- Dùng xe rô bốt phá tường chữa đám cháy lớn trong KCX Tân Thuận
- Nga phát triển thành công gián robot tình báo như gián thật
- Sử dụng robot mới tại các lò phản ứng nguyên tử
Robot không nhả đạn nếu không có lệnh từ con người
Trên ngọn đồi xanh tươi nhìn xuống Daejeon, miền Trung Hàn Quốc, một súng máy gắn trên tháp pháo đang tầm quét mục tiêu phía trước. Cả bộ, gồm đế và súng, to cỡ một chú chó lớn. Băng đạn đủ mạnh để phá hủy cả một chiếc xe tải. Một sợi cáp Ethernet (nối liền các máy tính để thiết lập mạng nội địa) nối từ bệ súng đế dẫn xuống nền cỏ rồi chạy vào một lều vải. Sợi cáp được kéo lên trên giá đỡ rồi luồn vào phía sau chiếc máy tính với màn hình hiển thị các hình ảnh khác nhau do camera truyền về.
Một camera có góc ghi hình rộng 180 độ cho thấy quang cảnh trước mắt. Một camera khác theo dõi từ trên không xuống. Những hình chóp nón màu đỏ phía trước, đánh dấu tầm tấn công của tháp pháo. Phạm vi này quy ra địa hình thực tế sẽ là một khu vực trải dài 4km, đủ để xâm nhập vào sâu trong thành phố nếu tính từ địa điểm quan sát trên cao đầy lợi thế này.
Cạnh bàn phím là một bộ cần điều khiển phức tạp, khá giống với bộ điều khiển các game máy tính hiện đại. Một tấm gỗ gắn vào bàn ở phía trên bảng điều khiển cho biết chức năng của từng loại nút bấm khác nhau. Một nút là để ngắm bắn. Một nút khác để đo khoảng cách từ vị trí súng tới mục tiêu. Một để nạp đạn.
Nhóm các kỹ sư đứng quanh bàn tỏ ra do dự khi chiếc loa phóng thanh đặt trên chân đỡ bất ngờ phát ra những âm thanh cảnh báo. Một ô vuông nhấp nháy trên màn hình máy tính báo hiệu một mục tiêu vừa được phát hiện đang di chuyển trong tầm theo dõi của camera - đó là một chiếc xe hơi. Vị trí của nòng súng được thể hiện bằng một ô màu đỏ di chuyển trên màn hình máy tính. Chiếc loa, bộ phận được gắn liền với hoạt động của tháp pháo, là một robot phát tín hiệu cảnh báo, với âm lượng có thể nghe được từ cách xa 3km. Âm thanh được phát đi nhằm cảnh báo mục tiêu trước khi nổ súng.
 |
| Super aEgis II có tầm hoạt động tới 4km và đủ sức hạ được mục tiêu cỡ xe tải. |
Lời cảnh báo phải được đưa ra trước mỗi lần nhả đạn, theo đúng luật quốc tế, các kỹ sư cho biết. "Hãy quay lại!" robot nói bằng một thứ tiếng Hàn đầy cương quyết. "Quay lại ngay nếu không chúng tôi sẽ bắn! "Super aEgis II, tháp pháo tự động tối tân nhất của Hàn Quốc, sẽ không nhả đạn nếu như không có lệnh “OK” từ con người. Người điều khiển trước tiên phải nhập mật mã (password) vào hệ thống máy tính để kích hoạt chức năng nhả đạn của tháp pháo. Sau đó, người điều khiển phải ra mệnh lệnh trực tiếp thì tháp pháo mới khai hỏa.
Jungsuk Park, kỹ sư cao cấp của DoDAAM, hãng sản xuất ra tháp pháo Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 tại bộ phận giám sát robot của công ty, được đặt tại quận Yuseong, thành phố Daejeon. Bộ phận này có 150 nhân viên, hầu hết đều là kỹ sư. "Đời máy đầu tiên mà chúng tôi đưa ra có hệ thống nhả đạn tự động" - Park giải thích - "Nhưng tất cả các khách hàng của chúng tôi đều yêu cầu phải thêm phần kiểm soát của con người. Về mặt công nghệ thì chúng tôi không thấy có vấn đề gì, nhưng khách hàng lo rằng, súng có thể nhả đạn nhầm".
Super aEgis II lần đầu tiên ra mắt nào năm 2010, là một trong những loại vũ khí tự động đời mới có khả năng xác định, bám theo và phá hủy mục tiêu di động từ khoảng cách rất xa, mà về mặt lý thuyết là không cần tới sự can thiệp của con người. DoDAAM nói, họ đã bán được hơn 30 bộ thiết bị kể từ khi ra mắt, mỗi bộ là một phần trong hệ thống phòng thủ trọn gói, trị giá trên 40 triệu USD.
Tháp pháo hiện đang được sử dụng ở nhiều nơi tại Trung Đông, trong đó có 3 căn cứ không quân tại Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (gồm Al Dhafra, Al Safran, và Al Minad), ở thủ đô Abu Dhabi, tại một kho vũ khí ở Qatar và một số sân bay, nhà máy điện, các đường ống dẫn, và nhiều căn cứ quân sự trên thế giới.
 |
| Tháp pháo tự động có thể giám sát biên giới 24/24 giờ. |
Điều gì xảy ra khi cỗ máy được đặt tại nơi không phân biệt được ai bạn, ai thù?
Isaac Asimov, tác giả cuốn truyện Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng "Nguyên tắc đầu tiên của robot" (First Laws of Robotics), cho rằng "một robot không thể làm tổn hại tới bất kỳ ai, hoặc hành động khiến một người có thể bị tổn hại'” - thế nhưng có vẻ như quy tắc này sẽ bị phá vỡ. Việc Tổ chức Theo dõi Nhân quyền kêu gọi ra lệnh cấm đối với việc "phát triển, sản xuất và sử dụng vũ khí tự động hoàn toàn" dường như không được các nhà sản xuất vũ khí tự động ngó ngàng. Những cỗ máy như trên thực ra đã tồn tại, đang được bán ra thị trường, dù cho chúng được "tự đặt giới hạn" hoạt động.
Yangchan Song, Giám đốc điều hành phụ trách mảng chiến lược của Hãng DoDDAM cho biết: "Chúng tôi đã phát triển từ các thiết bị chiến đấu điều khiển từ xa tới công nghệ mà chúng tôi đang tiếp cận: đó là các thiết bị thông minh có khả năng tự phán đoán và ra quyết định".
Hàn Quốc đã âm thầm trở thành quốc gia đi đầu trong lĩnh vực robot quân sự, bởi nước này có chung đường biên giới với CHDCND Triều Tiên, theo lời Tổng giám đốc điều hành của DoDAAM, Myung Kwang Chang: "Mọi việc bắt đầu từ các nhà sáng chế".
Theo ông Chang: "Chúng tôi sống trong một bối cảnh đặc biệt. Chúng tôi có mối đe dọa hiện diện ngay bên cạnh. Vì thế, chúng tôi phải phát triển một quân đội mạnh và phải dùng đến sự hỗ trợ của công nghệ. Vũ khí của chúng tôi có thể nhìn vào bóng đêm, điều mà con người không làm được".
Tại khu phi quân sự (DMZ), một dải đất hẹp không bóng người nhằm phân cách hai miền Triều Tiên, Samsung cũng từng thiết kế tháp pháo tự động nhưng đã bỏ cuộc. DMZ hiện là nơi DoDAAM đang thử nghiệm Super aEgis II. Hai miền Triều Tiên hiện vẫn đang trong tình trạng chiến tranh, vì chưa ký hiệp ước hòa bình, từ năm 1953 tới nay, cho nên DMZ là vùng đệm được binh lính của cả hai bên canh phòng cẩn mật.
 |
| Một phi công có thể cố ý tạo ra vụ đâm máy bay, nhưng máy bay không người lái sẽ không bị chiếm quyền kiểm soát. |
Tháp pháo không bao giờ ngủ, còn có khả năng nhìn vào bóng đêm nhờ trang bị camera tầm nhiệt, và một khi được chĩa vào đúng hướng, nó sẽ đảm bảo biến tất cả các mục tiêu di động ở khu vực đó trở thành kẻ thù. Sự việc trở nên phức tạp hơn khi cỗ máy được đặt tại nơi không phân biệt được ai là bạn, ai là thù! "Bước tiếp theo là chúng tôi sẽ phát triển phần mềm nhằm phân biệt được bạn với thù, dân thường với binh lính" - Giám đốc Yangchan Song nói rằng: "Hiện nay, tháp pháo cần có sự can thiệp của con người trong việc xác định một đối tượng nào đó có phải là mục tiêu hay không".
Kỹ sư Park và các đồng nghiệp cho biết, nhờ được trang bị nhiều camera, phần mềm của tháp pháo sẽ xác định được liệu đối tượng đang bị theo dõi có mang theo chất nổ trong mình hay không, và khả năng nhận dạng kẻ thù dựa trên quân phục người đó mặc. Một khi vũ khí có thể phân biệt được giữa bạn và thù thì việc tiến tới tự động hóa hoàn toàn sẽ là điều đơn giản.
Đó là lý do khiến Hiệp ước Ottawa 1997 cấm sử dụng mìn, bởi đó là những vũ khí tự động nguy hiểm, phát nổ khi có bất kỳ ai đạp phải. Trong trường hợp đó, để con người quyết định có vẻ như là điều hợp lý. Có vẻ như việc để phi công chiếm quyền kiểm soát đầy đủ đối với các hệ thống điều khiển máy bay tự động cũng là hợp lý. Thế nhưng trong thảm họa hàng không của Hãng Germanwings hồi tháng 3/2015, Cơ phó Andreas Lubitz đã cố tình cho chiếc phi cơ lao xuống dãy núi Alps ở Pháp, làm toàn bộ 150 hành khách thiệt mạng.
 |
| Robot quân sự có thể hoạt động trong phạm trù đạo đức của con người? |
Như vậy thì không nên để bất kỳ phi công nào có thể chiếm quyền kiểm soát hệ thống máy tính, ít nhất là khi máy bay hoạt động ở vùng đồi núi? "Chúng ta có trực giác trong việc đánh giá xem điều gì là chấp nhận được về mặt đạo đức bằng cách xem người khác xử sự và phản ứng ra sao trong các tình huống khác nhau" - Colin Allen, giáo sư chuyên về ngành Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 nhận thức và triết học của Đại học Indiana nói.
Nói cách khác thì chúng ta học được điều gì nên làm, điều gì không nên từ những người khác, nhận thức được mối nguy hiểm mang đến từ những hành vi xấu do những mô hình xấu thực hiện. Máy tự động phải có được khả năng phân tích tương tự, nếu không nó sẽ phải chịu sự kiểm soát một cách nghiêm ngặt.
Trở lại nhà máy của DoDAAM ở Daejeon, các kỹ sư chưa có câu trả lời rõ ràng cho vấn đề phát sinh từ quá trình phát triển công nghệ của họ. "Sinh mạng con người là thứ quý giá hơn bất kỳ thứ gì khác, và đó là lý do khiến chúng tôi cài đặt phần kiểm soát của con người lên các tháp pháo" - Giám đốc Yangchan Song nói.
 |
| Khi công nghệ phát triển, các công ty như DoDAAM sẽ phải tạo ra danh giới đạo đức cho máy móc. |
Bất kể tương lai ra sao thì các cỗ máy có khả năng tìm, đeo bám, cảnh báo và tiêu diệt con người mà không cần đến sự can thiệp của con người cũng đã tồn tại trong thế giới của chúng ta. Nếu không có những quy định quốc tế rõ ràng, thì điều duy nhất khiến các hãng sản xuất vũ khí không bán những cỗ máy như trên ra thị trường chỉ là khía cạnh đạo đức, không phải của các kỹ sư lập trình hay của robot, mà của các khách hàng đặt mua.
"Nếu có ai muốn mua tháp pháo không kèm phần kiểm soát như hiện chúng tôi đang cài đặt, thì tất nhiên là chúng tôi sẽ khuyên họ nên cân nhắc kỹ và nói cho họ biết các nguy cơ có thể xảy ra" - Park nói. "Nhưng họ rốt cuộc vẫn có quyền quyết định là họ muốn gì. Và chúng tôi sẽ phục vụ theo nhu cầu của khách hàng".
