chúng tôi, ông ôm vai thầy Điểu Trung mừng rỡ:
- Con Sang nhà tôi thi đậu bằng to rồi. Tôi bảo con em Stiêng cố mà học nhiều như nó. Thạc sỹ là đến lớp mấy hả thầy! Như sực nhớ điều gì, ông kéo tay từng người vào nhà và nói thật lòng: “Chiều nay anh em ở lại nhà mình ăn bữa cơm như đã mời cách đây mấy năm ở Hà Nội” Đợi chúng tôi ngồi ghế, ông tự pha trà nói tiếp:
- Bây giờ nhắc lại thấy sợ. Năm 1998 dẫn con Sang ra tận Thủ đô để xem đàn bà con gái có học cao nữa được không! Lúc ấy nhà mình còn nghèo, vét hết tiền nhà đi ô tô ra Bắc. Ngày ấy, sao mà tài xế và phụ xe ác quá! Cả hai vợ chồng mình và con Sang bị nhà xe nhốt như con heo con gà bắt phải vô ăn ở nhà hàng trong khi mình đã mang theo cơm và muối ớt để ăn rồi, lại gặp bão to tưởng đã chết chắc, cả đời mới thấy bão, thấy sóng biển, cả đống nước xám đục ngầu to như cái nhà bay vào người mình, trời ơi! sợ muốn chết, xanh mặt luôn! Lúc còn ở Thủ đô hai vợ chồng nhất quyết phải vào Lăng viếng Bác Hồ, nhưng đến nơi Lăng đang sửa họ không cho vô phải đứng xa mà dòm, tiếc hùi hụi.
Đến khi trở vô Nam nhìn con Sang đứng khóc một mình mà đứt ruột, muốn bảo nó mang quần áo về nhà làm rẫy bắt chồng cho nó, cả nhà no đói có nhau, ở xa thế này chắc mất con quá. Nhưng nhớ lời thầy Điểu Trung dặn mình nuốt nước mắt để nó ở lại, về nhà hai vợ chồng khóc cả 10 ngày. Thầy Trung biết không, lúc về An Khương tôi đi khoe giáp huyện: “Nhà tao có con đi học ở tận Hà Nội” rồi kêu gọi bà con Stiêng cho con đi học được Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức nuôi. Nhiều nhà nghe lọt lỗ tai, bắt con đi học được 30 đứa rồi, đến nay chưa mất đứa nào. Ông Điểu Sen lại cười.
- Bây giờ nhà tao có 6 mẫu đất, hai mẫu rưỡi trồng cao su còn lại trồng lúa và trồng tiêu. Làm Ok986.com Việt Nam Casino, Nổ Hũ cực khổ lắm, nhưng vẫn còn sung sướng gấp nhiều lần thời xưa, mình làm cho mình và cho con cháu mình mà! Cái lớn nhất của người Stiêng là có đủ cơm ăn, có đủ áo quần mặc không phải đóng khố mình trần như xưa.
Con em hiện nay được Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức nuôi cho đi học để biết cái chữ, có chữ mới nhớ được những năm tháng khổ cực của cha ông mình, có trách nhiệm bảo vệ gìn giữ an ninh phum sóc, không tin lời nói bậy của kẻ xấu, nhất là vùng biên giới. Mấy đứa con nhà tao được học đến đại học, một đứa học to. Sau này giàu có mỗi gia đình cũng phải cố gắng cho con đi học, Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức sẽ tạo điều kiện để được đến trường là tốt rồi. Con Sang nhà tao Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 tận Đồng Xoài. Nó đang sưu tầm và phục hồi lại các phong tục và lễ hội Stiêng.
Ông Điểu Sen mời chúng tôi lần rượu thứ ba, gật gù vỗ đùi có vẻ bằng lòng về một đời người:
- Năm nay tao 65 tuổi, chưa phải là già. Nhiều lúc ngẫm nghĩ về Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Stiêng của tao, trước đây đói rét không đủ quần áo để mặc, không đủ cơm ăn, phải ở trần đóng khố, sống như con heo con nhím trong rừng. Nhờ có Đảng, có Bác Hồ, bà con có cuộc sống no đủ, có cái chữ để đọc sách báo, có cái đầu để biết đúng sai. Công của thầy Điểu Trung, thầy Thảo, của cán bộ giáo viên trường Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nội trú Bình Phước lớn lắm…
Chia tay vợ chồng ông Điểu Sen, một gia đình người Stiêng tiêu biểu, một già làng thời đổi mới, tôi hình tượng đến một thế hệ trẻ kế thừa ở An Khương, được học hành, biết giữ gìn thuần phong mỹ tục, biết tự vươn lên làm giàu chính đáng ở tận phum sóc xa xôi, ngõ cụt của vùng biên giới.
Những thành công ban đầu đối với bà con Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Stiêng là kết quả của các nhà lãnh đạo tâm huyết ở địa phương đã lồng ghép các chủ trương và thực hiện một cách sáng tạo. Ở đâu cũng vậy, bà con Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 có thấy mới tin
