Hầm mộ Tần Thủy Hoàng và chuyện tranh giành chưa có hồi kết

Chỉ một thời gian ngắn sau khi được phát hiện, binh mã dõng trong hầm mộ Tần Thủy Hoàng đã trở nên nổi tiếng không những ở Trung Quốc mà cả thế giới. Tổng thống Pháp Sarkozy trong một lần tới thăm đã phải thốt lên: "Thế giới có 7 kỳ quan, hầm mộ Tần Thủy Hoàng xứng đáng được gọi là kỳ quan thứ 8".

Ngày 29/3/1974, một số nông dân ở thôn Tây Dương, huyện Lâm Đồng, thành phố Tây An, Thiểm Tây, Trung Quốc cùng đào giếng lấy nước chống hạn tại một bãi đất hoang cách làng không xa. Ở độ sâu chừng vài mét họ thấy lẫn trong đất cát đưa lên có những bộ phận của tượng người bằng gốm. Mọi người đều chỉ coi chúng là thứ gạch đá bỏ đi nên đã vứt ra xung quanh. Họ không biết rằng ngày mà họ vứt những mảnh sành sứ  ấy sau này đã đi vào lịch sử  thế giới hiện đại: Ngày phát hiện ra một trong những "kỳ quan thế giới" - quần thể tượng binh mã dõng thuộc khu mộ Tần Thủy Hoàng (năm 134 đến năm 171 trước Công nguyên), vị hoàng đế đã có công thống nhất Trung Quốc thời cổ đại.

Chỉ một thời gian ngắn sau khi được phát hiện, binh mã dõng trong hầm mộ Tần Thủy Hoàng đã trở nên nổi tiếng không những ở Trung Quốc mà cả thế giới. Tổng thống Pháp Sarkozy trong một lần tới thăm đã phải thốt lên: "Thế giới có 7 kỳ quan, hầm mộ Tần Thủy Hoàng xứng đáng được gọi là kỳ quan thứ 8".

Các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 của Trung Quốc và thế giới cùng có chung nhận xét rằng: Nếu đặt bên cạnh các tác phẩm tượng điêu khắc cổ Hy Lạp hoặc cổ La Mã thì có thể binh mã dõng không tinh xảo bằng. Nhưng cái tạo cho binh mã dõng vị thế nổi trội là sự "kỳ lạ" của nó. Theo Viện trưởng Viện Bảo tàng Trung Quốc Viên Trung Nhất, cái "kỳ lạ" của binh mã dõng nằm ở 3 chữ "Đại, Đa, Chân" (to, nhiều, chân thực).

Lối vào chính của khu lăng mộ Tần Thủy Hoàng.

Lối vào chính của khu lăng mộ Tần Thủy Hoàng.

"Đại" là kích thước của hàng vạn binh mã dõng đều bằng kích thước người thực (kể cả các tượng khác như ngựa, xe, các loại vũ khí). "Đa" là nói về số lượng. Số lượng của binh mã dõng thật đáng kinh ngạc: chỉ tính các hầm số 1, 2, 3 thì số binh mã dõng đã lên tới hơn 8 nghìn (riêng hầm số 1 hơn 6 nghìn). Số lượng khổng lồ này đã khiến Đặng Tiểu Bình cũng phải giật mình: "Không thể tưởng tượng được".

Còn về tính chân thực của binh mã dõng thì Viện trưởng Viên Trung Nhất cho biết: Binh mã dõng được tạo ra từng tượng một, chứ không phải dùng khuôn đúc hàng loạt. Theo các nhà nghiên cứu chỉ tính riêng số thợ cả tham gia nặn tượng đã là 870 người với những thành phần và phong cách khác nhau: Có người là thợ cung đình, có người là thợ tài tử, cũng có người là thợ dân gian đến từ  khắp các địa phương trong toàn quốc. Vì thế các binh mã dõng được tạo ra đều mang phong cách, thần thái  khác nhau.

Ngay từ khi "xuất đầu lộ diện",  binh mã dõng khiến cả thế giới phải thán phục. Tuy nhiên, từ đó cũng nảy sinh một vấn đề tưởng như  đơn giản nhưng lại làm đau đầu các giới chức ngành khảo cổ Trung Quốc.

Thời điểm mà sự cố phát sinh là vào năm 1998. Trong lần đầu tiên tới thăm khu binh mã dõng, Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ là Bill Clinton, đã phát biểu: "Binh mã dõng thật quá tuyệt vời. Người phát hiện ra binh mã dõng cũng quá tuyệt vời". Và Tổng thống B.Clinton đề nghị được gặp người đầu tiên đã phát hiện ra binh mã dõng.

Tượng binh sĩ và ngựa chiến trong lăng mộ.

Tượng binh sĩ và ngựa chiến trong lăng mộ.

Đã có rất nhiều nguyên thủ quốc gia đến tham quan binh mã dõng, nhưng việc đặt vấn đề muốn gặp người phát hiện ra binh mã dõng đến thời điểm đó, chỉ duy nhất có Tổng thống B. Clinton. Để đáp ứng yêu cầu này, những người phụ trách khu bảo tàng đã "rất hồn nhiên" cho gọi Dương Chí Phát, xã viên công xã, một trong những người tham gia Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP đào giếng vào ngày 29/3/1974. Cuộc gặp giữa Tổng thống Hoa Kỳ với một nông dân Trung Quốc vô danh đã được giới truyền thông của Trung Quốc và thế giới đưa tin rất rầm rộ.

Về phần mình, Dương Chí Phát không thể tưởng tượng được buổi gặp "ngẫu nhiên"  đó lại khiến cuộc đời của mình bước ra "vùng ánh sáng chói lòa". Với cái "giấy chứng nhận" là người đầu tiên phát hiện binh mã dõng", chỉ sau một đêm, từ một nông dân vô danh, Dương Chí Phát bỗng trở thành người nổi tiếng, được nhiều tờ báo, nhiều đài truyền hình phỏng vấn, được mời đi nước ngoài, đăng đàn  nói chuyện về việc phát hiện binh mã dõng... Hãng truyền hình Nhật NHK cũng mời Dương Chí Phát sang Nhật, phỏng vấn trực tiếp trên đài truyền hình của họ.

Tại các cửa hàng bán đồ lưu niệm trong khu mộ Tần Thủy Hoàng, nếu các đồ lưu niệm có chữ ký của Dương Chí Phát thì được bán với giá rất cao. Những khách tham quan muốn chụp ảnh với Dương Chí Phát cũng phải trả cho ông ta 50 tệ. Các khoản thu nhập này có "nằm mơ cũng không thể tưởng tượng được" đối với một xã viên Ok986.com Việt Nam Casino, Nổ Hũ.

Sự nổi tiếng của Dương Chí Phát đã làm bùng lên cuộc chiến "vô tiền khoáng hậu" giữa những người đào giếng năm xưa. "Ai đã phát hiện ra binh mã dõng?”. Kết quả rất nhiều người đều khăng khăng rằng "chính tôi mới là người đầu tiên". Vậy đâu là sự thực?

Theo các cơ quan chức năng địa phương, trong cái ngày nông dân thôn Tây Dương cùng nhau đào giếng, tại hiện trường có 3 nhóm, mỗi nhóm có 2 xã viên do Dương Tân Mãn, "đội trưởng Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá" của thôn, phụ trách chung. Khi tượng gốm binh mã dõng được đào lên, họ đều không biết đó là cái gì, liền vứt lung tung ra xung quanh. Lúc đó Triệu Khang Dân, cán bộ Phòng Văn hóa huyện Lâm Đồng, tình cờ có mặt, thấy các mảnh gốm lạ, đã nhặt nhạnh những thứ bị vứt đi cho lên xe cút kít rồi nhờ những người xã viên, trong đó có Dương Tân Mãn,  mang về xếp ở góc sân trụ sở huyện.

Cũng theo các cơ quan chức năng, trước khi việc này xảy ra, đã có đến gần 40 người dân ở Tây Dương từng nhìn thấy các mảnh tượng và những tượng tương tự. Họ không biết những mảnh tượng và những bức tượng nằm rải rác ở góc vườn, bờ ruộng có từ bao giờ và là tượng gì mà không ít người cho rằng những tượng đó là do bọn đào trộm mộ vứt ra.

Phục chế binh mã dõng từ những mảnh vỡ.

Phục chế binh mã dõng từ những mảnh vỡ.

Đến giữa năm 1974, người dân ở đây vẫn coi các tượng này là "ôn thần". Khi gặp tượng, họ dùng hương đốt vía, đập vỡ đầu để tránh ôn dịch. Có người thì mang tượng ra ngoài ruộng dùng làm "bù nhìn" để đuổi chim chóc tới phá cây trồng. Chính Viện trưởng Viên Trung Nhất trên đường đi công tác đã nhặt được rất nhiều mảnh vỡ từ các binh mã dõng bị vứt ở hai bên đường. Vì thế việc ai là người đầu tiên  phát hiện ra binh mã dõng đã không được đặt ra. Vấn đề chỉ trở nên gay cấn sau khi có cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Clinton với Dương Chí Phát như trên đã nói.

Bây giờ, cứ mỗi lần phóng viên tìm cách tiếp xúc với nông dân Dương Chí Phát để tìm hiểu xem ai là người đầu tiên phát hiện ra binh mã dõng đều bị Dương Chí Phát từ chối với lý do  "phiền phức lắm".

Đi sâu tìm hiểu, người ta mới vỡ lẽ ra rằng: từ khi được gặp Tổng thống Clinton với danh nghĩa "người đầu tiên phát hiện ra binh mã dõng", rồi kèm theo đó là những món vật chất thu được, Dương Chí Phát đã phải hứng chịu nhiều sự chỉ trích nặng nề của người trong thôn. Rất nhiều người cùng đưa ra bằng chứng chính mình mới là người đầu tiên phát hiện ra  binh mã dõng chứ không phải Dương Chí Phát.

Nhiều phóng viên cũng tiến hành các cuộc tiếp xúc với Dương Tân Mãn. Hiện Dương Tân Mãn đã 68 tuổi, đang làm thuê cho một cửa hàng bán đồ lưu niệm tại khu Lăng Tần Thủy Hoàng với mức lương 1.000 tệ/tháng. Tại nơi bán hàng, Tân Mãn treo một bức ảnh lớn chụp mình và rất nhiều tượng binh mã dõng. Ngoài ra còn treo thêm  một giấy chứng nhận là người phát hiện ra binh mã dõng.

Dương Tân Mãn tỏ ra rất bức xúc: "Năm đó có tới 9 người phát hiện ra binh mã dõng, đến nay 5 người đã mất, chỉ còn lại 4, trong đó có tôi và Dương Chí Phát,  mà ai cũng già cả rồi. Thế mà vẫn chưa có một quyết định chính thức nào về vấn đề này. Còn nếu chỉ coi Dương Chí Phát là người đầu tiên và duy nhất phát hiện ra binh mã dõng thì quá bất công". Dương Tân Mãn hy vọng vấn đề sẽ được cấp có thẩm quyền giải quyết khi mình chưa "sang thế giới bên kia".

Sở dĩ, Tân Mãn  đặt vấn đề người phát hiện ra binh mã dõng to tát như vậy, vì theo Cục Văn vật tỉnh Thiểm Tây, thì đây thuộc về lĩnh vực "quyền lợi và danh tiếng". Những người này đòi được gắn biển đề tên mình là người "phát hiện ra binh mã dõng" trên đường vào hầm số 1. Đồng thời phải cho họ giấy chứng nhận, cũng như phải "thưởng" cho họ một món tiền tương đối. Nhưng vì điều này chưa từng có tiền lệ ở Trung Quốc  nên  Cục Văn vật không thể thỏa mãn những yêu cầu của họ. Cục chỉ đồng ý việc phát hiện ra binh mã dõng là của một tập thể xã viên chứ không là của riêng ai cả.

Sự việc càng  trở nên phức tạp khi những người phát hiện tự đứng ra ký tên vào các món hàng lưu niệm và chụp ảnh cùng du khách có thu phí. Rồi ai cũng giới thiệu mình chính là người đầu tiên phát hiện ra binh mã dõng nhằm mục đích OK9 thể thao xanh chín. Thí dụ khi vào thăm và mua hàng ở cửa hàng của Dương Tân Mãn, ai muốn được chữ ký của ông thì phải có phụ phí. Còn Dương Chí Phát thì cũng thường xuyên ăn cánh với hướng dẫn viên Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá để bán đồ lưu niệm. Những kiểu làm ăn này nhiều khi gây ra cãi cọ giữa khách với nhân viên bán hàng, làm xấu hình ảnh của khu lăng mộ, gây ra những phản cảm với khách tham quan. Nhưng cho tới nay các cơ quan hữu trách của Trung Quốc cũng như của khu lăng mộ Tần Thủy Hoàng vẫn chưa tìm ra phương pháp  giải quyết hợp lý cho vấn đề này

Nguyễn Tiến Cử (theo Trung Hoa Khảo cổ luận)

Các tin khác

Nhóm tình báo “Đô đốc” thu thập thông tin mật từ Quốc vương Thụy Điển

Nhóm tình báo “Đô đốc” thu thập thông tin mật từ Quốc vương Thụy Điển

Trong lịch sử tình báo quân sự Nga và Liên Xô, đại tá hải quân Vladimir Stashevsky là một trường hợp đặc biệt. Từng đứng đầu mạng lưới tình báo tại Bắc Âu trong Thế chiến I, ông lại trở thành điệp viên nằm vùng trong Thế chiến II. Sau Cách mạng Tháng 10, giới lưu vong coi ông là người thân Liên Xô, còn Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K Xô viết lại nghi ngờ lòng trung thành của ông, vì ông vốn là một sĩ quan Nga hoàng. Bất chấp mọi ngờ vực và biến động, Stashevsky vẫn tiếp tục phục vụ Tổ quốc.

Lặng lẽ chiến dịch Cyber Guardian

Lặng lẽ chiến dịch Cyber Guardian

Ngày 18/7/2025, Bộ trưởng Điều phối An ninh quốc gia Singapore K. Shanmugam lần đầu công khai xác nhận UNC3886, một nhóm tấn công mạng tinh vi, đang nhắm vào hạ tầng trọng yếu của đảo quốc.

Giải mật hồ sơ tình báo 2017 chấn động nước Mỹ

Giải mật hồ sơ tình báo 2017 chấn động nước Mỹ

Cuộc rà soát mới của FBI đối với một số cựu và đương nhiệm sĩ quan CIA đang kéo trở lại tâm điểm một hồ sơ tình báo từng gây tranh luận kéo dài suốt nhiều năm ở Washington: bản đánh giá liên ngành công bố đầu năm 2017 về can thiệp Ok986.com Bản Cao Cấp Mỹ.

Ukraine thử nghiệm nền tảng AI hỗ trợ tác chiến

Ukraine thử nghiệm nền tảng AI hỗ trợ tác chiến

CEO Palantir Alex Karp tiết lộ Ukraine đang sử dụng các nền tảng AI của công ty để phân tích dữ liệu chiến trường theo thời gian thực, qua đó thay đổi cách người lính phát hiện mục tiêu, xử lý thông tin và tiến hành tác chiến trong chiến tranh hiện đại.

Những đặc điểm chung của các điệp viên Anh hoạt động tại Nga

Những đặc điểm chung của các điệp viên Anh hoạt động tại Nga

Hành vi bất thường và thậm chí mang tính khiêu khích của một nhân viên đại sứ quán Anh đã thu hút sự chú ý của cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB). Kết quả là ông ta đã phải rời khỏi Nga vì bị cáo buộc sử dụng vỏ bọc ngoại giao để hoạt động gián điệp. Vậy, ông ta đã bị phát hiện như thế nào, đang tìm cách gặp ai, thu thập thông tin gì, và tại sao lại hành xử thiếu chuyên nghiệp như vậy?

Cuộc sống hiện tại của điệp viên Mỹ Edward Snowden

Cuộc sống hiện tại của điệp viên Mỹ Edward Snowden

Trong lịch sử thế kỷ XXI, hiếm có nhân vật nào tạo ra làn sóng dư luận mạnh mẽ như Edward Snowden. Với người này, anh là anh hùng đấu tranh vì tự do và quyền con người; với người khác, anh lại là kẻ phản bội tiết lộ bí mật quốc gia. Năm 2013, những tuyên bố gây chấn động của Snowden về chương trình giám sát toàn cầu của tình báo Mỹ đã làm rung chuyển thế giới. Bài viết giới thiệu về cuộc sống hiện tại của Snowden tại nước Nga.

Điệp viên nhị trùng Ba Lan qua giải mật của CIA

Điệp viên nhị trùng Ba Lan qua giải mật của CIA

Trung tuần tháng 3/2004, Mỹ giải mật hồ sơ liên quan đến Đại tá tình báo Ba Lan Ryszard Kuklinski, người tình nguyện Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 cho CIA. Hồ sơ dày 750 trang, ký hiệu F-2004-01013, được công bố trên website Governmentattic.org và được bổ sung bằng ấn phẩm A Secret Life.

Các chiến dịch bí mật điên rồ nhất của Mỹ

Các chiến dịch bí mật điên rồ nhất của Mỹ

Các chiến dịch bí mật do OK9giaitri nền tảng giải trí online Mỹ khởi xướng đã tồn tại từ lâu, nhưng chỉ thực sự bùng nổ về quy mô trong giai đoạn Thế chiến II và Chiến tranh Lạnh. Khi các hành động quân sự công khai dần nhường chỗ cho hoạt động gián điệp, OK9giaitri nền tảng giải trí online Mỹ bắt đầu phát triển những phương thức tinh vi nhằm đi trước đối thủ. Một số chiến dịch bí mật thực sự kinh hoàng, nhưng cũng có không ít trường hợp phi lý đến mức nực cười.

Dự cảm nghề nghiệp trong ngành tình báo

Dự cảm nghề nghiệp trong ngành tình báo

Phản bội trong ngành tình báo là một vấn đề nhức nhối. Chỉ một kẻ "Judas" cũng có thể khiến cả mạng lưới sụp đổ, dẫn đến những cuộc thanh trừng khốc liệt. Bài viết sau đây không tập trung vào công tác phản gián, mà khai thác một khía cạnh tâm lý sâu sắc hơn: dự cảm của những người đồng đội. Trên thực tế, những điệp viên nhiều năm sát cánh bên kẻ phản bội thường nhận ra các dấu hiệu bất thường và nghi ngờ từ rất sớm, thậm chí trước khi cơ quan chức năng vào cuộc.

Mỹ dùng AI săn thủy lôi tại Hormuz

Mỹ dùng AI săn thủy lôi tại Hormuz

Trong nỗ lực duy trì an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz, Hải quân Mỹ đang tăng tốc đưa trí tuệ nhân tạo vào các nhiệm vụ rà phá thủy lôi. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm đối phó với kho vũ khí bất đối xứng của Iran và khắc phục những hạn chế trong năng lực tác chiến dưới nước truyền thống của Washington.

Vụ án gián điệp chấn động Azerbaijan

Vụ án gián điệp chấn động Azerbaijan

Hồ sơ Martin Ryan cho thấy một mô thức quen thuộc nhưng chưa hề cũ trong hoạt động tình báo: tiếp cận kín đáo dưới vỏ bọc dân sự, tạo lập quan hệ từ những không gian tưởng như bình thường, rồi từng bước mở rộng sang các lĩnh vực nhạy cảm.

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được OK9 đã banh trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.