Tôi nảy ý định viết bài này từ sau lần được dự một buổi báo cáo tốt nghiệp hệ đại học chính quy môn thanh nhạc ở Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Sau 5 năm học, mỗi sinh viên phải hát các trích đoạn trong những vở nhạc kịch nổi tiếng (Aria), một số ca khúc trữ tình nước ngoài (Roman), một số bài hát hiện đại của Việt Nam và một bài dân ca Việt Nam. Đã học trong Nhạc viện, tất nhiên mọi tiết mục các bạn sinh viên biểu diễn báo cáo tốt nghiệp đều phải theo phong cách thính phòng, kể cả bài dân ca. Một không khí trang trọng được tạo dựng phù hợp với phong cách âm nhạc của đêm báo cáo. Phải khẳng định ngay các em đã học rất tốt, hát rất giỏi, tiếp thu bài giảng của các thầy cô đâu vào đấy. Nhiều em không thạo ngoại ngữ mà vẫn hát bài nứơc ngoài trôi chảy, xử lý hơi, khoảng vang, nhả chữ, khẩu hình, lên cao xuống thấp, dồn nén cơ hoành cách… chắc rất vừa ý các thầy cô. 5 năm đại học chứ đâu phải chơi. Chưa kể nhiều em đã học từ trung cấp lên, tức là thêm 3 năm ở dưới nữa. Giảng viên của các em cũng đều là các bậc tài danh cự phách cả.
Tôi đã nghe các em hát, khômg bỏ qua một nốt một lời. Tôi vừa thán phục lại vừa không khỏi băn khoăn. Tôi vừa nghe bằng lỗ tai của người nội đạo (trong nghề âm nhạc), lại vừa nghe bằng lỗ tai của người bình thường, hoàn toàn mang tính chất thưởng thức. Tôi nói vừa thán phục thì như đã đề cập, lại vừa băn khoăn thì - vì sao?
Mỗi khóa sinh viên tốt nghiệp đại học thanh nhạc ra trường, thử hỏi đã có mấy người về Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 ở Nhà hát nhạc vũ kịch Việt Nam - nơi chuyên hát nhạc thính phòng? Cứ cho rằng các em có về được nhà hát này thì cũng phải hát ca khúc Việt Nam là chính, chứ đâu phải lúc nào cũng diễn opêra nước ngoài? Chưa kể nhiều em về các nơi khác: Đài phát thanh, đoàn văn công, nhà hát… mà về đâu cũng chủ yếu là hát ca khúc Việt Nam, cho người Việt Nam nghe. Tôi băn khoăn ở điều này: Bài hát Việt song người hát hầu như chỉ dồn sự tập trung vào việc hát sao cho vang, khỏe, khẩu hình đẹp mà không lưu ý gì đến việc chuyển tải tình cảm, cái hồn tác phẩm đến người nghe (tình trạng này tôi biết không chỉ xảy ra đối với các sinh viên hát tốt nghiệp hôm đó đâu). Điều đáng nói hơn, mỗi sinh viên đã hát một bài dân ca bắt buộc. Tôi nghe mấy em hát quan họ Bắc Ninh mà không sao có thể yên tâm. Âm nhạc quan họ tình tứ điệu đà, ý nhị sâu sắc, đằm thắm là thế mà các em nam hát thì ông ổng xì xồ cứ như ngưòi nước ngoài mới tập hát; còn các em nữ thì hời hợt nông cạn. Tất cả đều không rõ lời, không hề nhấn nhá, bỏ qua những luyến láy vốn rất "đắt" và tinh tế. Hãy nghe các nghệ nhân (chứ không phải nghệ sĩ) hát dân ca, ví như cụ Cầu ở Ninh Bình. Thật không thể chê vào đâu được. Giọng cụ sáng, vang như chuông, hơi trường dư dật, lời rõ, nét, nhấn nhá, luyến láy rất sinh động tinh tế. Hẳn là cụ không học ở trường lớp nào dù chỉ 1 giờ.
Nói vậy, tuyệt nhiên tôi không có ý dám coi thường, hạ thấp vai trò của việc học trong trường chính quy. Học hành bài bản chính quy ở nước ngoài như Quốc Hương, Kiều Hưng mà hát ca khúc Việt Nam khiến ai nghe cũng bị thuyết phục. Không phải ngẫu nhiên mà hai nghệ sĩ này rất được bà con nông dân và người có tuổi ưa thích, trong khi tuổi trẻ cũng rất mến mộ các anh. Với tôi, đó là hai trường hợp điển hình cho việc học có hiệu quả.
Tôi không phải là nhà nghiên cứu hoặc giảng dạy thanh nhạc nên không dám lạm bàn, "múa rìu qua mắt thợ" giới chuyên môn. Song Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 gì, học hành gì thì cuối cùng cũng phải nhằm được tới đích: làm rung động trái tim người nghe. Vậy nên vấn đề không phải là học hay không học (với nghĩa thông thường là theo lớp lang, giáo trình bài bản) mà là học những gì, như thế nào và cuối cùng là thuyết phục người nghe ra sao?
Xin có đôi lời mạo muội như vậy…
