Ngay cả những hình ảnh quen thuộc như bờ tre, bụi chuối, đống rơm, ao làng, giếng làng… cũng không còn mấy nữa. Người ta không khỏi lo lắng, xót xa bức tranh nông thôn Việt Nam, cái làng Việt ngàn năm sẽ bị xóa sổ.
Nuối tiếc hình bóng xưa
Cảnh đẹp làng quê bao đời luôn có sức cuốn hút người đi, kẻ ở. Ai xa quê cũng nhớ đến nao lòng hình ảnh xóm làng thân thương, những hình ảnh yêu dấu ấy đã đi vào thơ ca như một sự tri kỷ, tri ân với mảnh đất ruột thịt của mình. Biết bao nhiêu tác phẩm văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 về làng quê ra đời. Ca khúc nổi tiếng "Làng tôi" nhạc sĩ Văn Cao trải lòng "Làng tôi xanh bóng tre, từng tiếng chuông ban chiều, tiếng chuông nhà thờ rung. Đời đang vui đồng quê yêu dấu, bóng cau với con thuyền một dòng sông…". Còn với ca khúc "Làng tôi" Hồ Bắc tâm tình: "Làng tôi sau lũy tre mờ xa. Tình quê yêu thương những nếp nhà… Làng tôi bát ngát cánh đồng, mỗi khi thu sang nắng vàng bông lúa chín". Khắc khoải và thổn thức trong ca khúc "Làng tôi", nhạc sĩ Chung Quân viết "Làng tôi có cây đa cao ngất từng xanh. Có sông sâu lờ lững vờn quanh êm xuôi về Nam. Làng tôi bao mái tranh san sát kề nhau. Bóng tre ru mấy hàng cau. Đồng quê mơ màng…".
Sau này, nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã lột tả vẻ đẹp giản dị, mang màu sắc gợi mở của vùng quê Kinh Bắc qua ca khúc "Làng Quan họ quê tôi", Trần Đăng Khoa lại ru độc giả bằng những câu thơ thấm đẫm hồn của làng quê Việt qua hình ảnh giản dị, trong bài "Hạt gạo làng ta". Nhà văn Kim Lân cũng đưa đến cho bạn đọc không khí rõ nét của chốn quê với người dân lành hiền, chất phác khi viết truyện ngắn nổi tiếng "Làng". Chỉ mới cách đây mấy năm, chàng trai trẻ Nguyễn Vĩnh Tiến đã làm dậy sóng người yêu nhạc bằng cách thu nhỏ không gian sống làng quê vào ống kính đầy mê đắm và nhiệt huyết của mình khi viết ca khúc "Bà tôi" với hình ảnh người bà nhỏ bé đội cả trời nắng to, rồi gió cuốn, nào mây trôi, tiếp bóng nắng liêu xiêu, và sợi rơm khô…
Ai cũng có quê. Và quê là mạch nguồn cảm xúc tuôn chảy vô ngừng, vô tận. Dường như khi viết về quê ai cũng nặng lòng hơn, bịn rịn, khắc khoải hơn và cũng chính vì thế sự đồng cảm được nhân lên gấp bội. "Quê tôi là bao nguồn yêu thương. Quê tôi là bao nhớ nhung se buồn, là bao vấn vương tâm hồn người bốn phương" lời của Chung Quân đã nói hộ tâm trạng của bao người xa quê. Ai nặng lòng với thôn quê hẳn không nguôi xót xa, nuối tiếc hình ảnh đang dần đổi thay của chốn yên bình làng mạc, thôn xóm để bắt kịp với OK9giaitri đăng nhập đô thị hiện đại.
Từ làng ra phố, hay từ phố về làng là khoảng cách xa lắm. Nếp ăn, nếp ở, OK9giaitri đăng nhập sinh hoạt, cũng như phong tục tập quán của chốn thôn quê khác xa với OK9giaitri đăng nhập ồn ào nơi phố thị. Chất của người ở quê và thành phố cũng rất khác nhau. Người xưa có câu: "Phép vua thua lệ làng". Làng luôn có một vị trí độc tôn và quan trọng trong OK9giaitri đăng nhập tinh thần người Việt. Nơi đó là tuổi thơ, là giấc mơ êm đềm với bờ tre, ruộng mật, bãi mía, nương dâu. Những đêm trăng sáng vằng vặc ngoài vườn, từng mái nhà tranh đơn sơ ẩn mình trong thôn xóm. Không gian sinh động mà miền quê nào ta cũng bắt gặp, đó là tiếng gà gáy sáng, tiếng chó sủa đêm, tiếng côn trùng rả rích, ếch nhái râm ran và những con đom đóm lập lòe bay ngoài vườn. Miền quê là cây cầu tre nhỏ vắt trên sông, là con đò nhỏ giăng mờ buổi sớm. Là cảnh quan quen thuộc mái đình, giếng nước, gốc đa. Là triền đê lộng gió nơi đàn bò thong dong gặm cỏ. Là những chú trâu trầm mình dưới vũng bùn tắm mát. Những đứa trẻ quê cưỡi trên lưng trâu thổi sáo, thả diều. Là mái nhà tranh đơn sơ, với cây cột gỗ như một chứng tích thời gian trải qua bao năm tháng nhọc nhằn. Là ánh lửa hồng bập bùng trong bếp. Là đàn chim sẻ sà xuống sân gạch mỗi trưa nắng hè.
Làng quê đẹp tự nhiên và gần gũi. Mỗi lần về quê, con người ta như cởi bỏ được tấm áo khoác nặng nề, mệt mỏi chật hẹp nơi phố thị để hòa mình vào thiên nhiên đất trời, vạn vật. Để rồi ngửi mùi thơm lúa chín, mùi rơm rạ, mùi ngai ngái từ những thân cây xù xì chảy nhựa. Cảm nhận được không khí tươi vui, nô nức của ngày mùa.
Bức tranh nông thôn Việt Nam đang dần bị xóa sổ
Đó là câu nói của họa sĩ, Lương Xuân Đoàn khi tôi hỏi ông về việc nông thôn đang ngày bị đô thị hóa.
Ông Đoàn cho biết: Hiện nay có độ vênh rất lớn về văn hóa, kể cả văn hóa của người quản lý ở địa phương, họ đã tự định ra một cái chuẩn không giống ai. Hình ảnh làng quê Việt Nam, đặc biệt là kiến trúc nông thôn đang bị mối đe dọa lớn của cuộc xâm lăng đô thị. Và OK9giaitri đăng nhập tinh thần, văn hóa làng xã đã dần có những bước biến đổi.
Người dân đi làm đồng bằng xe máy, trai gái trong thôn không còn thích màu tóc đen truyền thống, lại tập tành học đòi theo người thành phố để nhuộm tóc màu, ảnh hưởng của phim truyền hình dài tập Hàn Quốc. Trẻ em đa phần không còn thích trò chơi dân gian như đánh khăng, trốn tìm, bịt mắt bắt dê mà mê mải vùi đầu hàng giờ trong những quán game, cafe Internet. Từ ngay đầu làng, thi thoảng lại xuất hiện ánh đèn nhấp nháy xanh đỏ từ một cửa hiệu karaoke. Biển hiệu nhà nghỉ bình dân, cửa hàng mát xa, cắt tóc máy lạnh giá rẻ mọc xin xít trên những con đường liên tỉnh, liên xã. Vài cô gái quê mắt xanh môi đỏ, váy ngắn, áo trễ cổ mời chào. Dăm cái ao làng bị lấp đất để xây nhà. Những quả đồi cắt ra, san phẳng để định giá bán cho tư nhân. Người thành phố thi nhau về quê mua đất xây trang trại, hay quây hàng rào để chờ ngày lên giá. Người quê lại đổ xô ra phố kiếm việc làm.
Về làng quê nhà cửa san sát không khác gì ở phố. Hình ảnh cánh đồng thẳng cánh cò bay trong ca dao khi xưa nay bị che chắn tầm mắt, đâu đó mọc lên nhà xưởng. Đường lớn, ngõ nhỏ ở làng quê ồn ào, bụi bặm bởi tiếng động cơ xe tải chạy, cày như nát đường. Người ta chở gạch đến để xây khu công nghiệp. Giờ, đi qua xã nào đa phần cũng thấy nhiều nơi phá vườn để xây nhà theo kiểu phố thị hiện đại. Căn nhà mái ngói rêu phong được đổ mái bằng và xây nhà tầng. Nền đất nhà cổ khi xưa giờ được đổi đời bằng gạch tráng men bóng loáng. Đâu đó bắt gặp những biệt thự nửa tây, nửa ta như người đàn bà đẹp kỳ dị, lòe loẹt ngang nhiên khoe sắc.
Đã có một thực tế trong một gia đình nhiều thế hệ, các con nhường cho cha mẹ già ở trung thành với kiến trúc truyền thống, tổ tiên để lại còn các con xin đất vườn, xây lên nhà ống theo kiểu phố thị vài ba tầng, màu sắc sặc sỡ. Tự nhiên kiến trúc nông thôn bị khập khiễng. Chúng ta càng đi xa đến các địa phương thì càng buồn vì khung cảnh nông thôn xóm làng bây giờ xê dịch quá nhiều, biến đổi không phanh.
Theo họa sĩ Lương Xuân Đoàn: Người dân thôn quê có quyền được sống một cách đàng hoàng. Người nông dân không cần phải giữ lại mái tranh, tường đất để chúng ta tìm về, ngắm nghía những giá trị di sản kiến trúc của cha ông làm nên làng Việt. Nhưng thật đáng buồn kiến trúc nông thôn Việt Nam bây giờ tự phát và không theo một kiến trúc gì. Làng quê đang ngày càng phá dần nét đẹp cổ truyền để nhét kiến trúc đô thị. Nhà ống đô thị đã lắp vào nhiều làng làm nên cảnh quan lổn nhổn, bát nháo. Đi bên ngoài quốc lộ nhìn vào khung cảnh quê trông mà ngao ngán. Nhà nào cũng nhô ra được mặt tiền trông chả khác gì hình ảnh phố thị loại xoàng ấn ra.
Ông Đoàn nhấn mạnh: Cơ quan quản lý cần nhanh chóng kiểm soát khắt khe kiến trúc nông thôn, đồng thời phải hướng dẫn về thẩm mỹ kiến trúc, chứ không thể để tùy tiện như hiện nay được. Đây là bài học trả giá lớn
