Đại Danh y Tuệ Tĩnh: Thiền, y và tâm

Lần giở lại những trang vàng của 1.000 năm Phật giáo Thăng Long - Hà Nội chúng ta lại nhớ đến một thiền y sư: Tuệ Tĩnh. Không sinh ra và lớn lên trên đất Thăng Long, Phật y sự không hoằng dương cứu độ ở kinh thành Thăng Long nhưng khi mất ông vẫn được thờ ở ngôi vị cao nhất trong Y Miếu Thăng Long, nơi chứa đựng những giá trị sâu sắc của nền Nho Y Đại Việt. Thật là một nhân kiệt đặc biệt.

Không là bậc Cao tăng, không là Quốc sư trong những triều đại rực rỡ Lý - Trần nhưng ông vẫn xứng đáng là vị Đại sư với công lao to lớn trong sự nghiệp bảo vệ sức khỏe Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 và được người đời tụng tôn là Thần y đất Việt. Từ ngôi chùa cổ nơi xứ Đông, danh tiếng ông đã lan tỏa đến kinh đô Thăng Long, và không chỉ trong phạm vi bờ cõi nước Việt mà còn lừng vang cả Trung Quốc. "Hoàng giáp phương danh đằng Bắc địa/ Thánh sư dược diệu trấn Nam bang" là câu đối ở đền Bia quê ông nói lên điều đó. Tuệ Tĩnh có còn sống không? Tuệ Tĩnh có còn thiền nữa không? Ngàn năm Phật giáo Thăng Long lại trầm vang câu hỏi ấy. Tuệ Tĩnh vẫn còn sống. Tuệ Tĩnh vẫn còn thiền. Nhưng theo một cách thức khác. Tuệ Tĩnh sống trong tinh thần hậu thế, trong những trước tác di cảo ông để lại, trong cuốn “Hồng Nghĩa giác tư y thư” hay pho sách “Nam dược thần hiệu”.

Tuệ Tĩnh sống trong những con đường dãy phố mang tên ông, trong các cư xá đông y với những phương thuốc chữa bệnh mà ông nghiên cứu, phát hiện ra từ cây cỏ nước Nam . Ông vẫn sống trong các ngôi trường về y học cổ truyền với những bài thuốc ông để lại giờ thành giáo trình cho sinh viên hiện thời. Và ông vẫn trở về đâu đây quanh các cây thuốc nơi khuôn viên sau mỗi làn hương khi chúng ta thắp lên nén nhang trong Y Miếu Thăng Long, trong các ngôi đền miếu ở Hải Dương cố hương ông: đền Thánh thuốc Nam (thôn Nghĩa Phú, xã Cẩm Vũ, huyện Cẩm Giàng), đền Bia (thôn Văn Thai, xã Cẩm Văn), Văn Miếu Mao Điền, miếu Nghè chùa Giám (xã Tân Sơn, huyện Cẩm Bình)…

Để tiếp tục cứu nhân. Để tiếp tục độ thế. Ông vẫn còn sống bởi ông đã tận sống trong mỗi thời khắc của cuộc đời mình hiện hữu trên trần gian bé nhỏ nhưng nhiều khổ đau bất an này. Và ông vẫn đang thiền. Thiền trong tư thế im lặng nhìn đời, an lặng nhập thế, yên lặng trị bệnh cứu người. Thân thể ông đã nhập diệt từ lâu, di cốt ông đã vùi sâu trong tấc đất Giang Nam (Trung Quốc) nhưng hơi thở thiền của ông vẫn truyền đến ngày sau, bằng phương thức riêng của nó. Ông vẫn thiền bởi cái tâm của ông đâu có bị mất đi. Ông đã biết sống với y lý, y thuật, y đạo của mình, hài hòa với cỏ cây thiên nhiên xung quanh mình mà trở thành đại danh y nước Việt. 

Suốt cuộc đời mình ông sống không phải để phấn đấu trở thành một đại danh y. Sống, với việc biết nghề y và được truyền y thuật từ nhỏ, ông trước hết và sau cuối chỉ nghĩ đến và thực hiện việc làm sao cứu chữa được người bệnh, làm sao có thể chăm lo sức khỏe cho người dân. Nhờ tài danh chữa bệnh bằng cỏ cây dân gian, dập tắt được trận dịch nổi lên khắp nơi mà Tuệ Tĩnh được coi là Thần y, vì thế mà dừng được chuyện khởi binh xâm lược của nhà Minh vì vua Minh lo sợ đó là điềm báo xấu. Nhưng cũng chính vì tiếng thơm đồn đại như vậy mà ông bị bắt cống nạp cho triều đình nhà Minh, để rồi phải sống tha hương và chết nơi đất khách quê người. Sống, không vì chữ danh, dù rằng phải thật tài giỏi mới đạt được, nhưng khi đã có danh thì trọng cái danh ấy. Tuệ Tĩnh đã giữ trọn thanh danh cũng như y đạo của mình.

Sống ở trên đời là một điều khó. Kiếp người có mấy ai thoát được bốn chữ sinh lão bệnh tử đâu. Bản chất cuộc sống vốn dĩ biện chứng và nhiều quan hệ nhân quả, nhất là trong một thế giới nhiều tương tác như hiện nay, thì một cánh bướm bay ở nơi này có thể tạo thành cơn vũ bão ở nơi kia. Với thời đại toàn cầu hóa, một cái hắt hơi ở Mexico đã có thể tạo thành trận đại dịch cúm ở trên khắp địa cầu. Vì thế cứu chữa người, dập tắt dịch bệnh là một việc không hề đơn giản. Câu nói hình tượng đầy ẩn dụ ở trên cũng thật đúng về sự tương tác đôi khi rất mạnh mẽ giữa con người và môi trường thiên nhiên. Hiểu được giá trị của cỏ cây, nắm bắt được thuộc tính của cây cỏ để chữa bệnh cho con người, hỏi có mấy ai được như Tuệ Tĩnh.

Nhớ về ông và các bậc danh y trong lịch sử tôi tự hỏi Tuệ Tĩnh có còn sống không? Hoa Đà Biển Thước còn sống không? HơJun (Cao Ly) còn sống không? Hypocrat còn sống không? Nếu hiểu sống trong nghĩa sinh học của từ này thì câu hỏi trên trở nên thật ngớ ngẩn. Dù không thuộc tiểu sử các ông thì ai cũng biết các vị thần y đó sống cách chúng ta nhiều trăm năm rồi. Điểm chung nhất của tất cả các vị thần y đó là gì? Là y tài, y đức, y đạo của các vị ấy trở thành tấm gương sáng cho những người hành nghề y noi theo trên con đường y nghệ của mình. Chính điều đó làm cho họ còn sống đến ngày nay và còn sống mãi. Vượt qua cái hữu hạn của thể xác và thời gian.

Sống, theo nhân sinh quan Phật giáo, là ngập tràn trong bể khổ. Nhưng được sinh ra làm người cũng đã là hạnh phúc. Vì thế, chữa bệnh cứu người càng là thiên chức cao quý. Với thiên chức ấy Tuệ Tĩnh là một trong những người được chọn. Từ thuở nhỏ vì mồ côi cha mẹ (lúc 6 tuổi) mà ông được Hòa thượng ở chùa Hải Triều nuôi cho ăn học. Ông đã được học văn và học thuốc để giúp việc chữa bệnh cùng với các nhà sư trong chùa quê ông và chùa Giao Thủy, Sơn Nam (nay thuộc Nam Định). Năm 22 tuổi, thi Hương trúng nhất bảng, nhưng không ra làm quan mà ở chùa, đi tu, lấy pháp hiệu Tuệ Tĩnh và quay về với nghề y của phận mình, tiếp tục việc bốc thuốc chữa bệnh giúp dân và phát triển thêm một số cơ sở chữa bệnh ở các chùa lân cận, rồi huấn luyện y học cho các tăng ni để mở rộng việc chữa bệnh làm phúc. Năm 45 tuổi thi Đình đậu Hoàng giáp nhưng ông vẫn không ra làm quan mà theo đuổi việc cứu chữa, chăm sóc sức khỏe nhân dân. Đường quan trường thênh thang công danh bổng lộc nhưng không quyến rũ được ông như chữ y, chữ thiền. Bị bắt đi cống sang triều Minh Trung Hoa khi đã 55 tuổi và giữ chức y tư cửu phẩm trong Thái y viện cũng chỉ vì hay thuốc nức tiếng vượt khỏi biên giới trời Nam .

Tuệ Tĩnh còn hành thiền nữa không? Ông đã từng thiền sau những buổi khám chữa bệnh cho chúng dân để lấy lại cân bằng và sức lực. Hay ông đã từng thiền sau những lúc trồng cây thuốc trong vườn chùa Hải Triều, Giao Thủy... Để hòa mình vào cỏ cây thiên nhiên xanh mát. Để an tĩnh lại tâm hồn mình sau những mỏi mệt của cuộc sống dương thế. Cuộc đời ông đã đứng trước nhiều sự kiện buộc phải có lựa chọn. Lựa chọn giữa việc quyết định ra làm quan hay trọn kiếp tu hành. Lựa chọn giữa việc chữa bệnh sản hậu cho Vương phi nhà Minh hay tìm cách hồi cố hương sau bao nhiêu năm bị bắt đi cống. Lựa chọn thứ nhất có phần dễ dàng hơn bởi trong lòng Tuệ Tĩnh chữ quan bao giờ cũng nhẹ hơn chữ thiền. Với lựa chọn thứ hai, chắc ông phải đấu tranh nội tâm ghê gớm lắm mới có được quyết định đau đớn như thế: ở lại chữa bệnh cứu người để rồi cơ hội được trở về quê cha đất tổ vuột mất, để rồi phải chết nơi đất khách quê người mà hiện giờ di cốt ông vẫn còn ở Giang Nam, Trung Quốc. Còn nếu thỏa niềm hồi hương cho bản thân mình sau đằng đẵng biền biệt thì ông sẽ mãi mãi day dứt nỗi lòng không tròn y đạo. Dù đã chữa thành công một ngàn con bệnh mà nay bỏ mặc thì không thể nói về y tâm, chứ chưa nói đến y đạo. Thế nên bây giờ ông vẫn đang phiêu thiền để trở về cố hương trong tâm tưởng mình?

Tuệ Tĩnh còn có nỗi niềm gì không? Ông đã đi qua OK9giaitri đăng nhập này, đã cứu nhân độ thế. Trong 30 năm hoạt động ở nông thôn ông đã OK9 đã banh 24 ngôi chùa và biến các ngôi chùa này thành y xá. Ông cũng đã từng sử dụng 74 ngôi chùa làm nơi chữa bệnh. Ông có biệt tài tìm ra các loại dược liệu, là cây cỏ chung quanh nơi nhân dân cư trú, làm thuốc chữa trị các bệnh cho người Việt, chứ không chuộng các vị thuốc Bắc, vừa đắt tiền vừa không hợp phong thổ, thời khí. Ông thu thập các bài thuốc dân gian, các vị thuốc Nam và viết sách truyền bá y học. Người đời tôn tụng ông là tổ sư nghề y dược nước Việt, vị thánh thuốc Nam .

Là bậc đại y sư mở đường cho sự nghiên cứu thuốc Nam, Tuệ Tĩnh đã OK9 đã banh nền móng của y học cổ truyền Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 một cách toàn diện, bao gồm lý, pháp, phương dược với truyền thống chữa bệnh bằng thuốc Nam theo phương châm Nam dược trị Nam nhân và đường hướng dưỡng sinh chú trọng giữ gìn tinh khí thần để nâng cao tuổi thọ. Ông đã để lại những bài thuốc kinh nghiệm quý báu, gây phong trào trồng thuốc ở gia đình, vườn đền chùa và thu trữ thuốc theo thời vụ để có sẵn thuốc chữa bệnh kịp thời. Truyền thống của Tuệ Tĩnh đã được người đời sau thừa kế và phát huy rạng rỡ trong việc bảo vệ sức khỏe nhân dân và phát triển y học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Y đạo đã tròn, Phật sự viên mãn, Tuệ Tĩnh còn khắc khoải điều gì nữa không? Tuệ Tĩnh có còn mong mỏi điều gì nữa không? Ông đau đáu niềm cố hương. Không cần danh vị Đại Y thiền sư mà vua Minh ban cho, không cầu chức tước trong Thái y viện, không thiết bổng lộc, không màng tới bài vị trong Y miếu Thăng Long, tâm ông vẫn chỉ mong nắm xương tàn của mình được mang trở về quê hương. Từng con chữ khắc trên mộ phần ông là lời di nguyện ấy: Có ai về nước Nam , cho tôi về với! Sao mà thê lương thế, Tuệ Tĩnh ơi!

Lê Bảo Âu Long

Các tin khác

Người coi kho đặc biệt ở Bộ Tư lệnh Cảnh vệ

Người coi kho đặc biệt ở Bộ Tư lệnh Cảnh vệ

Đó là Đại úy Vũ Đại Nghĩa, cán bộ Phòng Kỹ thuật bảo vệ, Bộ Tư lệnh Cảnh vệ. Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP của anh quanh năm gắn với những chuyến công tác đột xuất, những ca trực thâu đêm, những lần “ăn ngủ cùng máy móc” trước mỗi sự kiện lớn.

Dấu ấn Hồ Thiệu Trị

Dấu ấn Hồ Thiệu Trị

Lần đầu trở về Việt Nam sau gần 20 năm định cư ở Pháp, kiến trúc sư (KTS) Hồ Thiệu Trị đã tạo ra tiếng vang với OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á trùng tu Nhà hát lớn Hà Nội (1995-1997). Trong khoảng 3 thập niên vừa qua, ông và cộng sự đã có nhiều OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á với phong cách kiến trúc đặc trưng, giàu tính thẩm mỹ trên mảnh đất hình chữ S.

Trung tướng, nhà văn Hữu Ước: "Tác phẩm là điều còn lại cuối cùng"

Trung tướng, nhà văn Hữu Ước: "Tác phẩm là điều còn lại cuối cùng"

Cũng phải vài lần hẹn, tôi mới gặp được Trung tướng, nhà văn Hữu Ước. Đã hơn 10 năm rời vị trí Tổng Biên tập OK9 thể thao xanh chín, An ninh thế giới, Văn nghệ OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á, nhưng giờ đây, ông vẫn luôn bận rộn với Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP của Chủ tịch Chi hội Nhà văn OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á và sáng tác văn chương, hội họa.

Người bước chậm giữa phố để giữ thơ ở lại

Người bước chậm giữa phố để giữ thơ ở lại

Ban ngày, Nguyễn Hoàng Kiên là một nhân viên Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Nhưng, ban đêm và những ngày cuối tuần, anh bước vào thơ ca, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 và di sản với tên gọi Thế Lãng.

"Hà Nội 1987" và hành trình của một người Pháp

"Hà Nội 1987" và hành trình của một người Pháp

Trong gần 4 thập niên, Việt Nam không chỉ là bối cảnh sáng tác, mà dần trở thành một phần OK9giaitri đăng nhập tinh thần của nhiếp ảnh gia Jean-Charles Sarrazin. Cuốn sách ảnh "Hà Nội 1987", ra mắt cuối năm 2025, đã khơi lại dòng ký ức, đưa người đọc trở về những ngày đầu ông gắn bó với mảnh đất này.

Ở lại với A Lưới

Ở lại với A Lưới

Miền rừng A Lưới không phải là nơi người ta đến để tìm những điều vĩ đại. Nó lặng lẽ, kín kẽ, giữ người bằng những điều rất nhỏ. Những con đường đất còn ẩm sau mưa, bóng tối xuống sớm hơn giờ quen thuộc, hay ánh mắt trẻ con nhìn người lớn không dè chừng.

Nhà văn Vũ Liêm: Chẳng có tội ác nào là ngẫu nhiên

Nhà văn Vũ Liêm: Chẳng có tội ác nào là ngẫu nhiên

Viết về tội ác không chỉ là tái hiện hành vi phạm pháp, mà là đối diện với những vùng xám của quyền lực, trí tuệ và nhân tâm. Trong cuộc đối thoại thẳng thắn này, nhà văn - Trung tá Vũ Liêm nhìn lại tiểu thuyết “Tội ác sau khe cửa” như một thử nghiệm nhiều tham vọng, đó là truy nguyên động cơ phạm tội, đặt người sáng tạo trước giới hạn đạo đức của chính mình, và phơi bày những ranh giới mong manh giữa tưởng tượng Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, nghiệp vụ điều tra và OK9giaitri đăng nhập thật.

Đất lành của người cựu tù Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Côn Đảo

Đất lành của người cựu tù Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Côn Đảo

Nhớ về quãng thời gian “tòng phu” ra Côn Đảo, bà Tư rổn rảng: Năm 1981 cô ra đây theo ổng thì có một đứa con trai rồi, tên là Thọ, sinh năm 1977; hiện nay là bác sĩ bệnh viện đặc khu Côn Đảo. Năm 1982, sinh con trai thứ hai là Nghiệp, năm 1983 thì sinh một cô con gái. Đến giờ các con cũng lập gia đình, OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á gần đây. Cô chú có 6 đứa cháu nội ngoại. Vậy là nhà cô đến giờ có ba đời ở Côn Đảo rồi đó.

Cỏ xanh trên vết xước chiến tranh

Cỏ xanh trên vết xước chiến tranh

"Cỏ xanh đời thép"của Tống Phước Bảo, viết về nữ điệp báo Nguyễn Thị Thảo - Sáu Thảo, là cuốn sách cố gắng trả lại hơi ấm của người, cho một thân phận đã đi qua chiến tranh như một ngọn cỏ mọc trên vùng đất nhiều lần cháy rụi. Từ giọt nước mắt của biên tập viên đầu tiên đọc bản thảo, cho đến những đêm tác giả bật băng ghi âm, ngồi một mình với lời kể của cô Sáu, cuốn sách được sinh ra trong thứ thinh lặng rất dài, rất sâu.

Phía sau sự sụp đổ của “Đế chế Diddy”

Phía sau sự sụp đổ của “Đế chế Diddy”

Từng là ông trùm hip-hop, tài sản tỷ đô, tiệc tùng cùng sao hạng A, và rồi một ngày, tất cả sụp đổ, không phải vì một bản nhạc dở, mà vì những bí mật đen tối giấu kín suốt 4 thập kỷ. Đó là Sean "Diddy" Combs, người từng được ca tụng như "biểu tượng sống của giấc mơ Mỹ", nay đang là phạm nhân số 45388-509 ở nhà tù liên bang Fort Dix, New Jersey (Mỹ). Diddy đã tự hủy bằng những bí mật mà chính anh ta tạo ra. Đó không chỉ là việc một cá nhân sa ngã, mà là lời cảnh tỉnh cho cả Hollywood, nơi công lý thường chỉ lên tiếng sau khi nhạc đã tắt.

Nhà văn Tô Giang: 30 tháng tù, những trang viết đau đớn và giải thưởng văn chương

Nhà văn Tô Giang: 30 tháng tù, những trang viết đau đớn và giải thưởng văn chương

Có những câu chuyện mà nếu chỉ đọc lướt, người ta dễ tưởng đó là kịch bản của một bộ phim tội phạm xuyên biên giới: một nhà báo trẻ rời quê hương với khát vọng đổi đời, rồi trượt dài vào những căn nhà trồng cần sa trên đất Úc và kết thúc bằng bản án lặng lẽ sau song sắt. Nhưng ở Tô Giang, bóng tối không phải dấu chấm hết.

Nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 nặng lòng với quê hương

Nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 nặng lòng với quê hương

Ở tuổi gần 90, GS Trần Thanh Vân vẫn minh mẫn và mang nhiều tâm huyết với sự nghiệp Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 của nước nhà. Hơn 30 năm trước, dù có một sự nghiệp đồ sộ và danh tiếng trong giới nghiên cứu Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 thế giới, GS Trần Thanh Vân cùng vợ vẫn chọn quay về Việt Nam khi đó còn rất nhiều khó khăn để cống hiến.

Tái sinh kỳ diệu nhờ phục hồi chức năng

Tái sinh kỳ diệu nhờ phục hồi chức năng

Có nhiều trường hợp vì di chứng của tai nạn thương tích, đột quỵ, bệnh mãn tính… khiến cuộc đời họ những tưởng sẽ phải gắn chặt với xe lăn, giường bệnh, chịu cảnh tàn phế. Nhưng điều trị phục hồi chức năng (PHCN) đã giúp họ có được sự tái sinh kỳ diệu.

Ai là nguyên mẫu nhân vật trong bài hát “Hành quân xa”

Ai là nguyên mẫu nhân vật trong bài hát “Hành quân xa”

Hành quân xa dẫu qua nhiều gian khổ/ Vai vác nặng ta đã đổ mồ hôi/ Mắt ta sáng, chí căm thù, bảo vệ đồng quê ta tiến bước/ Đời chúng ta, đâu có giặc là ta cứ đi”… Ca từ giản dị, ngắn gọn, nhịp điệu tựa như bước chân đầy khí thế xung trận trong bài hát “Hành quân xa” do nhạc sĩ Đỗ Nhuận sáng tác năm 1953 đã trở thành hành khúc của người lính trong những năm kháng chiến chống Pháp.

Chuyện nghề của một xạ thủ bắn tỉa quốc tế

Chuyện nghề của một xạ thủ bắn tỉa quốc tế

Tham gia Đội tuyển OK9 đã banh tại cuộc thi bắn tỉa quốc tế “Phong Nhẫn 2025”, Trung đoàn Đặc nhiệm - Bộ Tư lệnh Cảnh vệ đóng góp 2 xạ thủ chủ lực thi đấu chính thức là Thiếu tá Phạm Hùng Trường và Đại úy Lê Văn Phương đã xuất sắc giành Huy chương vàng nội dung thi đấu đồng đội, phối hợp tác chiến.

NSND Phạm Thị Thành: Hoa hướng dương đã đi về phía mặt trời

NSND Phạm Thị Thành: Hoa hướng dương đã đi về phía mặt trời

Tôi vẫn gọi NSND Phạm Thị Thành là một bông hoa hướng dương, bởi bà đã sống một cuộc đời rực rỡ, tận hiến cho sân khấu - Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nước nhà. Bà là một nữ đạo diễn đầu tiên của sân khấu Việt Nam đương đại. NSND Phạm Thị Thành đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 84, nhưng ánh hào quang bà để lại trên bầu trời sân khấu - Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nước nhà sẽ vẫn còn…

“Chiến trường và quê hương” của lão tướng U100

“Chiến trường và quê hương” của lão tướng U100

95 tuổi đời, 75 tuổi Đảng, Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai vẫn khỏe mạnh. Giọng nói sang sảng, tinh thần mẫn tiệp, chân bước chậm nhưng vững chãi, ông vẫn tích cực tham gia các hoạt động Ok9 cab trò chơi casino phổ biến, tham gia nhiều sự kiện, hội thảo do OK9 đã banh tổ chức.

Robert Redford: Người định hình Hollywood

Robert Redford: Người định hình Hollywood

Ngày 16/9, đạo diễn kiêm diễn viên nổi tiếng người Mỹ Robert Redford đã qua đời ở tuổi 89 khi đang ngủ tại nhà riêng trên dãy núi Utah. Redford là "gã khổng lồ của Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Mỹ" và đã góp phần định hình Hollywood thập niên 1970 khi đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP độc lập Mỹ khi đồng sáng lập Liên hoan phim Sundance - bệ phóng cho nhiều bộ phim nổi tiếng.