Có lẽ, ngay từ khi xuất hiện và sau đó không lâu, Nguyễn Quang Thiều đã nổi lên như một nhà thơ trẻ nhanh chóng mở ra một lối đi riêng. Ấy là cách thể hiện mới mẻ, độc đáo. Ấy là kiểu dẫn dụ, liên tưởng không giống ai. Ấy là khả năng phát hiện vẻ đẹp góc cạnh, lộng lẫy, đa chiều của cuộc sống và trình bày chúng một cách khác lạ, ma mị. Ấy là nội lực tiềm ẩn dồi dào. Ấy là trí tưởng tượng phong phú. Ấy là màu sắc của tâm trạng trong những khoảnh khắc bừng rộ. Nếu cộng tất cả lại sẽ cho một kết quả: Sự khác biệt của một giọng điệu thơ, một phong cách thơ.
Chính những ưu thế này mà Nguyễn Quang Thiều đã tạo ra một sự bứt phá và ít nhiều có ảnh hưởng đến một số nhà thơ trẻ vào những năm cuối 1980, đầu 1990 của thế kỷ trước.
Và tất cả được phơi bày, bộc lộ đậm nét qua Châu thổ - tuyển thơ lần thứ nhất - Nhà xuất bản Hội Nhà văn 2010 của Nguyễn Quang Thiều.
Đây là những câu thơ mang dấu ấn suy tưởng (hoặc liên tưởng) phức hợp, biểu cảm kiểu Nguyễn Quang Thiều: Bóng tối đêm gần sáng như một con mèo nhung khổng lồ bước đi uyển chuyển/ Cái đuôi mềm của nó chạm vào tôi làm tôi tỉnh giấc/ Tôi cựa mình như búp non mở lá/ Ý nghĩ mỉm cười trong vắt trước ban mai (Ban mai); Con chó liếm mãi, liếm mãi lên ngực anh/ Lưỡi nó như ngọn lửa nhỏ mang cái ấm của hơi nước/ Sự dịu dàng của chó làm anh bật khóc (Cơn mê); Con nhện già lao ra từ một khe cửa sổ/ Vồ lấy ý nghĩ của tôi (Ám ảnh); Cha mở đời cha như mở một tấm lót/ Bọc lấy con và bế con lên (Con gái ơi); Bầy lúa nước vừa mang thai vừa than thở/ Với lũ cá rô đồng đang khao khát mọc chân (Bài hát); Những vầng mây xỉn màu vì gió/ Những cánh buồm khổ đau tự xé và tự vá lại mình/ Những con bống sông, những chiếc chìa khóa vàng, đang mở cửa (Dòng sông); Con chuột của thời gian đêm đêm tìm đến gặm/ Giấc mơ gầy thiếu áo mặc vào tôi (Bức thư); Và đấy là thời khắc có những dòng sông trên thế gian/ Nước không bao giờ chảy nữa/ Có những thành phố cùng cư dân vĩnh viễn vùi sâu trong đất/ Đấy là thời khắc sự sống và cái chết/ Đổi chỗ cho nhau nhẹ nhàng như tráo những quân bài (Tiếng chó và những ngôi sao); Một con rắn rúc vào đám tóc anh và nằm phục cái lưỡi anh lộ ra/ Nó muốn giết anh khi đơn ẩm đầu tiên của anh phát nổ (Hoa tiêu)…
Đây là những câu thơ vừa gợi, vừa tạo ra sự dằn vặt, thương cảm và ám ảnh kiểu Nguyễn Quang Thiều: Con ốm đau ngồi ho bên cửa/ Những con thuyền ốm đau nằm đâu/ Mẹ ơi mang áo con thả vào bến nước/ Cho những con thuyền bớt rét, bớt ho/ Con không áo nhưng con có mẹ/ Những con thuyền ngủ trên nước lênh đênh (Những con thuyền sông Đáy); Những ngọn ban mai mơn mởn rướn mình (Ban Mai); Tôi quỳ xuống vốc cát ấp vào mặt/ tôi khóc/ Cát từ mặt tôi chảy xuống ròng ròng (Sông Đáy); Ba mươi tuổi ngồi một mình im lặng/ Tiếng chim kêu dứt thịt dứt da/ Chim ơi chim. Sao không òa lên khóc/ Một lần thôi cho vợi bớt đau buồn/ Nấc chi mãi xơ từng lá phổi/ Kêu chi hoài rút hết một đời chim (Nghe tiếng con chim cuốc); Những chiếc áo giam cầm đạp cánh bay lên (Những chiếc áo)…
Đây là câu thơ nhìn ra sự bất lực của quyền lực: Người ngự trị một thời đại nhưng không ngự trị nổi giấc mơ (Trong khu vườn hoang tàn của quyền lực). Đây là 6 câu thơ nhìn ra vẻ đẹp khác thường của cái chết: Chúng ta thường chăm sóc những ngôi mộ bằng nỗi sợ hãi và tiếc thương/ Nhưng ít người chúng ta nhìn thấy cỗ xe tang lộng lẫy/ Trong tiếng trống tưng bừng/ Làm thần chết cũng hết phiền muộn (Thay lời cầu nguyện). Ngay ở góc nhìn này, độc giả cũng dễ dàng nhận thấy đường nét phát hiện trong thơ Nguyễn Quang Thiều.
Ngoài những câu thơ trên, theo tôi, những bài thơ: Dưới ánh trăng và một bậc cửa, Hòa âm của những đa bào, Nhịp điệu châu thổ mới, Chuyển dịch màu đen, Đoản ca về buối tối, Bài ca về những con chim đêm, Hồi tưởng, Cây ánh sáng, Thư gửi những ma-nơ-canh trong một hiệu áo cưới ở Hà Đông, Nhà thơ… rất đặc trưng Nguyễn Quang Thiều.
Sinh thời, Chế Lan Viên là nhà thơ có thi pháp phong phú vào bậc nhất trong làng thơ Việt
Nếu như không nhầm, thì trong Châu thổ, Nguyễn Quang Thiều chỉ cho in rất ít thơ lục bát, trong đó có bài mang tên Bây giờ đang cuối mùa đông. Bài thơ trên sáu dưới tám này, có mấy câu đáng chú ý:
Bây giờ lấm tấm lộc mơ
Lưa thưa lộc khế, lơ thơ lộc đào
Tình tôi có chút lộc nào
Nẩy xanh qua tiếng thét gào bão mưa…
Hoặc có những bài viết giản dị như không (Lễ tạ), đọc lên vẫn thấy thật ấn tượng, khó quên:
Phăng phắc một lá sen già
Đợi ta trên miền nước lặng
Hỡi người hái hoa kiếp trước
Kiếp này có hóa bình không…
Nêu thế để thấy: Nguyễn Quang Thiều vẫn có thể thành công khi đi ra ngoài vùng được coi là sở trường của ông.
Chưa hết. Nếu coi Trò chơi của ảo giác là một tứ thơ chói sáng, lạ lùng:
Không. Bàn tay chúng ta chuyển động. Không. Cái ly chuyển động.
Không. Rượu chuyển động. Không. Đôi chân chúng ta chuyển động. Không. Con tàu chuyển động. Không. Nhà ga chuyển động. Không. Thành phố chuyển động. Không. Con cá bơi. Không. Nước bơi. Không. Dòng sông bơi. Không. Con chim bay. Không. Cái cây bay. Không. Bầu trời bay.
Không. Tất cả không. Chỉ cái chết chuyển động…
Và mang theo chúng ta.
thì câu: Mọi bi kịch khởi đầu đều mang gương mặt cô dâu trong Thư gửi những ma-nơ-canh trong một hiệu áo cưới ở Hà Đông và câu: Ta khóc thành rêu trong Tha hương là hai điểm nhấn cũng chói sáng, lạ lùng không kém.
Hơn ai hết, Nguyễn Quang Thiều ý thức được rằng: Nhà thơ là những người Cõng trên lưng tảng đá khổng lồ của sự đọa đầy để được kêu vang tự do và đã chết quá nhiều cái chết trong bóng tối mới chạm vào cơn mơ sự sống. Và cũng hơn ai hết, Nguyễn Quang Thiều ý thức được rằng: Mục đích của bài thơ là cố gắng lưu giữ lại cho người đọc cái khoảnh khắc của OK9giaitri đăng nhập mà họ không bao giờ tìm lại nếu không có thơ (Charles Simic - nhà thơ Mỹ - Giải Pulizer) hoặc: Bằng những bài thơ mà con người của một triệu năm sau có thể hiểu được OK9giaitri đăng nhập của chúng ta bây giờ (Joseph Brodsky - nhà thơ Mỹ gốc Nga - Giải thưởng Nobel văn học 1987).
Phải chăng vì quan niệm ấy mà mỗi câu thơ, mỗi bài thơ của Nguyễn Quang Thiều hầu hết đều có OK9giaitri đăng nhập và số phận của chúng? Hay nói một cách khác: Thi sĩ Nguyễn Quang Thiều đã cố gắng mang đến cho mỗi câu thơ, mỗi bài thơ của mình một OK9giaitri đăng nhập, một số phận… để hút độc giả vào trường thơ do chính ông tạo ra
