Bức ảnh bất đắc dĩ
"Tôi vừa mệt, vừa buồn, ngồi lôi nắm cơm ra ăn. Một lúc sau, thì có lệnh thủ trưởng gọi. Giao cho tôi thêm 5 người với nhiệm vụ quay trở lại trận địa lúc chiều, bám địch phía ngoài quốc lộ để nắm tình hình và lập chốt ra xa hơn để bảo vệ cho anh em thu dọn trận địa. Vượt qua trận địa lúc chiều, chúng tôi tiến dần ra phía đường cái. Tôi đi đầu, dặn anh em đi sau mỗi người cách nhau 5m, nếu có bất trắc gì thì phải nhào vào bên tay phải, ở đó là đồng cỏ tranh rậm rạp và quân mình đang giữ.
Chúng tôi đi lom khom dưới rìa đường, lặng lẽ bám sát nhau và nghe ngóng động tĩnh xung quanh. Lúc đó, tôi vẫn nghe xa xa phía trong làng, tiếng anh em mình tải thương gọi tìm nhau í ới. Chúng tôi cứ lần theo các hố bom, tụt xuống quan sát rồi lại di chuyển sang hố bom tiếp theo. Vừa nhô lên khỏi hố bom thứ tư, thì tôi chợt ngửi thấy mùi thuốc lá thơm. Ngay lúc đó, chớp đỏ lòe lên phía trước, cách tôi độ 30 - 40m, đạn bay ríu ríu xung quanh. Đụng bọn Mỹ rồi, vì bọn Mỹ mới hút thuốc thơm.
Tôi quạt ngay một loạt vào chỗ có chớp lửa phía trước, rồi nằm xuống mố đất. Chỗ này vẫn gần anh em mình đang tải thương quá, nghĩ vậy, tôi kê súng lên, kéo thêm mấy loạt dài nữa. Bình thường, trong chiến đấu, tôi giữ hỏa lực nên chỉ luôn bắn điểm xạ loạt ngắn, đấy là nguyên tắc, vì nếu phát hiện hỏa lực, nó "ưu tiên" diệt ngay. Nhưng vì muốn báo cho phía trong xóm biết có phục kích nên tôi mới bắn liên tục. Chắc nó phát hiện qua chớp lửa đầu nòng, nên tập trung bắn rát vào vị trí của tôi. Không thấy mấy anh em đi sau nổ súng, chắc là nghe thấy chạm súng, anh em nhào vào đám cỏ tranh rồi. Chưa kịp di chuyển xuống hố bom thì tôi nghe "chóc... đoành" một cái, bùng lên ngay cạnh chỗ tôi nằm, tôi chỉ kịp ôm súng lăn mình vào phía trong rồi gục luôn.
Không biết sau đó bao lâu, tôi tỉnh lại, vẫn nghe có tiếng nổ đâu đây. Sờ lên mặt thấy đầm đìa máu, tôi định nhỏm dậy nhưng không thể nào nhấc được người lên. Nhìn ra xung quanh, tôi nhận ra mình vẫn ở ngay trên rìa hố bom chứ chưa lăn đi được bao xa, chắc là vướng cái chân của khẩu trung liên. Tôi nghĩ phải bò sâu vào đồng cỏ tranh, nhưng chân tôi tê dại không còn cảm giác gì cả. Tôi thấy khát nước kinh khủng, bèn cố gắng nghiêng người và lần tìm tháo cái bi-đông đeo ở thắt lưng, đưa được lên miệng uống liền mấy ngụm. Chắc là choáng do mất nhiều máu, bi-đông không kịp đóng nắp, tôi buông nghiêng trên ngực rồi lại ngất đi. Từ đó, tôi không biết gì nữa...".
- Thế lúc đó chú bị thương vào đâu ạ?
- "Tôi bị nó câu một quả cối cá nhân M79 trúng ngay bên người. Đây, một mảnh găm vào đầu, một mảnh vào đùi trái". Ông Quản nghiêng đầu chỉ cho tôi một vết sẹo lớn ngay phía sau tai trái, "...chỗ này mổ rồi nhưng bác sĩ bảo còn một mảnh nó găm vào não không lấy ra được, để nó nằm im đấy còn hơn...". Thì ra do vết thương này, mảnh đạn đã làm tổn thương dây thần kinh nên đến giờ, ông Quản vẫn bị liệt nhẹ một bên mặt và hơi méo miệng.
"Khi mở mắt ra, tôi thấy mình đang nằm trong một căn phòng rộng, mái tôn, tôi đoán là bệnh viện của nó rồi, trên cứ của mình làm gì có mái tôn mà lại rộng rãi, hiện đại thế này. Thấy một người y tá đang đứng gần đấy, nói tiếng mình, tôi mới hỏi đây là đâu, thì họ trả lời là quân y viện của Mỹ ở Đà Lạt. Lại hỏi tôi ở đây mấy hôm rồi, họ bảo được cả tuần rồi, trực thăng nó đưa về từ quá nửa đêm hôm 4/5. Nên như vừa nãy tôi nói với anh, trận này tôi đánh với thằng Mỹ và nó bắt tôi đưa về Đà Lạt, chứ nếu VNCH có bắt thì nó chỉ đưa vào bệnh viện ở Đông Hà thôi".
- Trong chú thích ảnh nó ghi là bị thương trong trận đánh ngày 5/5/1968, mà như chú kể tối ngày 4 bị thương, nửa đêm nó đã bắt mình mang đi rồi thì cái ảnh này nó chụp lúc nào mà ban ngày rõ thế này nhỉ?
- Không phải ban ngày đâu, cái ảnh này là nó chụp đêm mồng 4, trước khi nó đưa lên trực thăng chở về Đà Lạt. Nó nhặt được tôi và khiêng lên đặt ở rìa đường nhựa, khẩu súng của tôi nó bày đứng chếch thế này để chụp ảnh thôi. Trông như ban ngày chắc là do nó bắn pháo sáng hoặc chiếu đèn pha.
Ở viện Mỹ, nó cũng chữa trị cho tôi, rồi phát thuốc men, cơm nước. Xung quanh có cả bọn Mỹ nằm. Sau khi tôi tỉnh, cũng không thấy ai đến hỏi han gì, hàng ngày chỉ có bác sĩ, y tá ra vào phòng. Biết là đã nằm trong tay nó, nhưng tôi cứ mặc kệ, tôi vẫn uống thuốc, ăn uống đầy đủ, để còn phục hồi sức lực mà đối phó, phía trước còn dài chưa biết thế nào. Tôi ở đó 51 ngày, khỏi các vết thương, thì nó cho lên trực thăng, chở ra Đà Nẵng, về trại tù binh Non Nước. Ở viện Mỹ, nó không hỏi han, đánh đập gì, nhưng về đến trại tù binh, nó gọi lên thẩm vấn ngay. Tôi nghĩ bắt đầu rồi đây.
Bước vào một cuộc chiến đấu mới
Ông Quản kể tiếp: Sáng hôm sau, nó gọi tôi lên. Bước qua cửa phòng, nó đánh ngay. 4 thằng đứng sẵn trong đó, không nói một lời, cầm gậy gỗ nó quật túi bụi, rồi đấm đá, rồi giày trận nó đạp vào mặt. Ai ngất đi thì nó dội nước vào mặt cho tỉnh rồi đánh tiếp. Đại loại là nó đánh phủ đầu để mình mất tinh thần, mà chịu khai. Cứ trước khi thẩm vấn là nó đánh như thế, không cần biết già trẻ, gái trai, giải phóng hay dân thường... Cứ thế là nó đánh, bao giờ mềm người ra thì mới thôi.
Nó đánh tôi một lúc, tôi đang nằm dưới sàn nhà và cố gắng đỡ những đòn hiểm thì có tiếng nói "Thôi, đưa nó vào phòng!" thì bọn lính xốc tôi dậy, đưa vào phòng bên trong, đặt ngồi ở cái ghế giữa nhà. Ở đó, có một thằng Mỹ thẩm vấn và một người Việt làm phiên dịch. Nói thật với anh, đến bây giờ, tôi vẫn ngờ là cái anh phiên dịch hôm đó, chắc là người đằng mình cài vào, hoặc nếu không, cũng là người có cảm tình với cách mạng. Vì khi hỏi cung, anh ta dặn trước, đại ý như là biết cái gì thì nói, đừng có khai láo, hại cho mình và người khác; hoặc là mỗi câu hỏi của thằng Mỹ, thì anh ta dịch lại nhưng nói thêm là nói ngắn gọn thôi.
Đầu tiên, nó hỏi tên là gì, tôi khai tên là Quan. Tôi không khai đúng tên, để tránh nó tuyên truyền ra miền Bắc, hồi đó nó hay tung truyền đơn hay phát thanh ra hậu phương là anh này, anh kia chiêu hồi. Sau này, tên ở tù của tôi trong hồ sơ là Quan, anh em trong tù cũng gọi như thế. Nó lại hỏi vào đây lâu chưa, ở đơn vị nào, cấp bậc là gì, đóng quân ở đâu? Thì tôi trả lời là lính thôi, mới vào, mới đi đến đó thì bị bắt rồi, nên chả biết địa điểm ở đâu, đường đi thế nào. Lại hỏi nhiệm vụ làm gì, đơn vị có đông không?...--PageBreak--
Cứ 1 tuần nó gọi lên 3 lần để thẩm vấn, lần nào cũng đánh, cũng từng đấy câu hỏi, và vẫn những câu trả lời như thế. Sau 3 tuần thì thấy tôi vẫn trả lời như thế, lại không có thông tin gì quan trọng, nên chúng kết thúc thẩm vấn, nó chụp ảnh lập hồ sơ và chuyển về phòng giam giữ.
Ở Non Nước, có khoảng hơn 1.000 tù binh, có cả nam cả nữ, cả bộ đội, cả du kích, rồi cán bộ phong trào địa phương... Anh em chính quy miền Bắc vào thì có 17 người. Về khu giam giữ, chúng tôi dần dần liên hệ với nhau, rồi bàn cách đối phó và tổ chức đấu tranh. Có lần, tranh thủ đi vệ sinh, tôi hỏi một anh khu bên cạnh tình hình bên đó, thằng lính gác nó nhìn thấy, nó cầm báng súng đánh túi bụi "cho mày hết tuyên truyền". Lần khác, nó đánh hơi thấy anh em chúng tôi hoạt động, nên nó bắt mấy người phải ngồi chuồng cọp, trong đó có tôi, cho "mấy tên Việt cộng cứng đầu hết đòi đấu tranh".
Cái chuồng cọp này, nó ở ngoài trời và làm bằng lưới thép gai. Bọn nó đóng 4 cái cọc sắt giữa sân, rồi chăng dây thép gai xung quanh, trên đầu và dưới nền cát. Thành ra, vào chuồng cọp thì nằm không được, đứng cũng không xong, chỉ lom khom thôi. Mỏi quá không vững được là chạm mớ thép gai bùng nhùng, gai nó cào vào da thịt mình tứa máu ngay. Ngày thì nắng chang chang, đêm xuống thì lại lạnh. Ngồi chuồng cọp, mặc mỗi cái quần đùi, hai ba ngày sau là da tôi rát rạt, đỏ như tôm rồi lột ra từng mảng. Ngày nó cho lưng lon nước, cơm thì ăn với cá thum thủm, có khi lại là cơm lẫn cát. Đại tiểu tiện tại chỗ. Trời nắng như thế, lại bẩn thỉu, hôi hám, những chỗ bị thép gai nó cào, nhiễm trùng lên mủ khắp người.
Cái trò hành hạ này làm anh em mình xuống sức nhanh lắm. Nhưng không ai chịu khuất phục khi nó dụ chiêu hồi để được thả. Sau đó, anh chị em ở các trại tổ chức đấu tranh mạnh với địch, thấy tình hình căng quá, chúng nó mới đưa anh em mình vào, thì phần lớn anh em mình cũng lả hết rồi. Nó kéo dài thêm nữa thì chắc mấy anh em chúng tôi cũng bỏ mình trong cái chuồng thép gai ấy.
Có một lần, trong đêm, chúng tôi thấy súng nổ liên tục phía ngoài xa. Anh em trong các trại đều nhỏm cả dậy, đúng là quân mình đánh rồi. Chúng tôi mong anh em mình đánh vào trại, nhưng hình như ban đêm anh em không tìm thấy hay chỉ đánh mục tiêu nào đó gần đấy, tiếng súng nổ đì đùng kéo dài cả đêm. Đến sáng, chúng tôi thấy trực thăng vũ trang nó quần lượn xung quanh, bắn rốc-két ngoài bãi biển, chắc là nó truy kích anh em mình. Sau đó mấy hôm, bọn nó tập trung chúng tôi ra sân, điểm danh rồi lệnh "chuyển trại", chắc là chúng sợ quân mình đánh vào giải thoát tù binh. Nó đưa ra sân bay, dồn lên máy bay vận tải và chở thẳng chúng tôi ra Phú Quốc, sau hơn 2 tháng ở trại Non Nước.
Tôi chuyển ra trại tù binh Phú Quốc tính ra khoảng tháng 10/1968. Ở ngoài đó, nó có 11 khu, mỗi khu lại có 4 phân khu. Mỗi phân khu có 9-10 phòng giam. Chúng nó chia anh em mình theo từng nhóm: sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ, mỗi nhóm lại chia thành miền
Cơ bản là chúng phân chia như thế, nhưng ở một thời gian, thì chúng nó cũng đổi một số cho xáo trộn đi, nó tránh anh em mình tập hợp lại với nhau, tổ chức đấu tranh, nhất là về sau này, khi xảy ra các vụ đào hầm trốn thoát thì chúng càng hay đổi.
Ban đầu tôi ở trại B3, sau đổi sang A4, rồi sang A6. Số tù của tôi là 3512, bây giờ tôi vẫn khắc lên đồ dùng làm kỷ niệm...". "Ra ngoài đó, thì anh em mình cũng đông rồi mà tổ chức cũng chặt chẽ hơn. Các phân khu, hay phòng giam đều có chi bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh của anh em. Tôi ngày đó thì chưa phải là đảng viên mà mới là đoàn viên Thanh niên Lao động thôi.
Ở Phú Quốc, chúng nó cũng đàn áp, tra tấn dã man hơn nhiều bằng những hình thức rất khủng khiếp. Ở Phú Quốc, có nhiều chuồng cọp thép gai như tôi đã gặp ở Non Nước, nhưng có khi bên trong nó lồng thêm một cuộn hình ống, hoặc nó nhốt 5-7 có khi hàng chục anh em mình vào đó. Rồi nó dí điện, đổ nước xà phòng nóng, đục răng, đập vỡ mắt cá chân, rút móng, đóng kim vào đầu ngón tay, quất bằng roi cá đuối, dìm phi nước, tẩm dầu đốt, soi bóng điện công suất lớn cho mù mắt, thiêu cháy, chôn sống...
Chúng nó còn trói anh em mình vào bao tải, ném vào nước sôi, hay là đóng đinh dài cả chục phân vào đầu, vào cột sống. Rất nhiều anh em, nhất là các đồng chí cốt cán, đã bị chúng nó tra tấn hành hạ dã man như thế, nhưng không ai chịu khuất phục, nên bị chúng nó thủ tiêu. Hôm trước, xem tivi có thấy trong đó đang tổ chức khai quật hài cốt anh em hy sinh đấy, nhiều hài cốt vẫn còn nguyên mấy cây đinh cắm vào xương sọ.
Ngoài ra, hàng ngày chúng tôi bị nó đánh đập như cơm bữa, nó đánh bất kể lý do, hứng lên là đánh. Nhắc đến cơm bữa, thì chúng tôi phải ăn gạo mốc, su su ủng, cá ươn, mà số lượng cũng chả phải nhiều nhặn gì. Nhiều khi mình đấu tranh, nó xả súng bắn thẳng vào phòng, có trận nó bắn chết hơn trăm anh em, số bị chết và bị thương vì nó đàn áp cũng nhiều. Hình thức đấu tranh của mình thì có tuyệt thực, lại có cả mổ bụng phản đối, rồi có khi mình trực tiếp đánh bọn ác ôn. Tôi cùng anh em tham gia tuyệt thực nhiều lần, có lần cao nhất là 11 ngày. Cũng bị nó đánh nhiều lần, chuồng cọp tập thể vài bận, nhưng so với anh em bị tra tấn thì chưa thấm vào đâu. Đấu tranh để chống đánh đập, chống bỏ đói, chống cưỡng ép chiêu hồi, chống chào cờ ngụy...
Trong sinh hoạt ở phòng giam, chúng tôi ngoài việc tổ chức học tập, tuyên truyền, rồi đấu tranh với giặc, còn phải lo việc bảo vệ nội bộ, phát hiện những tên chỉ điểm do địch cài vào hoặc là chiêu hồi, phản bội. Phòng tôi cũng có lần phải diệt một tên chỉ điểm khi đi lao động ngoài rừng rồi báo cáo là bị ngã suối. Do chế độ tù đày như vậy, cộng với số bị thủ tiêu, bị đàn áp, thì một phần mười số anh em mình đã nằm lại vĩnh viễn trên hòn đảo ấy, số còn lại thì cũng rất nhiều người thương tật, tàn phế nặng...".
(Còn nữa)
