Xem tranh Hà Trí Hiếu trong mùa xuân Canh Dần này, lại càng thấy rõ hơn sức mạnh thâm trầm của nguồn sáng trong tranh Hà Trí Hiếu, một họa sĩ mà nói như cách của Shireen Naziree, một nhà nghiên cứu lịch sử mỹ thuật Đông Nam Á, "là một nhân vật quan trọng của thế hệ họa sĩ Việt Nam nổi lên trong những năm cuối thập niên thứ tám của thế kỷ trước". Bởi đó là thứ ánh sáng không khiến ta bi quan mà lại luôn gieo vào lòng ta những hạt mầm yêu thương và hy vọng ở ngay trên mảnh đất có thể ẩn chứa nhiều nỗi niềm dâu bể của mình. Bởi đó là thứ ánh sáng của đất quê hương, của Hiếu và của cả chúng ta nữa.
Họa sĩ Hà Trí Hiếu sinh ra và lớn lên tại phố Khâm Thiên, Hà Nội, trong sự ồn ào pha tạp của cái phố đông đúc vào hàng bậc nhất Thăng Long thành. Anh là hội viên Hội Mỹ thuật Việt
Hà Trí Hiếu bắt đầu học vẽ từ năm 1975 dưới sự kèm cặp trực tiếp của thầy Phạm Viết Song. Năm 1978, anh rời lớp học gia đình của thầy Song thi vào Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội, học ở khoa Sơn Mài - Gốm Sứ… Tốt nghiệp đại học năm 1983, sau một thời gian ngắn đi làm viên chức mỹ thuật, Hà Trí Hiếu đi sâu vào con đường sáng tác chuyên nghiệp.
Tình cảm. Tranh sơn dầu của Hà Trí Hiếu.
Năm 1990, Hà Trí Hiếu có bức “Quê Việt” được mang đi triển lãm mỹ thuật toàn quốc. Và tới năm 1996, Hà Trí Hiếu đã cho trình làng triển lãm cá nhân đầu tiên tại gallery Sông Hồng với ý tưởng chủ đạo "Ánh sáng của đất". Trước đó, người yêu hội họa từng được xem tranh anh ở nhiều triển lãm chung, đặc biệt trong các lần "xuất chưởng" của nhóm 5 họa sĩ trẻ Thủ đô một thời khét tiếng "The Gang of Five" (với những Hồng Việt Dũng, Đặng Xuân Hòa, Trần Lương và Phạm Quang Vinh).
Tới "Ánh sáng của đất", ta đã có thể hình dung được khá trọn vẹn cái hồn quê gần như bản ngã trong tranh Hà Trí Hiếu. Giữa phù hoa phố xá, Hà Trí Hiếu đã dựng lại cho ta không gian lặng lẽ, u tịch, thâm trầm đa nghĩa với những tiếng kêu muôn đời không thành tiếng của các giọng ca bồ côi của thôn nữ, với những bóng dáng ảo huyền quyến rũ một cõi đi về, với cả tấm lá chuối xanh mướt hồn thơ Nguyễn Trãi "tình thư một bức còn phong kín"... Cái làng giữa phố của Hiếu vừa thực vừa ảo, vừa là quá khứ và hiện tại, vừa là cả tương lai nữa... Đó là cái làng có thể gợi những cảm hứng thi ca, như một người bạn của anh đã viết tặng anh:
"Có một miền quê của Hiếu
nơi đôi mắt em nhập một
soi ta như tấm gương thần
nơi đau thầm
mẹ héo chờ ta
nơi con bò đỏ ran
khúc ca bi phẫn
thon thả thắt đáy lưng ong
rủ ta về một cõi
sách ta đọc nghìn trang
càng rối
lá chuối tình thư
nơi thỏa thuê
ta ngắm
ta xem
và ta đói
một mái đình hương khói mình em..."
Một trong những thành viên nổi bật nhất trong làng quê của Hiếu là những chú bò… Trong "Ánh sáng của đất" năm 1996 cũng đã có một vài bức tranh vẽ con bò, con vật hiền lành, hữu dụng của làng quê ta. Đó là những tác phẩm đầu tiên trong bộ sưu tập dần dà trở thành đồ sộ (không phải về kích cỡ tranh hay số lượng, mà về ý nghĩa và giá trị Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026) của Hà Trí Hiếu về một chủ đề mà anh đã dành dễ đến cả một thập niên (ở tuổi sung sức nhất đối với một họa sĩ) để vẽ. Con bò, đó là chủ đề duy nhất của lần triển lãm cá nhân thứ hai của anh, tại Mai Gallery năm 1998. Từ đó tới nay Hà Trí Hiếu chưa tổ chức thêm một triển lãm cá nhân nào nữa nhưng anh đã tham gia rất nhiều các cuộc triển lãm chung ở trong và ngoài nước. Và tranh bò tiếp tục ngự trị trong các cuộc triển lãm chung gần đây có sự tham gia của Hà Trí Hiếu. Tại phòng tranh gia đình của anh ở phố Khâm Thiên ồn ã, những chú bò trong tranh tiếp tục làm người yêu mến sắc màu của anh phải lặng người xúc động và ngẫm ngợi…
Những con bò trong tranh Hà Trí Hiếu không chở theo cỏ, rơm, không chở gạch cát, không chở cả bóng trăng, dáng cây. Nhưng dường như tất cả những thứ này đều vô hình hiện hữu cùng đàn bò của anh trong sự náo động của màu sắc và của tâm hồn họa sĩ. Mang con bò ra phố, Hà Trí Hiếu dường như muốn gửi một thông điệp thấm đẫm nỗi niềm lưu lạc của đồng quê, một đồng quê mà dù sinh ra và lớn lên ở đâu, mỗi một người Việt đều - theo bản năng mơ hồ hay rõ ràng ý thức - cảm thấy nuối tiếc ở trong mình.
Ấn tượng mạnh mẽ nhất về những con bò của Hà Trí Hiếu - đó là cái đẹp. Hiếu chăm chút vẽ bò như thể đấy là những mỹ nhân, những mỹ nhân nhìn chung là ngơ ngác trước cảnh đời xô bồ, hoa lệ. Cũng sự nhu mì mà ai trong giới mày râu cũng muốn thấy ở phụ nữ. Cũng những sắc màu lúc rực rỡ, lúc ngậm ngùi và luôn luôn quyến rũ. Và đặc biệt là những đôi mắt như giấu lệ vào trong - đó như thể những tấm gương, lặng lẽ chiếu vào ta những khẩn cầu câm lặng. Soi vào đấy, ai đó có thể nhận rõ mình hơn. Con bò của Hiếu có khi trở nên siêu thực, có khi bó mình thành những hình khối, nhưng lúc nào cũng cố gắng che chở cho con người, nâng đỡ con người, liên kết con người và vạn vật... Con bò hóa thân thành trung tâm của sự sống, níu giữ lòng ta với một quê kiểng đang dần dà lùi bước trước sự đô thị hoá khó có gì cưỡng lại nổi của thế giới.
Với nhà nông, con trâu là đầu cơ nghiệp. Với họa sĩ Hà Trí Hiếu, con bò đã trở thành một phần - rất quan trọng - trong sự nghiệp Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 của anh. Hình như ở Việt
