1.Nhà thơ Heinz Kahlau ở CHDC Đức trước đây (nay thuộc CHLB Đức), từng có một bài thơ ngắn và rất hay về bàn tay phụ nữ:
Ngực anh, tay em đặt lên,
Lâu quá, anh giờ chẳng rõ,
Chỗ nào trái tim sóng vỗ,
Chỗ nào yên ắng tay em?!
Chỉ có vậy thôi. Với một số lượng từ rất hạn chế, trong một không gian thơ hạn chế và với một chuyện duy nhất, thi sĩ đã gợi mở cho người đọc bao nhiêu suy nghĩ. Cái cớ của bài thơ chỉ là việc:
“Ngực anh, tay em đặt lên,
Lâu quá...”
Khi ta tự đặt tay lên ngực (để thề thốt, để...nuốt giận làm lành...), hẳn là ta thường đứng thẳng, hoặc ngang bướng, hoặc hiên ngang... Còn khi người phụ nữ của ta đặt tay lên trên ngực ta, thì có lẽ là lúc đó ta đang nằm: hoặc vì mệt mỏi rồi vì cuộc đời (Ok986 vip Thiên đường trò chơi thời nào mà chẳng lắm công chuyện và phận sự, cụ Nguyễn Công Trứ nhà ta từng bảo: “Đã mang tiếng ở trong trời đất...”); hoặc đơn giản chỉ muốn “làm nũng” nàng thôi (người ta nói, trong bất cứ đấng nam nhi nào, ở bất cứ lứa tuổi nào, cũng luôn ẩn chứa tâm hồn một đứa trẻ, sau những ngày giờ vươn mình ra che chắn cho phái yếu, cho cả thế gian, thì đôi khi ta lại như bé nhỏ lại trước người đàn bà ta yêu, yêu ta!). Và thế, ta nằm; nàng có lẽ là đang ngồi cạnh ta, đặt tay lên ngực ta, chắc hẳn thực dịu dàng, thực nhẹ nhàng (ngay cả ở người đàn bà có phải lao động vất vả đến mấy, bàn tay họ khi đặt trên vồng ngực Ok986 vip Thiên đường trò chơi cũng trở nên bé nhỏ, lẹ làng - nặng hay nhẹ, suy cho cùng, là do tương quan, phép so sánh là vậy). Chắc vì ta mệt lắm, hay ta muốn làm nũng dai lắm, nên nàng đặt tay lên ngực ta thật lâu, lâu lắm... Và trong cảnh hoan lạc đó, nếu những người Ok986 vip Thiên đường trò chơi bình thường có thể thanh thản thiếp đi, hoặc để quên lãng tất cả, hoặc để mơ tới những gì đó to lớn và xa xôi hơn người đàn bà yêu dấu bên cạnh, thì hồn vía thi sĩ của Heinz Kahlau lại cứ mãi nôn nao và náo động vì câu hỏi:
“......anh giờ chẳng rõ,
Chỗ nào trái tim sóng vỗ,
Chỗ nào yên ắng tay em?!”
Thế đấy! Không đứng núi này, trông núi nọ. Không vô tư mãn nguyện với sự may mắn của cá nhân mình. Heinz Kahlau dành trọn vẹn tâm hồn mình cho người đàn bà yêu dấu liền cạnh, vân vi mãi với sự hòa nhập toàn phần của bàn tay nàng với trái tim mình. Một cõi đa đoan và một miền thanh lọc đã không còn ranh giới nữa! Ai nhờ ai? Rạch ròi ra không dễ, thậm chí, không thể!
Của đáng tội, cũng có phụ nữ bảo rằng, em mang yên ắng lại cho trái tim sóng vỗ của anh. Nhưng sự thực thì đối với các nhà thơ, ngay trong hạnh phúc vẫn không thể nào lắng dịu. Đã được phút giây làm đứa trẻ bên cạnh người đàn bà ta yêu, yêu ta, mà vẫn không chịu tĩnh trí đi mà hưởng thụ cái hạnh phúc trần gian giản dị và có thể là hiếm hoi đó. Trái tim thi nhân lúc nào cũng như biển, không hẳn như Xuân Diệu từng nói là để “đã hôn rồi, hôn lại, cho đến mãi muôn đời, đến tan cả đất trời, anh mới thôi dào dạt”. Trái tim thi nhân như biển luôn náo động vì quá nhạy cảm và cả nghĩ. Người làm thơ luôn cho rằng, để có một niềm vui dù bé nhỏ thôi, cũng không bao giờ là sự dễ dàng.
Và thật may mắn cho ai trong đời dẫu chỉ một lần có được một bàn tay yên ắng đặt trên trái tim sóng vỗ của mình. Và thật đáng khâm phục thay người phụ nữ không sợ bị chìm đắm dưới lớp sóng đa đoan của trái tim thi sĩ, dũng cảm lao vào giữa biển cả tình yêu để làm bình yên lại hồn thơ, dẫu chỉ trong khoảnh khắc, trong những khoảng thời gian hữu hạn...
2. Nhà văn Pháp Voltaire từng nói: “Chân lý cuối cùng trên cõi thế này là tình yêu”. Và tôi muốn nói thêm là, có lẽ sự cứu rỗi cuối cùng đối với chúng ta trên cõi thế này cũng là tình yêu. Tình yêu giúp chúng ta trở nên tinh tế hơn và nếu may mắn, có thể cảm nhận được những rung động dù chỉ mới mơ hồ nhất ngay ở buổi đầu đời. Như trong bài thơ sau đây của nhà thơ Tây Ban Nha Juan Ramon Jimenez (1881-1958), người từng được trao giải Nobel Văn chương năm 1956:
“Có một lần tôi đã nói bâng quơ
Nhưng cô bé chắc là nghe thấy
Rằng tôi thích tình yêu khi xuân tới
Chỉ mặc tuyền váy áo trắng tinh khôi.
E lệ ngước đôi mắt xanh trong vắt,
Thoáng phút giây cô bé lặng nhìn tôi
Và gương mặt ngây thơ nhẹ nhõm
Nở nụ cười buồn khẽ trên môi.
Tự buổi ấy tháng Năm nào cũng vậy,
Mỗi lần tôi qua phố lúc chiều sang
Tôi đều thấy cô bé bên cạnh cửa
Trong bộ đồ màu trắng đứng nghiêm trang…”
Chao ôi, cái sự rụt rè e ấp của cái thời “tình trong như đã, mặt ngoài còn e” (Nguyễn Du)! Sinh sau Kiều đến vài trăm năm mà cô bé Tây Ban Nha trong thơ của Juan Ramon Himenez vẫn còn giữ được cái ý nhị đến nao lòng thi sĩ. Nhưng đã yêu rồi thì thực khó giấu lòng mình. Biểu tượng trong trắng mà em muốn chàng trai trẻ thấu hiểu vừa thanh tân vừa mỏng mảnh làm sao. Và còn quá ý nhị nữa, không dễ cậu bé nào cũng hiểu được. Và chính vì thế, trôi đi trong mạch cảm xúc đầu đời, nhân vật trữ tình trong thơ Juan Ramon Himenez ở tuổi chớm thanh xuân đã khá dễ dàng để lỡ đi một cơ hội “yêu là hô hấp thiêng liêng cái không khí thiên đường” như văn hào Pháp Victor Hugo từng nhận xét. Và đây là bài thơ, cũng của Juan Ramon Himenez, viết về chuyến ra đi bất định của chàng trai, đang háo hức quá nhiều điều mới lạ và hấp dẫn mà không biết rằng, đôi khi cái thiết thân với ta nhất lại chính là cái ta đang sở hữu như kho báu mà ta đâu ngờ được:
“Khi tôi nói với nàng tối ấy
Sớm mai tôi sẽ đi xa,
Nàng nhìn tôi, nụ cười hé nở,
Nhưng trông sao kỳ lạ, mơ hồ.
Anh đi xa làm gì? - nàng hỏi.
Ở quê mình quá đỗi bình yên,
Làng xóm với ruộng đồng buồn tẻ
Như chính ta đang chết im lìm.
Anh đi xa làm gì? -
Tôi ngỡ
Trái tim vang tiếng thét ngay giờ,
Tôi muốn nói, môi không thể mở,
Tôi muốn kêu mà lặng như tờ.
Anh sẽ đến nơi nào?
Anh sẽ
Đến nơi nào trời đêm thêm cao,
Đến nơi nào không im ắng thế
Và sao không chi chít trên đầu.
Đôi mắt nàng chìm vào thăm thẳm
Bầu trời lặng yên tịch mịch vô bờ.
Và thẫn thờ, nàng thôi chẳng hỏi,
Nụ cười sao kỳ lạ, mơ hồ...”
May mà chàng trai mang một tâm hồn thi sĩ bẩm sinh nên đã mơ hồ cảm nhận được phần nào những mất mát của mình khi rời bỏ quê hương lên đường vào viễn xứ. Và than ôi, càng theo đuổi những ảo ảnh phù hoa thì hạnh phúc thực của đời ta càng xa xôi, như thể ta đang bị cuốn theo những con đường hoàng hôn tê dại, như chính Juan Ramon Himenez đã viết:
“Những con đường hoàng hôn
hoá thân cùng bóng tối,
lối anh đi về em
biết bao giờ mới tới?
Lối anh đi về em
như ban mai xa ngái,
như tiếng gió vọng lại,
như cỏ phổi nhoà hương...”
Tình yêu như mặt trời, ta càng tưởng ta đang tiến lại gần thì nó lại càng lùi ra xa ta. Tình yêu như hương cỏ, khó có thể đọc vị ra rành rẽ… Và sống với một trái tim luôn dào dạt yêu đương thực khó ở, vì phải luôn ở giữa những xung động bất tận của trạng thái mất cân bằng, không trọng lượng… Nhưng nếu không có tình yêu thì ta không thể nhìn ra cái đẹp của cuộc đời này, của trần gian này, của nhân loại này. Và nếu ta không nhìn ta cái đẹp của cuộc đời này, của trần gian này, của nhân loại này, thì tức là ta sẽ trở nên hữu hạn như chính năm tháng của cuộc đời mình, ta sẽ trở nên bị động như chính những định kiến nghìn năm về định mệnh tuổi tác. Và như vậy, tức là ta đã thất bại khi được có cơ hội ít ra là một lần làm người. Còn nếu có tình yêu, tức là ta có khả năng nhìn ra cái đẹp của thế giới. Và ta sẽ có cơ hội trở nên bất tử, ngoài sự kiềm tỏa của những điều kiện vật chất bẩm sinh. Về điều này, nhà thơ Tây Ban Nha Juan Ramon Himenez cũng đã từng viết, khi ông nói lên cảm xúc của ông trong một buổi chiều:
“Buổi chiều ngắn ngủi như đời
Lặng lẽ tới đây từ giã.
Những điều thân thuộc mất rồi,
Nhưng tôi muốn mình bất tử.
Hoàng hôn tới tự chân trời
Đốt vườn cây vàng chói lá.
Và bắt lòng tôi rã rời,
Nhưng tôi muốn mình bất tử.
Những tuyệt vời ta đang thấy
Thực ra đã lụi bao giờ?
Hãy là vĩnh viễn chiều ơi,
Tôi sẽ muôn đời bất tử!..”.
* Các bản dịch thơ trong bài do nhà thơ Hồng Thanh Quang thực hiện.
