Mù chữ và đói nghèo
Làng chài nhỏ hiện dần ra qua màn sương lảng bảng, tiếng nô đùa xa xa của lũ trẻ vọng lại. Từ mờ sáng, những chiếc thuyền nan đã rời khỏi xóm chài nhỏ đi thả dong dọc bờ sông Lạch Tray và cho đến tù mù tối họ mới trở về. Những chiếc lán nhỏ mới được dựng lên xiêu vẹo trên những cọc tre chằng chịt là nơi trú ngụ của cư dân nơi đây.
Để đến được các nhà khác chúng tôi phải chui qua từng chiếc lán nhỏ và những chiếc thuyền xi măng. Bên dưới những lối đi nhỏ được xếp liên tiếp nhau những hòn đá nhấp nhô, nhọn hoắt trơn trượt bùn và rêu. Trong làng chỉ còn người già và trẻ nhỏ.
Đón tiếp chúng tôi trên chiếc thuyền xi măng chật chội, ông Khảng cư dân đầu tiên của làng chài chia sẻ: "Chúng tôi đều là dân chài của tỉnh Hải Dương, cùng sống lênh đênh trên nước, khi mới neo đậu tại đây thành nơi trú ngụ thì chỉ có 6 hộ gia đình. Giờ thì cứ thế sinh sôi và sống ở đây thôi".
Ông Khảng có 9 người con, đều đã lập gia đình, đến năm 85 tuổi ông đã có chắt. Hầu hết những người con của ông đều không biết chữ. Lênh đênh dọc theo con sông Lạch Tray, họ làm tất cả mọi việc từ đánh cá, nhặt rác, rồi đến vớt xác người chết đuối. Người dân làng chài chưa bao giờ nghĩ đến sẽ có ngày họ được lên bờ OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á.
Bà Lê Thị Suốt, vợ ông Khảng đi vớt rác trên sông.
Ông Khảng nói: "Trước kia, nhờ vào con sông, cá tôm còn nhiều, kiếm được nhiều bán được nhiều không phải là khó. Nhưng giờ môi trường ô nhiễm, tôm cá ít đi mỗi ngày nhiều lắm được 2 đến 3 cân, ngày kém cỏi cũng được 1 cân, bán cũng được dăm chục, một trăm chỉ đủ tiền gạo muối thôi, nghĩ gì đến mua sắm, tích góp, chữa bệnh và đi tìm con chữ cho các con".
Lục đục tìm hai cái chứng minh thư đã cũ nát, ông Khảng nhờ chúng tôi đọc hộ, Ông chẹp miệng: "Nói thật là mù chữ hết cả, đến tên vợ mình tôi còn không đọc được, chỉ biết là gọi bà ấy là Lúa". Nghe ông nói xong đến đây chúng tôi lại thấy xót xa khi đọc thấy trong chiếc chứng minh thư, bà tên là Lê Thị Suốt.
Khát vọng lên bờ
Sinh ra trên sông nước, và lớn lên một cách tự nhiên, những nam thanh nữ tú cứ thế yêu và về ở với nhau. Chỉ cần có một chiếc thuyền nhỏ thì đã là một gia đình, không cần đăng kí. Họ sống một cuộc sống khá hoang sơ, với suy nghĩ con đàn cháu đống thì càng nhiều của cải. Mỗi cặp vợ chồng nơi đây ít nhất cũng phải đến 4 đứa và phải đủ nếp tẻ mới thôi.
Chị Lê Thị Thúy tuy mới 42 tuổi nhưng nỗi vất vả đã làm chị trông già hơn so với tuổi của mình. Đẻ liền 4 đứa con, giờ chị đã có cháu ngoại. Cũng như chị, những đứa con của chị cũng lớn lên cùng con sóng với bao bất trắc, khó khăn phía trước. Chị Thúy bùi ngùi: "Ở đây đã có không ít đứa trẻ bị ngã nước dẫn đến hậu quả đau lòng. Tờ mờ sáng, những người có sức khỏe đã chèo thuyền đi xa đánh bắt. Những đứa trẻ bé hơn thì buộc phải vui chơi ở một góc thuyền...".
Thế hệ của chị đã đói nghèo, mù chữ đến thế hệ các con cháu chị có lẽ sẽ khá khẩm hơn. Nhìn lên chiếc sân bê tông chưa kịp khô men con đường vào làng, chị Thúy chia sẻ: "Có đường bê tông, có sự quan tâm của Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K phường Ngọc Sơn, đó là điều đáng mừng cho chúng tôi. Mấy năm trước, bọn trẻ nhà tôi được người ta vận động cho đi học. Thế là không còn buộc chúng ở nhà, đứa chị đi học thì cõng theo đứa em. Con bé Sao, con gái út nhà tôi năm nay mới học lớp 5. Ở nhà có nó là học cao nhất đấy".
Một góc làng chài.
Trao đổi với chúng tôi, bà Nguyễn Thị Lan, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ phường Ngọc Sơn cho biết: "Dân làng chài đã tụ tập sống ở đây khá lâu rồi. Phường chúng tôi cũng cố gắng hết sức tạo điều kiện cho các cháu được đi học, tạo điều kiện cho họ làm chứng minh thư và đăng kí kết hôn. Năm 2004, được sự giúp đỡ và tài trợ của Dự án Khởi đầu mới cho trẻ em nên bọn trẻ được đi học. Phường phối hợp với Trường Tiểu học Ngọc Sơn cho các em hòa nhập với cộng đồng. Kêu gọi được sự hỗ trợ, các em nhỏ được giảm 50% học phí từ phía nhà trường, 50% từ các dự án nhân đạo đem lại. Với giai đoạn tiếp theo, phường cũng cố gắng tài trợ cho các em học hết cấp 3 và đi học nghề".
Chúng tôi rời khỏi làng chài khi đã nhập nhoạng tối, những chiếc thuyền ra khơi từ sáng sớm vẫn chưa trở về. Những đứa trẻ nháo nhác về lán ngồi chờ bố mẹ. Cuộc sống miền sông nước dạy chúng biết tự sắp xếp thời gian và bằng lòng với cuộc sống của mình. Chúng đang có tương lai sáng sủa hơn thế hệ của bố mẹ, ông bà khi nắm bắt được con chữ. Nhưng, cả 3 thế hệ ấy vẫn khát khao có được ngôi nhà trên bờ để ổn định cuộc sống, để không phải thấp thỏm, lo âu khi mùa bão lũ tràn về.
