Sau cuộc "cách mạng về xe khách" từ cách đây 2 năm, những chuyến xe chất lượng cao chạy đêm, được mệnh danh là những bô-inh mặt đất có giá vài tỷ đồng/chiếc đã chiếm vị trí độc tôn, làm mưa làm gió trên thị trường vận tải hành khách Tây Bắc. Xe khách 16, 24 và 29 chỗ hiện tại chỉ chạy cầm chừng, thu nhập èo uột, lấy chở hàng làm doanh thu chính. Nhưng những chuyến xe mải miết chạy hàng chục tiếng đồng hồ trong đêm giữa "đời một bên và vực một bên" trên quốc lộ 6 đang cảnh báo nguy cơ mất an toàn và những tai nạn thảm khốc… Đường lên Tây Bắc với quốc lộ 6 là chủ đạo nối liền Hà Nội với các tỉnh Hoà Bình, Sơn La và Điện Biên. Quốc lộ này bắt đầu từ Hà Đông lên đến điểm cuối cùng là Km 504 tại ngã ba Bản Xá, thị xã Mường Lay có đến 10 con đèo với độ dài trung bình từ 4 đến 10km, độ dốc trên dưới 10%. Những tên đèo, tên dốc nghe đã thấy hoang biệt sơn khê và nguy hiểm như: Pha Đin, Thung Khe, Thung Nhuối, dốc Cun, Tòng Đậu, Châu Mộc, Chiềng Đông, Chiềng Pấc, Tằng Quái, đèo Hoa… Đây là nơi thử thách lòng quả cảm và tay nghề của các tài xế. Con đường vắt vẻo qua các dãy núi độ cao trung bình lên đến cả ngàn mét so với mực nước biển, một bên là vách đá dựng đứng, một bên là vực sâu thăm thẳm, chỉ lỡ tay nửa vòng vô lăng, lơ đễnh trong tích tắc hay hệ thống phanh có vấn đề là xe ngay lập tức… bay xuống vực sâu hàng trăm mét. Ba năm trở lại đây, tai nạn xe khách xảy ra trên tuyến quốc lộ 6 không nhiều đến mức thành "trọng điểm", nhưng lại ít có nhiều cơ hội cho người ta sống nếu không may xảy ra - một cán bộ Đội TTKSGT Km 64 Mộc Châu (Sơn La) nói với tôi như vậy. Thắng "xù" là một lái xe có thâm niên hơn 10 năm "ôm" vô lăng xuôi ngược tuyến Hà Nội - Điện Biên. Anh ta đi nhiều đến nỗi thuộc từng khúc cua, từng cái ổ gà trên quốc lộ 6. Chính vì quen đường và máu liều có thừa nên cứ ngồi lên xe là Thắng "tít". Đêm tối, xe đóng kín, máy lạnh rù rì, âm nhạc thủ thỉ vào tai nên hầu như hành khách lên xe là ngủ, mấy ai để ý chiếc xe lừng lững dài 12m chạy ra sao và vực thẳm cùng "thần chết" ở bên cạnh thế nào. Lái xe điều khiển xe đường dài theo qui định chỉ được cầm vô lăng không quá 4 giờ liên tục và không quá 10 tiếng một ngày. Nhưng tuyến Tây Bắc - Hà Nội quy định đó đôi khi cũng chỉ là hình thức, bởi tuyến đường dài hơn 500 cây số, xe chạy đúng tốc độ cũng phải mất 12 - 13 tiếng, chẳng ai kiểm soát được lái xe sẽ chạy bao nhiêu tiếng. Tâm lý hành khách nhìn chung là thích đi nhanh về sớm nên đôi khi cũng phó mặc lái xe!? Vào "vụ gặt" - tiếng lóng của cánh lái xe chỉ dịp Tết Nguyên đán và dịp nghỉ hè, học sinh thi đại học, cường độ lao động của lái xe Tây Bắc được vắt kiệt tối đa. Sức hấp dẫn của lợi nhuận và ma lực đồng tiền đã khiến không ít nhà xe bất chấp quy định, cả tài xế và ôtô đều không được nghỉ ngơi, chặng đường hơn 1.000 cây số cả đi lẫn về được duy trì liên tục cả chục ngày… Tôi tiếp xúc nhiều với cánh tài xế chạy tuyến Tây Bắc, trong lúc "trà dư tửu hậu" họ đều thú nhận rằng nỗi ám ảnh nhất trên đường vẫn là cơn buồn ngủ. Sau bữa cơm tối thường là 23h, hành khách, thậm chí là cả 2 gã phụ xe cũng lăn lóc ra sàn, chỉ có lái chính là thức với cung đường hun hút, thăm thẳm. Cơn buồn ngủ đến "kinh hoàng" nhất là thời điểm 2 đến 4h sáng, xe chạy đến Mộc Châu - Yên Châu, Sơn La (xe xuôi Hà Nội) và đèo Pha Đin (Thuận Châu), Tuần Giáo chiều ngược. Xe ngon, đường tốt, vắng vẻ nên cũng dễ dàng ru ngủ lái xe. Minh, một tài xế có thâm niên 14 năm trong nghề cho biết: "Cứ lên xe là phải tu cả ấm trà hoặc cốc vại cà phê đen, rồi lon "bò húc" ướp lạnh, nhưng cũng không tránh được cơn buồn ngủ". Đời chạy xe khách của Minh có đến 9 lần gặp tai nạn trên quốc lộ 6, làm mất 1 mạng người, bị thương 13 người, hỏng nặng 3 chiếc xe. Cám cảnh với cái nghề bạc bẽo, đầu năm nay anh cho thuê xe rồi về phụ giúp vợ bán thịt chó. Chỉ tính trên địa bàn tỉnh Điện Biên hiện nay có đến 22 đơn vị khai thác tham gia thị trường vận tải hành khách, lưu lượng xe chạy đường dài trung bình mỗi ngày có đến trên 60 lượt với hàng ngàn lượt người xuôi ngược. Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Giám đốc Công ty cổ phần Vận tải ôtô Điện Biên cho biết thêm mỗi ngày công ty của ông có 30 chuyến xe khách chạy đêm tuyến Hà Nội và các tỉnh (Thái Bình, Hưng Yên, Phú Thọ, Thanh Hoá, Hải Phòng…) và ngược lại. 6 tháng đầu năm 2011, dù đã giảm đến 50% số vụ tai nạn Ok987 hiện đang mở (TNGT) so với cùng kì năm 2010, nhưng chỉ riêng đội xe bô-ing mặt đất của Công ty cổ phần Vận tải ôtô Điện Biên cũng "dính" đến… 24 vụ TNGT, làm bị thương hơn 10 người, thiệt hại về tài sản trên 300 triệu đồng… Công ty cổ phần Vận tải ôtô Điện Biên và Hợp tác xã vận tải ôtô Điện Biên là 2 đơn vị chiếm đến 70% thị phần vận tải hành khách và cũng là 2 đơn vị quản lý tốt đội ngũ lái xe, giảm thiểu tai nạn trên đường. Ban giám đốc Công ty và Ban chủ nhiệm HTX đều có những qui định khá chặt chẽ để quản lý đội ngũ lái xe, như kí cam kết, thành lập các trạm để kiểm tra, giám sát lái xe; lực lượng CSGT OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á 3 tỉnh Tây Bắc có 6 Đội TTKSGT lưu động bám đường hoạt động trên dọc tuyến, nhưng an toàn trên quãng đường hơn 500 cây số vẫn cơ bản phụ thuộc vào tay nghề và ý thức của đội ngũ lái xe. Sau Điện Biên, đến nay Sơn La cũng làm cuộc "cách mạng xe khách" với hàng chục xe chất lượng cao từ 29 đến 47 ghế, đưa đội xe chạy đêm ở khu vực Tây Bắc lên đến vài trăm xe. Thời gian gần đây, dù chưa ghi nhận những vụ TNGT nghiêm trọng xảy ra, nhưng các cơ quan chức năng cũng không nên ngồi chờ để "mất bò mới lo làm chuồng". TNTG trên quốc lộ 6 luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, và với những chuyến xe đêm thì càng hiện hữu nếu chúng ta chủ quan, vô trách nhiệm và không có biện pháp quản lý, siết chặt các biện pháp đảm bảo an toàn…
