Mỗi năm cứ vào dịp sau Tết, tại các lễ hội lớn như Yên Tử, Chùa Hương, Côn Sơn - Kiếp Bạc... có không ít người dân đi kiếm đủ loại cây cỏ ít nhiều có tác dụng chữa bệnh, rồi thổi phồng lên thành "thần dược" để bán lừa du khách hành hương nhẹ dạ, cả tin. Trò lừa này diễn ra từ nhiều năm nay, song không năm nào là không có hành khách gặp "quả đắng".
Mặc dù chưa vào chính hội, nhưng ngày 6 Tết âm lịch, khách thập phương hành hương về Yên Tử đã khá đông. Từ 5 rưỡi sáng, khi trời còn tối mịt, dòng người đã nườm nượp đi bộ lên chùa Đồng. Dọc đoạn đường bộ từ phía sau chùa Giải Oan lên bãi đá An Kỳ Sinh, hay từ chùa Hoa Yên lên đỉnh chùa Đồng, cứ đi vài chặng lại gặp một nhóm bày bán thuốc nam.
Hòa vào dòng người hành hương đi lễ, đám "cò mồi" bán thuốc cũng bắt đầu hoạt động. Với dáng vẻ lịch sự, giọng nói vừa phải, họ trò chuyện với nhau rất thoải mái, thân tình, bề ngoài không có ý gì, song thực chất là cố để những người bên cạnh nghe rõ.
Cả đoạn đường lên đỉnh chùa Đồng, số người này bàn tán về loài hoa bách thảo, củ thiên mã đun lên lấy nước uống chữa được bệnh thận, phong thấp rất hiệu nghiệm, nên khi vừa lễ xong ở chùa Đồng, anh Hòa (Ninh Bình) liền vội vàng xuống núi tìm mua "thần dược". Chẳng mất công tìm, anh nhanh chóng gặp được người đứng bán thuốc trên đường xuống chùa Hoa Yên. Thấy ngoài mình ra, còn có khá nhiều người vây xung quanh tìm hiểu vị thuốc, nên anh Hòa càng tin, vội vàng hỏi kỹ tác dụng của từng loại và cách thức chế biến. Với giá 200.000đ/kg hoa bách thảo và 170.000đ/kg củ thiên mã, và lấy lý do mua mở hàng thì sẽ được bớt 20.000đ/mỗi loại. Nghe bùi tai, anh Hòa liền rút tiền mua liền 2kg hoa bách thảo và 1kg củ thiên mã.
Không chỉ mời chào khách mua hàng, "cò mồi" tại đây còn dùng chiêu "ép" khách. Nhiều người do hiếu kỳ đứng lại xem, sau khi hỏi han một hồi, nếu có ý không mua sẽ bị một số "cò" xung quanh chặn lại cố nài, chỉ đến khi họ chấp nhận mua dù ít dù nhiều thì mới có thể đi tiếp.
Thuốc nam rởm đang được bày bán trên đường lên chùa Đồng, Yên Tử.
Tại khu vực chùa Hương, việc bán thuốc nam cũng thành "công nghệ" với những gian hàng rộng tới hơn chục mét vuông. Thuốc được đóng thành từng gói, có giấy ghi chú thành phần tác dụng rõ ràng, nhưng một hàng bán cả trăm loại thuốc, chữa đủ thứ bệnh, nhìn qua gói nào cũng thấy na ná giống nhau, nên tác dụng thật giả đến đâu hành khách khó lòng mà biết được.
Đáng kể hơn nữa phải nói đến những người bán tam thất nam. Những củ màu nâu vàng nhạt, sần sùi dài chừng ngón tay được gọi là tam thất nam bày bán dọc hai bên đường với giá 50.000-70.000đ/kg. Người mua, người ghé xem đừng thành vòng trong vòng ngoài, còn người bán thì thao thao với việc nói về tác dụng của thuốc chữa chứng bệnh hoa mắt, thiếu máu, nhức đầu, mất ngủ... Nghe bùi tai, trong số đông người đứng xem thì có không ít người rút ví ra mua. Và chỉ khi về nhà hỏi ra mới hay mình bị lừa.
Tình trạng lừa bán thuốc cũng diễn ra ở cả lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc và một số lễ hội khác ở miền Bắc. Từ nhiều năm nay, hầu hết ban tổ chức các lễ hội đều ra sức ngăn chặn, song không ít khách thập phương khi hành hương đi lễ vẫn bị lừa.
Một mùa lễ hội mới lại đang diễn ra trên khắp cả nước, thiết nghĩ người đi lễ nên cảnh giác với những trò lừa bịp này, bởi lẽ đây không chỉ là việc mất tiền oan mà còn là vấn đề sức khỏe. Nếu chẳng may mua phải loại thuốc không đúng tác dụng, uống vào thay vì chữa bệnh lại rước thêm bệnh vào người
