Đến trường trên lưng cha
Năm 1985, người dân Khương Hà, Cổ Giang, Thanh Hưng kéo đến Bồng Lai lập nghiệp, lập nên làng Đồng Nghẹn, Cồn Hoá, Đồng Dẹ, Nước Thăng. Đã hơn 25 năm qua, người dân muốn đến trung tâm đều phải bơi, lội qua sông. Các cháu học sinh từ 3 đến 12 tuổi được người thân cõng, còn các cháu học sinh từ 13 tuổi trở lên cởi quần áo cột lên vai, giơ cặp lên cao rồi dìu dắt nhau băng qua sông đến trường. Đó là những ngày trời yên bể lặng, còn đến mùa mưa lũ, họ vượt sông bằng nhiều cách và chúng tôi thấy cách nào cũng đầy hiểm nguy.
Anh Nguyễn Minh Nhàn, xóm Đồng Dẹ ngồi đợi đón con ở bờ sông Bùng mặt đầy tâm trạng: "Đợt lũ vừa rồi đã đi qua gần 1 tháng nhưng con em chúng tôi mới đến trường được mấy ngày qua. Thấy con nghỉ học lâu ngày, sốt ruột nên tôi liều cõng con đi học, chứ rất nhiều cháu vẫn chưa được đến trường do gia đình neo người, mẹ sinh em bé, ba đi rừng mắc lũ chưa về được…".
Theo tìm hiểu của chúng tôi, gần 10 năm trở lại đây, UBND xã Hưng Trạch cho thầu cát, máy đào, hút ở nhiều khúc sông nên ở giữa lòng sông Bùng có nhiều vực sâu, chẳng may sa chân là chết đuối. Vì vậy, muốn cho con đến trường, không có con đường nào khác họ phải cõng con băng qua sông học chữ.
Ông Nguyễn Chiến Sự, Trưởng thôn Bồng Lai 2 cho biết: "Bồng Lai ở đầu nguồn sông Bùng, do đó mỗi lần có mưa dù là mưa nhỏ thì nước từ các khe suối, trên rừng tuôn về nên nước lên rất nhanh. Người dân làm không đủ ăn nên cũng chẳng ai dám bỏ ra chục triệu bạc mua đò chèo đưa con đi học. Là cán bộ thôn tui rất trăn trở. Nghĩ mãi thấy không có cách gì hơn, tui chạy xin UBND xã được 1.000.000 đồng, kêu gọi 2 thôn đóng góp được 500.000 đồng cùng với 10 công thợ đóng một cái thuyền vuông tự chế có một không 2 trên thế giới. Sau đó mua dây cáp cột vào 2 gốc cây to để kéo học sinh đến trường. Những gia đình có con em đi học tự cắt cử người trực, mỗi nhà 1 ngày và đảm nhận luôn việc bôi trơn động cơ (chùi nhớt để dây cót khỏi gỉ)".
Đó là ở thôn Bồng Lai 2, còn học sinh ở xóm Đồng Dẹ, Cồn Hoá chúng tôi thấy vẫn phải được người thân cõng đi về. Bồng Lai có 280 học sinh, trong đó có 70 cháu học tiểu học, THCS và 35 cháu mầm non ở bên kia bờ Bắc sông Bùng. Vì không có bất kỳ phương tiện nào để qua sông nên trời mưa là các cháu nghỉ học dài ngày. Do đó, việc duy trì số lượng và tính chuyên cần rất khó đảm bảo. Mặc dù sau những đợt mưa lũ nhà trường phải tăng cường thầy, cô giáo dạy thêm, phụ đạo để học sinh theo kịp chương trình. Các thầy, cô giáo đã nỗ lực hết mình, nhưng do con đường đến trường quá gian nan nên hàng chục năm nay số học sinh học hết THPT chưa đếm hết một bàn tay…
Ước mơ một cây cầu
Tiếng trống tan giờ học buổi sáng vừa điểm, các cháu ở cả 3 cấp học ùa ra dọc bờ sông Bùng đợi người nhà tới cõng về, một số khác lại giành nhau lên bè để được qua bên kia sông trước. Cơn mưa rừng kèm cuồng phong đang sầm sập đổ xuống đang làm nước sông lên cao. Nhìn từng "chùm" học sinh lần lượt qua sông trên một cái hộp gỗ, trong số đó có em thì có cặp phao cứu sinh, có em không, chúng tôi không dám nghĩ đến điều gì xảy ra nếu tình trạng này kéo dài thêm nữa.
Ông Đỗ Văn Tình, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Trạch cho biết: Tình trạng các em học sinh phải vượt sông Bùng đến trường, nhất là vào mùa mưa lũ rất nguy hiểm. Nhiều người cố bươn bả qua sông đã bị chết đuối. Hiện tại, ở Bồng Lai có trên 100 học sinh phải đến trường bằng con đường cõng, bơi, đi bè và gần 400 người dân đi lại bằng "con đường bơi". Xã đã nghĩ đến chiếc cầu lâu rồi, nhưng không có đủ kinh phí xây cầu.
Thời gian trôi đi, hàng trăm đứa trẻ ở đây lớn lên cùng sông nước, hằng ngày vẫn đến trường bằng bước chân trần băng sông. Nhìn cảnh ấy, ai cũng ước mơ làm sao có một cây cầu bắc qua sông Bùng cho các em được đến trường an toàn, người dân được đi lại thuận tiện hơn. Nhưng khát vọng cây cầu ở vùng "thâm sơn cùng cốc" này vẫn đang canh cánh từng ngày…
