Juan Mata – Mourinho: Chuyện cá nhân, tập thể

Mourinho đến Chelsea, cái cá tính khác người đến mức kì quái của ông ngay lập tức tạo ra sóng gió, với những quyết định cảm tính mang đậm màu sắc cá nhân: gạt bỏ linh hồn của đội (Mata) và sử dụng "của nợ" Torres, thậm chí còn ngạo mạn tuyên bố sẽ giúp tiền đạo này trở lại với đẳng cấp ngày xa xưa. Ông được giao quyền và có lí do riêng để làm thế, với bất kì lí do ấy là gì mà ông không có nghĩa vụ phải giải thích. Rồi Mourinho bị lên án, bị chỉ trích, thậm chí là bị kết tội phá hoại Chelsea đang ổn định.

Mặc kệ, ông vẫn làm theo suy nghĩ cá nhân của mình, bởi với một người luôn đặt cái tôi, sự tự tôn lên trên hết, Mourinho nhất định phải tạo ra sản phẩm của riêng mình, không thể lẫn với bất cứ ai. Mata biến mất trên sân, biến mất luôn khỏi danh sách dự bị. Anh ở trên khán đài, mua vé vào sân, đứng bên cạnh những CĐV bình thường, xem đội bóng thi đấu trong bộ trang phục thường ngày, cùng gương mặt tập trung, vẫn nhói đau với những bàn thua, và vui mừng sau những bàn thắng.

Và đến một ngày, Chelsea tan nát, Mourinho đưa Mata trở lại. Chính anh là người góp công cứu Chelsea tránh khỏi thất bại trước Tottenham (1-1), và là người của Mourinho chơi hay nhất đêm ấy. Mourinho từng nói, một cá nhân không làm nên đội bóng. Ông đúng. Nhưng một cá nhân cũng có thể làm thay đổi tập thể và cứu được cả một trận chiến. Mourinho đang nói về sức mạnh tập thể, triết lí bóng đá tập thể, thứ bóng đá chắc chắn theo phong cách của ông. Nhưng thực tế, ông lại đang áp đặt cái tôi cá nhân và lấy tập thể để biện minh cho điều đó. Ở đây, khái niệm cá nhân và tập thể đang bị Mourinho "cáo già" đánh tráo.

1. Cả thế giới thừa nhận ảnh hưởng ghê gớm của Steve Jobs về công nghệ thông tin. Cả thế giới cho rằng Apple là của Steve Jobs và chính ông là người thay đổi thế giới bằng những sản phẩm siêu tưởng, đưa những chiếc điện thoại, máy tính, các phần mềm trở thành những OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á đột phá. Nhưng tất cả quên mất (hoặc cố tình quên) rằng, còn có những đồng sáng lập là Steve Wozniak, Mike Markkula cùng một số người khác. Sản phẩm bản mạch điện tử đầu tiên khởi nguồn cho Apple là do Wozniak thiết kế. Chiếc máy tính Apple đầu tiên không chỉ một mình Steve Jobs làm ra. Apple từng có 3 giám đốc điều hành, trong đó có Mike Markkula, người hướng dẫn Wozniak thiết kế ổ đĩa cho Apple, người tạo ra nhiều chương trình phần mềm định hình cho hãng, người mang 250.000 USD Ok9 cool link đăng nhập cho Jobs khởi nghiệp năm 1977. Nhưng sau 20 năm, ông rời khỏi Apple lặng lẽ.

Thế giới gần như mặc định Apple là của Steve Jobs. Nhưng thực tế một người không thể làm nên một tập đoàn khổng lồ. Cùng với bộ não của Jobs, còn có hàng trăm ngàn người thực hiện những ý tưởng đó, và tạo nên những sản phẩm. Giờ đây, không còn Steve Jobs, Apple vẫn phát triển, vẫn tạo ra những sản phẩm làm thay đổi thế giới công nghệ. Song, Steve Jobs vẫn là ông chủ duy nhất.

Ở Chelsea cũng vậy. Khi ông đặt dấu ấn giúp Chelsea vô địch nước Anh sau 50 năm, người ta mặc định kỉ nguyên mới của Chelsea có hình ảnh biểu trưng là Mourinho. Ông làm thay đổi lịch sử đội bóng, tạo ra sự ảnh hưởng ghê gớm đến nhận thức về Chelsea. Đến mức gần như chỉ có Mourinho mới có thể là… Chelsea. Sau bao thăng trầm Steve Jobs ra đi rồi trở về Apple, Mourinho cũng thế, ông đi rồi lại về Chelsea để nhận những lời tung hô, tán tụng đến mức có cảm giác, ở đây ông là duy nhất, là một cá tính có thể áp đặt cho cả tập thể. Kể cả khi Mourinho vô cớ bỏ linh hồn Mata, chỉ vì đánh giá là "không phù hợp", Chelsea đúng như kẻ mất hồn. Ông cướp đi sức sống của tập thể để phục vụ dấu ấn cá nhân. Mourinho chỉ khác một điều, ngày về ông có vẻ còn độc đoán cá nhân hơn Steve Jobs. Và điều đó khiến ông đang thất bại.

Tập thể Chelsea cần Mata, bởi Chelsea đã khác so với ngày xưa. Chỉ Mourinho vẫn thế. Câu chuyện về cá nhân Mata không thể hiện ở một khía cạnh ứng xử của Mourinho, mà còn là cách ứng xử trong lợi ích của tập thể.

2. Mourinho luôn đề cao triết lí bóng đá chắc chắn, thực dụng. Ông thích một đội hình đồng đều, một tập thể kỉ luật, và những người biết chấp hành mệnh lệnh một cách tuyệt đối. Bởi vậy, ông ghét những sự táo bạo, bùng nổ cá thể, những cá tính riêng biệt, giống như ghét một miếng cà chua đỏ nổi bật trong chiếc bánh pizza ủ dột màu nâu xám. Có thế nên cách đây 7 năm, Mourinho mới chửi bới thậm tệ Drogba trong một tình huống cá nhân, tự mình đi bóng lắt léo, không thèm chuyền cho đồng đội ở tư thế thuận lợi hơn, dù tiền đạo này có ghi bàn đi chăng nữa. Ở bất kì đâu Mourinho tới, chỉ có ông là người được phép ra lệnh, được phép chỉ đạo và được  phép… phạm sai lầm.

Tính kỉ luật tập thể được đề cao là điều tất yếu, nhưng tập thể cũng phải nhìn thấy được hoàn cảnh cụ thể của mỗi cá nhân để đưa ra biện pháp đảm bảo lợi ích chung và phát huy được từng cá nhân. Mourinho đã thành công với triết lí ấy cho đến khi vướng phải "sự cố" Mata. Mourinho muốn tránh Chelsea dựa vào một cá nhân, nhưng ông quên rằng, cá nhân ấy đang phục vụ cho cả tập thể, cũng giống như chính ông, cũng chỉ là một mắt xích trong đội bóng. Tính cách ấy, sự độc đoán ấy cũng đã từng khiến Mourinho chịu nhiều ê chề, thậm chí bị cô lập ở Real Madrid, nơi những cá tính cá nhân còn mạnh hơn cả Mourinho nữa.

Khi Mourinho thành công rực rỡ ở "nhiệm kì" đầu tiên, người ta còn phải nhắc tới Drogba, Lampard, Terry… như những người "sáng lập" ra trường phái Chelsea thực dụng. Cũng như Jobs tạo ra Apple cùng Steve Wozniak, Mike Markkula. Còn ở "nhiệm kì" thứ hai này, hiện giờ ngoài Mourinho, còn có ai được nhắc đến? Chưa có ai cả. Chỉ có những lời oán thán thay cho Mata, chỉ là một cá nhân nhưng lại là câu chuyện của cả một tập thể…

3. Steve Jobs khi trở lại Apple năm 1996 đã có nỗi sợ hãi bao trùm lên các nhân viên và cả các lãnh đạo. Họ gặp ông trong thang máy và luôn sẵn sàng, khi cửa thang máy mở ra, họ sẽ mất việc. Nhưng Jobs không bao giờ làm thế. Ông chỉ sa thải những người vi phạm quy định và Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 không tốt. Ông còn thuê đầu bếp, xây khu ăn uống cho nhân viên, lấy đó làm nơi giao lưu, trao đổi Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP, bù cho lệnh cấm hút thuốc ở mọi nơi thuộc về Apple (điều mà trước đây BLĐ Apple cho phép vì đó là lúc các nhân viên có thể gặp gỡ trao đổi Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP), cấm đi dạo (vì tốn thời gian)…

Có lẽ trước trận gặp Tottenham, Mourinho đã có đọc điều gì đó về Steve Jobs. Không ai tự dưng bỏ đi một kỹ sư tay nghề cao, có nhiệt huyết và hiệu quả, trừ những kẻ ngu ngốc. Mourinho đã tự kiềm chế sự tự tôn cá nhân để sử dụng Mata (dù chỉ ở hiệp 2), thậm chí còn gạt bỏ định kiến để tuyên bố: "Mata sẽ đá chính ở trận gặp Steaua Bucharest tại Champions League". Chỉ một lời tuyên bố ngắn gọn, tưởng như rất bình thường, nhưng lại là một sự đụng chạm ghê gớm, khi nó đến từ miệng Mourinho khét tiếng. Ít nhất ông đã nhận ra sai lầm của mình và sẵn sàng sửa chữa nó khi sự việc còn chưa đi quá xa.

Rút cuộc, sự vị kỉ cá nhân không bao giờ thắng nổi một tập thể, dù cá tính ấy có mạnh đến mấy, nó vẫn phải phục vụ cho lợi ích của đám đông. Với cá nhân Mourinho, lời tuyên bố đó giống như một sự đầu hàng trước tập thể, một sự thừa nhận cay đắng về thất bại của chủ nghĩa cá nhân. Nhưng trái lại, đó lại là thành công về mặt con người. Bởi dẫu sao Mourinho vẫn còn có điểm dừng cho cá tính đặc biệt của mình. Khoảng cách giữa tính cách kì lạ, đặc biệt, đến sự lập dị ngớ ngẩn, điên rồ vô cùng mong manh.

Thời gian tới, các CĐV Chelsea sẽ lại được thấy Mata, như một người thổi linh hồn vào cho đội bóng. Lượt đấu đầu tiên tại Champions League, Chelsea đã thất bại thảm hại ngay trên sân nhà trước "chú nhóc" Basel. Giờ đã đến lúc thích hợp để Chelsea đòi lại bản ngã, với câu chuyện về cá nhân và tập thể, câu chuyện của Mata, của Steven Jobs, của Apple và của Mourinho…