Hào khí một thời hát cho đồng bào tôi nghe

Cách đây 45 năm, vào giờ phút lịch sử của ngày 30/4, nước mắt chàng nhạc sĩ sinh viên Tôn Thất Lập vỡ òa giữa trời Paris lạnh giá, ngóng về quê nhà trong ánh bình minh ló rạng. Ngày khải hoàn ấy cũng là lúc phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe” khép lại nhiệm vụ lịch sử vẻ vang – nơi mà người thủ lĩnh Tôn Thất Lập và bao thế hệ học sinh - sinh viên (HSSV) đã cháy hết mình để tô thắm màu cờ chiến thắng.
  • Nghĩa đồng bào

Sinh ra ở Huế, tuổi thơ Tôn Thất Lập đã chứng kiến cảnh nước mất nhà tan. Cha là cán bộ Việt Minh nên từ nhỏ ông sớm thuộc làu câu chuyện về vị vua yêu nước Duy Tân mà cha dạy. Mang trong mình tâm hồn lãng mạn, những ca khúc đầu tay của ông hầu hết là điệu trữ tình. Nhưng trong khúc tình ca ấy, nỗi đau chiến tranh, sự u uẩn của tuổi trẻ vẫn phảng phất: "Đêm đêm tiếng ca hao gầy đậu xuống môi em/ Trút hơi sau cùng giải thoát nhân gian..." (Tiếng hát về khuya).

Cuối năm 1966, chiến tranh ngày càng lan rộng. Sông Hương hiền hòa nổi sóng. Bên nhịp cầu Tràng Tiền, nhìn quê nhà điêu linh, chia cắt, Tôn Thất Lập cảm thấy nhói đau. Chàng SV Tôn Thất Lập ôm đàn, hát trong sóng nước mênh mang: “Hát cho dân tôi nghe, tiếng hát tung cờ ngày nào/ Hát qua đêm thiên thu, lửa cháy trên trại giặc thù/ Hát âm u trong đêm, muôn cánh tay đang dậy lên/ Hát cho anh công nhân xiềng xích như mây tan hoang/ Hát cho anh nông dân bỏ cày theo tiếng loa vang...”. Và rồi từ Huế, Tôn Thất Lập vào Sài Gòn với hành trang là ca khúc “Hát cho dân tôi nghe”, xem lời hát, tiếng đàn là cung tên, gươm giáo nhắm vào giặc thù.
Nhạc sĩ Tôn Thất Lập nay đã bước sang tuổi 78.
Nhạc sĩ Tôn Thất Lập nay đã bước sang tuổi 78.

Ngày ấy, phong trào đấu tranh chống Mỹ - ngụy, đòi tự do dân chủ của HSSV các đô thị miền Nam diễn ra sôi nổi và ngày càng lan rộng. Nhạc sĩ Tôn Thất Lập kể rằng, khi quân đội Mỹ hiện diện ở miền Nam, OK9giaitri đăng nhập văn nghệ xuất hiện nhiều sản phẩm lai căng. Tầng lớp thanh niên phản ứng lại bằng cách dùng văn nghệ Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 và dân ca để nêu cao tinh thần về nguồn. Sau đó để chống lại âm mưu của văn hóa thực dân mới, đồng thời hun đúc lòng yêu nước, họ chuyển sang hát sử ca và kháng chiến ca…

“Tuy nhiên, sử ca và kháng chiến ca lại không phản ánh được thực tại đấu tranh nóng bỏng của quần chúng thành thị miền Nam. Vì vậy chúng tôi đã phát động phong trào HSSV trực tiếp sáng tác những bài ca tranh đấu, vừa để thúc đẩy hành động, vừa làm vũ khí tấn công trực diện vào chế độ Sài Gòn. Từ Oki9 đăng ký cá cược World Cup 2026 của Tổng hội Sinh viên Sài Gòn, Đoàn Văn nghệ HSSV Sài Gòn được thành lập từ gày 15/5/1965 để truyền bá và thu hút các tài năng trẻ nhiệt huyết”, nhạc sĩ Tôn Thấy Lập cho biết.

Ông kế nhiệm các đàn anh như: Dương Văn Đầy, Trương Thìn, Hồ Hữu Nhựt... làm Trưởng Đoàn Văn nghệ HSSV Sài Gòn kiêm Chủ tịch Hội Sinh viên sáng tác. Giai đoạn năm 1967 -1968, phong trào văn nghệ đấu tranh bừng lên mạnh mẽ trong các chương trình, như: Đêm văn nghệ Hội Tết Quang Trung Sài Gòn, Đêm thơ nhạc ở Đại học Sư phạm Huế, Đêm hội thảo của SV Sài Gòn, Đêm nhạc Tôn Thất Lập ở Đại học Dược khoa Sài Gòn...

Đêm Hội Tết Quang Trung Sài Gòn do Tổng hội Sinh viên Sài Gòn tổ chức ghi dấu ấn sâu đậm với nhạc sĩ Tôn Thất Lập. Bởi đó là buổi trình diễn quy mô, nơi ca khúc “Hát cho dân tôi nghe” chính thức tạo dấu ấn rộng rãi. Nhạc sĩ Tôn Thất Lập xúc động nhớ lại: “Một ngày cuối năm 1967, dòng người hối hả sắm Tết đều đổ xô về trường Quốc gia Hành chánh, hướng lên ngọn cờ hồng đang kiêu hãnh bay trên nền trời xanh ngắt.

Đó là cờ Quang Trung, giữa ngọn cờ có hình tròn màu vàng, nhìn xa không khác lá cờ đỏ sao vàng là mấy. Đêm đó, hàng vạn người đã vượt hàng rào cảnh sát phong tỏa, đe dọa, kéo nhau về dự đêm hội. Bên ngoài, cảnh sát càng siết chặt vòng vây. Bên trong, hàng vạn ánh đuốc càng bừng lên trên nền bức tranh hoành tráng dài hàng chục mét vẽ lại hào khí Thăng Long.

Tiếng hát dàn đồng ca vang lên bài hát của tôi. Tôi như run lên khi đến đoạn điệp khúc, hàng ngàn tiếng vỗ nhịp bên dưới hòa điệu và ca vang: Ngày nao thênh thang dân đứng lên phá xiềng nô lệ/ Ngày nao hiên ngang ta cùng nhau đứng chung đồng bào/ Giành lại dòng sông này cho lúa chín khắp đồng xanh/ Giành lại thành phố đó bàn tay nâng cao hòa bình.

Trong đêm hội, chúng tôi còn biểu diễn nhiều khúc sử ca hào hùng. Tất cả biến thành biển sóng – một đại hợp xướng hùng hồn, và tiếng hát đã trở thành nhịp đập con tim muôn triệu người muốn vùng dậy giải phóng quê hương, giành lấy hòa bình, độc lập”.

Tuy vậy phải đến đêm văn nghệ được tổ chức tại trường Đại học Nông Lâm Súc Sài Gòn đêm 27/12/1969, phong trào mới ra mắt chính thức với tên gọi “Hát cho đồng bào tôi nghe”. Nhạc sĩ Tôn Thất Lập bảo rằng mỗi lần xuống đường, mỗi lần lên sân khấu là ông và các bạn đều xác định sẽ bị bắt. 

Trong đêm văn nghệ 27/12/1969, khi hàng nghìn SV đang “Hát cho dân tôi nghe” thì cảnh sát ập tới. Ông cùng 178 SV bị bắt nhưng được trả tự do sau đó bởi dư luận phản ứng dữ dội.

Tháng 5/1970, lúc ông đang tập chương trình mới thì cảnh sát áp giải về Nha cảnh sát Ðô thành. Sức thư sinh trói gà không chặt, lại bị địch tra tấn dã man, ông nằm bẹp đau đớn. Tiếng cô gái phòng giam bên cạnh vang lên dịu dàng làm anh bừng tỉnh: “Ðồng chí ơi, cố gắng ăn đi! Chúng ta còn chiến đấu lâu dài đó”. 

Sáng 19/5, ông nghe tiếng các tù nhân truyền nhau kế hoạch tổ chức văn nghệ kỷ niệm sinh nhật Bác. Lau vết máu khô hằn trên thân thể, ông tự hào, phấn chấn quá đỗi khi nghe tiếng hát vọng lên từ các buồng giam. “Tôi sáng tác ngay bài “Hát trong tù”.

Vũ khúc “Tiếng trống hào hùng” của Đoàn Văn nghệ học sinh, sinh viên Sài Gòn trong phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe”.
Vũ khúc “Tiếng trống hào hùng” của Đoàn Văn nghệ học sinh, sinh viên  Sài Gòn trong phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe”.

Vì không có giấy bút, chỉ nhẩm miệng cho dễ nhớ nên tôi chỉ sáng tác năm câu: Chốn lao tù là nơi ta rèn tâm trí/ Ðây cũng là chiến trường mà ta không cần vũ khí/ Trái tim này là gang đập tan lũ người bán nước/ Thân xác này là đồng trong có dòng máu đỏ/ Máu có đổ hôm nay tươi thắm lá cờ ngày mai. Tối đó, chúng tôi hát mãi bài này mà không biết mệt”, ông kể.

Sự đàn áp, bắt bớ khốc liệt của Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K Việt Nam Cộng hòa càng làm phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe” dâng lên thành cao trào hòa chung với phong trào của HSSV xuống đường, tuyệt thực... đòi Mỹ rút quân khỏi miền Nam. Ngoài Tôn Thất Lập, đội ngũ nòng cốt của phong trào còn quy tụ nhiều gương mặt ưu tú như Trần Long Ẩn, Trương Quốc Khánh, Nguyễn Văn Sanh, Nguyễn Phú Yên, La Hữu Vang, Miên Đức Thắng... 

Họ cho ra đời loạt ca khúc còn vang vọng đến hôm nay như “Người mẹ Bàn Cờ”, “Dậy mà đi”, "Ngày lao động vùng lên", "Tự nguyện", "Tổ quốc ơi ta đã nghe", "Hát trong làn khói đạn", “Người đợi người”... Phong trào phát triển và lan tỏa ra khắp các đô thị khác, thậm chí nó còn vượt ra khỏi bờ cõi Việt Nam, khơi dậy lòng yêu nước của những người con đất Việt xa xứ và lôi cuốn thanh niên tiến bộ trên thế giới.

Năm 1973, Tôn Thất Lập cùng một số đồng chí được phân công sang Pháp nhằm đưa phong trào đi sâu vào SV Việt kiều cũng như bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình. Trưa 30/4/1975, ông đón nhận tin từ sơ Francoise Vandermeersh. Đến nhà sơ, Tôn Thất Lập nghẹn ngào khi mỗi người dân Pháp đều ôm một bó hoa muguet xinh xắn gắn dòng chữ: "Một bông hoa cho Việt Nam chiến thắng".

Nhắc về phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe”,  nhà báo Mireille Gansel cảm khái trên tờ nhật báo Pháp “Le Monde” phát hành ngày 11/2/1972: “Vừa mới viết ra, vừa mới xướng lên nó đã được truyền đi từ miệng người này đến miệng người khác. Nó nảy nở giữa gọng kềm siết chặt, nơi mà mỗi cử chỉ, mỗi lời nói là một vấn đề sống chết.

Những lời hát cất lên giữa những dùi cui, đàn áp, lặp lại giữa những chiếc xe bọc thép, rồi vang lên ở góc phố, nơi mà những anh sinh viên bị đuổi bắt. Nó đã đánh thức lương tâm của tuổi trẻ và lòng nhiệt thành của họ. Tất cả cơ đồ của lối sống Mỹ đã bất lực, không thể bóp nghẹt tiếng nói của một thế hệ trẻ sinh ra dưới những trận bom”.

Mai Quỳnh Nga

Các tin khác

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Ngày 27/5, OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá nội bộ, OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một đơn vị về hành vi tổ chức cuộc thi "Hoa khôi Di sản quốc gia 2026” khi chưa được cơ quan quản lý Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức có thẩm quyền văn bản chấp thuận.

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

“Chúng ta luôn khẳng định rằng sức mạnh lớn nhất là sức mạnh của nhân dân, sức sáng tạo lớn nhất cũng là sức sáng tạo của nhân dân. Khi hàng triệu câu chuyện tích cực được chia sẻ và lan tỏa đồng thời, chúng ta không chỉ quảng bá hình ảnh OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, mà còn góp phần củng cố niềm tin Ok9 cab trò chơi casino phổ biến, tăng cường đồng thuận, nâng cao uy tín quốc gia và chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc về Việt Nam trên môi trường quốc tế”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thuỷ nhấn mạnh trong buổi phát động giải thưởng “Việt Nam hạnh phúc – Happy Vietnam 2026".

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP.

Đồng loạt rà soát chấp hành bản quyền chương trình máy tính, phim, âm nhạc…

Đồng loạt rà soát chấp hành bản quyền chương trình máy tính, phim, âm nhạc…

Bộ Ok987 ưu đãi độc quyền, Thể thao và Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá (VHTTDL) tổ chức đoàn kiểm tra việc chấp hành các quy định Oki9 Sòng bạc trực tuyến về đến bản quyền chương trình máy tính tại các Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức và bản quyền phim, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử trên môi trường mạng.

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong OK9giaitri đăng nhập đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong OK9giaitri đăng nhập đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 truyền thống này tiếp tục phát triển trong OK9giaitri đăng nhập đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, OK9 đã banh OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để Ok987 ưu đãi độc quyền truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để Ok987 ưu đãi độc quyền truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn Ok987 ưu đãi độc quyền đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao OK9giaitri đăng nhập cho người dân. Tuy nhiên, để Ok987 ưu đãi độc quyền thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.