Từ một bức ảnh chiến trường
Qua một trang mạng chúng tôi được biết đến một chủ đề rất đặc biệt do một thành viên của diễn đàn này gửi lên. Ở đó giới thiệu các kỷ vật của các chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam (QĐNDVN) trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, nhưng lại là do các đơn vị lính Mỹ thu giữ được trên chiến trường, hiện nay đang được lưu trữ tại các trung tâm, thư viện của Mỹ. Ở đó, chúng ta có thể gặp rất nhiều chủng loại: các bức ảnh, sổ nhật ký, giấy tờ tùy thân, bằng khen, thư từ, sổ ghi chép, giấy báo tử, phiếu Ok 9 được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP, vở học tập...
Bốn mươi năm sau chiến tranh, những kỷ vật ấy vẫn nằm trong các trung tâm lưu trữ ở một OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao xa xôi, có nghĩa là nó đã không đến được tay người nhận và chưa hoàn thành được nhiệm vụ của mình. Có thể những gia đình đó, đến giờ này, cũng chưa được biết con em mình đã chiến đấu và hy sinh như thế nào, ở đâu... Trong số đó, chúng tôi chú ý tới một bức ảnh chiến trường, chụp một chiến sĩ Quân giải phóng bị thương đang nằm trên đường. Bức ảnh được chú thích hẳn hoi, hẳn đó là do phóng viên nước ngoài đi theo phía bên kia chụp sau một trận đánh nào đó. Chúng tôi cảm thấy rất tò mò không biết số phận người chiến sĩ này sau đó ra sao? Anh đã hy sinh, hay còn sống?
Theo giới thiệu của tác giả chủ đề này, chúng tôi được biết, bức ảnh được lưu trữ tại Trung Tâm Việt Nam của Trường đại học Kỹ thuật Texas, Hoa Kỳ. Theo chỉ dẫn đó, chúng tôi tìm đến trang lưu trữ của trung tâm này, và tìm thấy nguyên gốc của bức ảnh đó. Tại đây, bức ảnh được đánh mã số VA004353, nằm trong bộ sưu tập ảnh của Douglas Pike.
Nội dung chính phần chú thích được dịch ra như sau: "Người lính Bắc Việt Nam Phạm Kim Quan, bị thương nằm trên Quốc lộ 1, cách khu Phi quân sự Quảng Trị 7 dặm về phía nam, sau một trận giao tranh với Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 1, Sư đoàn 1 VNCH, vào ngày 5/5/1968”. Phía dưới là Chứng minh thư của anh ta, có ghi tên, đơn vị, địa điểm và nhận dạng cá nhân (cao 1m60, có một sẹo nhỏ gò má trái)... Sinh quán tại Than Truc Hiep Xa, Hiep Hoa Huyen Vin Bao, Thanh Hai Phong. Anh ta đã được chuyển về điều trị tại một bệnh viện ở Quảng Trị".
Do đã từng có thời gian ở Hải Phòng, nên nhìn phần sinh quán, tôi dịch ngay ra là "huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng" dù phần này bị thiếu chữ. Còn "Hiep Hoa" thì chắc là Hiệp Hóa hay Hiệp Hòa thôi. Chỉ có phần "Than Truc Hiep Xa" thì chưa luận ra được. Là "Thanh Trúc Hiệp Xá" hay là gì nữa, tên một làng quê thì nhiều khi theo nghĩa chính tả lại ít nghĩ tới? Còn tên chiến sĩ này, theo phỏng đoán của chúng tôi, khả năng có thể là Phạm Kim Quân hay Phạm Kim Quang.
Tôi liên lạc với một người bạn quê Vĩnh Bảo, Hải Phòng, để hỏi xem huyện này có địa danh nào tên là Hiệp Hóa hay Hiệp Hòa không. Anh bạn trả lời ngay, có xã Hiệp Hòa. Như vậy, có khả năng chữ "Xa" trong cụm từ "Than Truc Hiep Xa" là của chữ "Hiep Hoa" để thành "xã Hiệp Hòa", còn chữ "Than" ở phần đầu rất có thể là "Thôn" - Thôn "Truc Hiep"? Tôi lại tra danh bạ để tìm số điện thoại của UBND xã Hiệp Hòa. Sáng ngày 5/5/2010, tôi gọi điện về số máy Văn phòng UBND xã Hiệp Hòa. Một người Ok986 vip Thiên đường trò chơi nghe máy.
Sau khi giới thiệu về mục đích của cuộc gọi, tôi hỏi thăm xã Hiệp Hòa có thôn Trúc Hiệp hay Trực Hiệp... Bên kia trả lời: "Có thôn Trúc Hiệp". Tôi suýt reo lên, lại xin hỏi tiếp: Ở thôn đó, có liệt sĩ hay thương binh nào tên là Phạm Kim Quân hay Phạm Kim Quang không. Người cán bộ UBND xã nói sẽ xác minh và báo lại khi nào có kết quả.
Không ngờ, ngay buổi trưa hôm đó, tôi nhận được điện thoại gọi từ UBND xã Hiệp Hòa của ông Nguyễn Trọng Biển, là người tôi đã nói chuyện lúc sáng. Sau khi nhận được điện thoại của tôi, ông Biển đã rất nhiệt tình, đi tìm ngay người phụ trách chính sách của xã về, cùng tìm hồ sơ sổ sách của xã theo đề nghị của tôi. "Chúng tôi đã xác minh rồi. Ở thôn Trúc Hiệp có người tên là Phạm Kim Quản, là thương binh, hồi đánh Mỹ bị địch bắt thôi chứ không hy sinh". Thì ra, người chúng tôi cần tìm tên là Quản.
Chúng tôi vội thu xếp chuyến đi về Hiệp Hòa ngay, bởi chúng tôi cũng rất háo hức và phấn khởi, khi nghe tin người chiến sĩ trong ảnh vẫn còn sống, và hiện vẫn đang OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á tại quê hương của mình. Chúng tôi đi rửa một bức ảnh có in kèm nguyên văn lời chú thích phía sau, để tặng cho nhân vật chính của nó, với hy vọng sẽ mang một món quà bất ngờ cho người cựu chiến binh ấy.
Sáng sớm Chủ nhật ngày 9/5, trời rất xanh và cao, hứa hẹn một ngày nắng to, chúng tôi lên đường. Theo đúng hướng dẫn của ông Biển, chúng tôi đi về thị trấn Ninh Giang của tỉnh Hải Dương, sau đó, vượt đò Chanh sang đất Vĩnh Bảo, xuôi theo con đường nhựa dọc bờ kênh thủy lợi khoảng 2km, rẽ qua xã Vĩnh Long thì đến xã Hiệp Hòa. Hỏi thăm những người dân địa phương, chúng tôi tìm đường về thôn Trúc Hiệp. Ngay đầu làng, là một con đường đang thi công, giữa lòng đường ngổn ngang đất cát.
Chúng tôi khiêng xe máy qua đoạn đường đó và dừng chân ngay bên một trạm bơm nhỏ đang bơm nước vào cánh đồng ven làng, hỏi thăm nhà ông Quản thì người phụ nữ đi chợ về chỉ tay theo con đường nhỏ lát bê-tông ngay sau trạm bơm: "Nhà có cái cổng xây ấy, cách đây dăm chục mét nữa thôi". Đến gần cổng ngôi nhà mà người phụ nữ vừa chỉ, một người Ok986 vip Thiên đường trò chơi trung niên tóc bạc cũng vừa đi xe máy đến. Đó chính là người cán bộ xã đầy nhiệt tình Nguyễn Trọng Biển.
Tôi không nén nổi cảm giác hồi hộp. "Bác Quản ơi, ra đón khách xa về chơi này!", ông Biển gọi từ cổng. Từ trong nhà, một người Ok986 vip Thiên đường trò chơi khoảng 70 tuổi, bước ra và đi nhanh xuống sân đón chúng tôi. Đến lúc này, khi nhìn thấy người chủ nhà ấy, không còn nghi ngờ gì nữa, đây đúng là người chúng tôi cần tìm. Dù thời gian đã qua hơn 40 năm so với bức ảnh, chúng tôi vẫn nhận ra gương mặt ấy. Chúng tôi bước vào ngôi nhà gạch một tầng, gian trong gian ngoài, một kiểu điển hình ở nông thôn cách đây 20 năm. Phía trước cửa là mảnh vườn với mấy cây dừa cao vút... Một người phụ nữ, mà chúng tôi đoán là vợ ông, đang lúi húi đun nước dưới nhà ngang cuối sân. Ở gian trong là một bà cụ đang ngồi têm trầu, mà ông Quản giới thiệu là cụ thân sinh của ông, năm nay đã 93 tuổi.
Ấn tượng đầu tiên là chúng tôi thấy trong phòng khách của gia đình, trên các bức tường là "bộ sưu tập" của hai mẹ con ông, hai thế hệ từ đánh Pháp đến đánh Mỹ. Sau những hỏi thăm về tình hình sức khỏe và làm ăn OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á của mọi người trong gia đình ông, tôi mới nói với ông Quản là tôi có giữ một bức ảnh chiến trường, mà hẳn ông chưa từng bao giờ nhìn thấy. Ông Quản đã rất bất ngờ khi nhận được bức ảnh từ tay chúng tôi. "Chú có nhận ra ai trong ảnh không?". Ông nhìn chăm chú vào bức ảnh rồi ngẩng lên, giọng ông run run: "Chính tôi đấy. Đây là bãi cỏ tranh đây...".
Trận đánh không quên trên vùng đất lửa Quảng Trị
Ngày ấy, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang bước vào giai đoạn ác liệt. Ông Quản lúc đó Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 tại Ủy ban xã, ban đầu là phụ trách Ok986.com Việt Nam Casino, Nổ Hũ, dần dần, do thanh niên trong xã nối bước nhau lên đường tòng quân, cơ quan đoàn thể không còn người, ông kiêm nhiệm nhiều mảng: phụ trách công tác thanh niên, rồi ở đội thu thuế, và tham gia dân quân xã trực chiến bắn máy bay. Bố ông mất sớm từ trước Cách mạng Tháng Tám khi ông chưa ra đời. Bà mẹ của ông, tuy góa chồng từ lúc trẻ, và có con nhỏ, cụ vẫn tích cực tham gia đội nữ du kích của xã, vừa sản xuất, vừa chiến đấu chống lại các trận càn của Pháp và một mình nuôi dạy ông khôn lớn. (Cụ Ron - mẹ ông Quản, được tặng thưởng Huân chương Kháng chiến và cũng mới nhận Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng năm ngoái).
Năm 1967, khi ông Quản 26 tuổi, lúc bấy giờ ông đã có vợ và 3 con. Hơn nữa, ông lại là người con duy nhất trong nhà, nên được miễn nghĩa vụ quân sự. Ông đã lấy máu của mình viết đơn tình nguyện đi chiến đấu, lên tận Huyện đội để nộp, cuối cùng trước quyết tâm của ông, lá đơn bằng máu đó cũng được chấp nhận.
Tháng 7/1967, ông lên đường nhập ngũ. Ông được giao quân cho Sư đoàn 320 (đoàn Đồng Bằng) và tổ chức huấn luyện tân binh ở bên Thủy Nguyên. Ba tháng sau, cuối tháng 10/1967, trước tình hình khẩn trương của chiến trường, lứa tân binh ấy được rút ngắn thời gian huấn luyện, biên chế hành quân đi B ngay, với kế hoạch sẽ vừa đi đường vừa tập bổ sung. Thông báo đó được phổ biến rất gấp, ông không kịp về thăm nhà trước khi lên đường.
Từ Thủy Nguyên, đơn vị của ông hành quân vào phía trong và tập kết tại Ninh Bình. Ông Quản đuợc biên chế về C11 - D9 - E64. Cuối tháng 11/1967, đội hình Sư đoàn 320 đã bí mật xuất phát từ rừng Cúc Phương, hành quân theo đường mòn Hồ Chí Minh và cuối tháng 12/1967, vào đến địa điểm tập kết tại một nông trường ở Vĩnh Linh, bờ bắc sông Bến Hải. Ông Quản nhớ lại: “Chúng tôi vào chiến trường mà lạc quan lắm. Một hôm, trong chặng nghỉ chân ở trạm giao liên, tôi gặp một người, chú này quê Hà Tây và ít tuổi hơn tôi, lân la đến xin thuốc hút. Ngày lên đường, tôi có gói theo mấy lạng thuốc lá sợi, thuốc lào... anh biết đặc sản Vĩnh Bảo rồi đấy... nên vào đó, tôi thành "đại lý" cho anh em tụ tập... Chú em này tên Vượng, về sau còn gặp lại tôi nữa, có duyên với nhau lắm”.
"Sau khi vào đến Quảng Trị, chúng tôi hành quân lên phía tây qua Lào để vượt sang bờ nam sông Bến Hải. Ngoài nhiệm vụ hành quân vào địa bàn đã được giao, chúng tôi còn kiêm thêm nhiệm vụ cõng hàng nhu yếu phẩm vào cho các đơn vị bạn đang ở chiến trường, đó là tiêu chuẩn ăn tết năm đó của anh em”.
Thế trận đánh mà có bức ảnh này là trận nào ạ? Trong chú thích nó ghi là giao chiến với Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 1, Sư đoàn 1, VNCH ngày 5/5/1968?
"Ghi thế chắc không phải đâu, trận này đúng ra là chúng tôi đánh với thằng Mỹ mà là ngày 4/5/1968 cơ. Sau đó, khi tôi bị thương, là do thằng Mỹ nó bắt mang đi, nó có phương tiện nên nó chở tôi về tận Đà Lạt.
Ngày 3/5/1968, đơn vị tôi nhận nhiệm vụ di chuyển xuống địa bàn ven đường 1 và lập trận địa phục kích, chuẩn bị đánh địch từ thị xã nống ra. Chúng tôi hành quân suốt đêm hôm mồng 3. Chỉ nhớ đến nơi, có hỏi cậu giao liên dẫn đường thì bảo đó là Quán Ngang. Ở đó địa hình không hoàn toàn như đồng bằng, có đồi thấp và rất nhiều trảng cỏ tranh. Chúng tôi khẩn trương đào công sự cá nhân, lập trận địa ở sát bên rìa phía tây đường 1, đến gần sáng mới xong. Anh em tranh thủ nghỉ một lúc, chờ đợi trận đánh ngày mai. Đối với tôi, không ngờ đó là trận chiến đấu cuối cùng của mình, và cũng là điểm bắt đầu bước vào một trận chiến đấu khác mà tôi chưa bao giờ nghĩ tới.
(Chúng tôi có tìm hiểu thì địa danh Quán Ngang nằm ven Quốc lộ 1A thuộc xã Gio Quang, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị. Nếu tính là từ khu phi quân sự (DMZ - cầu Hiền Lương mở rộng về hai phía mỗi bên 5km) như chú thích của bức ảnh thì cách 7 dặm (khoảng 11km) cũng tương đối phù hợp - người viết).
Ngày 4/5, trời vừa sáng, chúng tôi đã thấy máy bay trinh sát lượn vòng ngó nghiêng trên cao. Sau đó, là những loạt pháo bắn liên hồi, mới đầu còn xa sau chuyển làn lại gần, tiếng nổ mỗi lúc một dữ dội. Một lúc sau, bọn Mỹ tiến lên, có xe tăng đi trước. Chúng tôi đợi xe tăng nó tiến thật gần mới dùng B-40 bắn cháy và diệt bọn lính theo sau. Cả ngày hôm đó, chúng tôi quần nhau với bọn lính thủy đánh bộ này mấy đợt liền. Sau khi bọn Mỹ rút về, anh em cũng rã rời cả rồi. Sẩm tối, chúng tôi được lệnh thu dọn trận địa, khẩn trương đưa số bị thương, tử sĩ về phía sau. Chốt hỏa lực của tôi hy sinh mất 3 người. Tôi cáng anh em bị thương về đến điểm tập kết thì điểm lại, trung đội tôi 24 người không còn một ai”.
Kể đến đây, người lính già ngừng lại, trầm ngâm nhìn ra ngoài vườn. Một lát sau, câu chuyện mới lại được tiếp tục...
(Còn nữa)
